Nhà ở cho công nhân lao động vẫn "không dám mơ’!

 - “Với thu nhập và chính sách như hiện nay, người lao động có thu nhập thấp không bao giờ dám mơ đến việc mua nhà, trừ trúng số” - nhận định của ông Lê Đông, Trưởng phòng Quản lý đô thị TP. Vũng Tàu tại Hội thảo lấy ý kiến xây dựng báo cáo chuyên đề về nhà ở CNVC-LĐ do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (TLĐLĐ VN) tổ chức.

Hiện nay, trên toàn quốc có khoảng 700.000 lao động có nhu cầu thuê nhà ở. Trong đó, chỉ có 7-10% số này được ở trong các khu nhà xây dựng từ ngân sách nhà nước hoặc từ doanh nghiệp (DN). Còn lại, phải tự thu xếp thuê nhà trọ trong các hộ dân. Tuy nhiên, nhà trọ thường có chất lượng kém, chật chội, không đảm bảo an toàn vệ sinh và phòng cháy chữa cháy.

Từ thực tế như vậy, việc đảm bảo và nâng cao chất lượng chỗ ở cho công nhân đang là một vấn đề nan giải, khiến Nhà nước và cả DN đau đầu.

Nhà lưu trú, cả DN và công nhân không mặn mà

Thời điểm hiện nay, đã có một số DN xây nhà lưu trú cho công nhân ở với chất lượng khá tốt. Nhiều DN khác muốn thực hiện, nhưng gặp phải nhiều khó khăn về chính sách tín dụng và thủ tục cấp phép.

Nhà lưu trú của Công ty Nissei với đầy đủ tiện nghi. Ảnh: HĐ

Theo ông Nguyễn Văn Khương (LĐLĐ Bình Dương), để nâng cao chất lượng nhà ở cho công nhân cần phải lôi kéo DN vào cuộc. Nhưng chính sách cho DN vay vốn để xây nhà lưu trú hiện nay lại không hợp lý. “DN muốn vay tiền để xây nhà lưu trú thì bị nói là dự án không khả thi nên không cho vay. Còn nếu phải bỏ tiền ra, họ lấy đâu mà làm?” - ông Khương bức xúc.

Ông Lê Nho Lãng (Bình Dương) cũng đồng tình: Ngân hàng Chính sách cho vay tiền để xây nhà lưu trú tối đa trong vòng 7 năm, nhưng nhà lưu trú phải cần 10-20 năm mới có thể thu hồi lại được vốn, nên DN luôn ngại.

TIN LIÊN QUAN
Chăm sóc người nghèo trong cơn bão giá Hỗ trợ người nhập cư hội nhập đô thị

Công ty Trường Thịnh (P. Bình Trị Đông, Tân Tạo), là một trong số những DN xây nhà lưu trú cho công nhân rất sớm. Từ năm 1998 đến nay, đang có 500 công nhân ở trong nhà lưu trú của công ty, giá thuê 70.000 đồng/tháng. Với mức tiền bỏ ra xây dựng là 5 tỉ đồng, thì phải mất 20 năm, công ty mới có thể thu đủ vốn.

Trong khi đó, theo ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ VN, chỉ với lãi suất 1% thôi nhưng sau 20 năm, số tiền trả lãi suất đã có thể xây thêm 1 căn nhà khác. Mà hoạt động này vốn không sinh lãi, trong khi đó DN vẫn phải thuê đất để làm và phải đóng thuế nên họ thiếu mặn mà.

Nhưng có nhà lưu trú rồi, tiện nghi đầy đủ và sạch sẽ hơn ở nhà trọ nhưng bản thân công nhân cũng lại không mặn mà. 2 nhà lưu trú của Công ty Huê Phong (Gò Vấp - TP.HCM) được xây dựng với gần 8.000 chỗ nhưng chưa tới 1.000 công nhân đến ở, mặc dù tiền nhà chỉ có 20.000 đồng một tháng.

Theo công nhân phản ánh, sở dĩ họ không thích ở nhà lưu trú vì giờ giấc ngặt nghèo, lại không có chỗ nấu ăn nên đành chấp nhận bỏ thêm tiền ra ngoài thuê nhà trọ để đổi lấy sự tự do và thoải mái. Hiện nay, các nhà lưu trú được xây dựng lên nhưng công nhân chỉ ở khoảng 50%, còn lại thì bỏ trống.

Sở hữu căn nhà riêng, giấc mơ xa vời 

Có nhiều ý kiến cho rằng, việc những người có thu nhập thấp đủ tiền mua nhà chỉ là ước mơ viển vông. Một đại biểu đã tính toán, với mức thu nhập như hiện tại thì suốt đời công nhân phải ở nhà thuê, thậm chí đến đời con, đời cháu cũng vẫn thế.

CN tại phòng trọ ở KCX Linh Trung 1. Ảnh: HĐ

Từ trước tới nay, Nhà nước cũng có nhiều chính sách ưu đãi nhằm giải quyết nhà ở cho người có thu nhập thấp, nhưng trên thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Cơ chế ưu đãi thường thông qua trung gian, qua các nhà đầu tư, các DN xây dựng nhà ở nên chưa trực tiếp đến với người lao động. “Nhà bán cho người có thu nhập thấp chỉ là trên danh nghĩa, còn thực chất là bán cho người có thu nhập cao” - ông Lê Đông, Trưởng phòng Quản lý đô thị TP. Vũng Tàu nói.

Ông Nguyễn Đăng Khương (LĐLĐ Bình Dương) cho biết: Bình Dương có 126 dự án về nhà ở, nhưng giải tỏa mặt bằng xong thì để đấy. Có dự án 10 năm rồi vẫn để đất trống. Có dự án thì đem khoanh lô bán đất. Đất giá 10 mà CN chưa có 1 thì làm sao mà mua.

Trên thực tế, với đồng lương trong thời kỳ giá cả leo thang như hiện tại thì người lao động chỉ cần có đủ tiền thuê nhà và đảm bảo được cuộc sống hằng ngày đã là một vấn đề rất khó. Chính vì thế mà họ chấp nhận ở trong những căn phòng chặt chội, tạm bợ, thậm chí được cơi nới, sửa sang từ chuồng heo, chuồng gà với giá càng rẻ càng tốt.

Ông Nguyễn Văn Khải, Chủ tịch CĐ KCX-KCN TP.HCM cho biết: Đi khảo sát thấy 3-4 CN ở trong căn nhà 8m² với mức giá 450 ngàn đồng mà thấy ái ngại. Đã thế, cứ thêm 1 người thì phải trả thêm 100 ngàn chứ nên nhiều khi CN muốn ở đông để đỡ tiền nhà cũng không được.

Hiện nay, khi nhà trọ đang vào cơn sốt, nhiều chủ nhà còn tăng tiền nhà, tiền điện nước một cách tùy tiện khiến đời sống của công nhân đã khó lại càng thêm khó.

Giải pháp nào đảm bảo nhà ở chất lượng cho công nhân?

“Nhà nước nhận thuế của DN nên có thể trích ra một ít để lo nhà ở cho CN đồng thời phải có những chính sách khuyến khích để DN xây nhà lưu trú”, một đại biểu của CĐ Tây Ninh phát biểu.

CN trước khuôn viên phòng trọ. Ảnh: TT

Ông Nguyễn Xuân Nga (PCT Ban chính sách TLĐLĐ VN) đưa ra ý kiến: Nhà nước cần phải có quỹ đất riêng dành xây nhà cho CN và NLĐ có thu nhập thấp thuê và mua trả góp với giá ưu đãi. Có thể giao đất cho DN xây nhà lưu trú cho CN ở và trong vòng 50 năm không tính tiền sử dụng đất. Bằng cách đó sẽ khuyến khích DN chịu đầu tư xây nhà cho CN ở.

Theo ông Mai Đức Chính, PCT TLĐ VN thì: Cần phải hạ thấp lãi suất và kéo dài thời gian vay để DN có đủ thời gian thu hồi lại vốn. Thủ tục hiện nay còn quá nhiêu khê, ách tắc lâu nên cần phải cải tiến. Nên xây dựng cơ chế 1 cửa tại Sở XD để giảm những phiền hà không cần thiết.

Các đại biểu cũng đưa ra ý kiến với nhà lưu trú cho CN thì cần phải thay đổi thiết kế và cách quản lý sao cho thật tiện ích và thoải mái mới có thể thu hút được CN vào ở.

Với nhà trọ do hộ dân xây lên thì các đại biểu đều nhất trí đồng tình là nên hỗ trợ họ bằng cách cho vay vốn ưu đãi hoặc giảm thuế sử dụng đất trong vài năm đầu để họ yên tâm đầu tư vì đây chính là nguồn cung cấp nhà ở cho công nhân chiếm tỉ lệ lớn.

Để đảm bảo chất lượng nhà trọ cho CN, ông Lê Nho Lãng (CĐ Bình Dương) đã đưa ra giải pháp: “Cần phải ra định hướng để những hộ dân bỏ tiền ra xây dựng nhà trọ phải theo thiết kế, theo những tiêu chuẩn mà Bộ Xây dựng đã quy định. Chính sách điện nước cũng cần phải gắn liền với cơ chế và để CĐ quản lý giá cả tránh trường hợp chủ nhà có thể tăng giá tùy tiện khi thị trường biến động.

• Hà Dịu