Những cái gai giữa Nga - NATO

Người dân đi qua một biển quảng cáo cho hội nghị NATO ở Bucharest, Romania. Ảnh: AP.

Tổng thống Vladimir Putin sẽ phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ngày mai rằng Nga muốn hợp tác chứ không muốn đối đầu với phương Tây - một cử chỉ hòa giải giữa lúc đang có những lo ngại về mức độ căng thẳng như thời Chiến tranh Lạnh.
> NATO dằn mặt Putin

Nhưng vị khách danh dự của hội nghị thượng đỉnh ở Bucharest này sẽ chỉ đưa ra thông điệp hòa giải nếu Liên minh quân sự Bắc Đại tây dương không nhân dịp này mà đưa Ukraina và Gruzia gia nhập khối.

"Việc tổng thống đồng ý đến Bucharest ... chứng tỏ quan điểm tích cực của Nga, đó là muốn tiếp tục đối thoại", phát ngôn viên điện Kremlin Dmitry Peskov nói.

"Nhưng chúng tôi trông đợi các đối tác cũng lắng nghe ý kiến của Nga".

Matxcơva và Brusselss đang bất đồng về một loạt chủ để, từ độc lập cho Kosovo đến kế hoạch lá chắn tên lửa của Mỹ, và nay thêm việc NATO muốn để Ukraina và Gruzia đi các bước quan trọng tiến tới trở thành thành viên của khối.

Phát biểu tại một hội nghị quân sự ở Munich năm ngoái, Putin tố cáo Mỹ đang cố áp đặt ý chí của mình lên toàn thế giới. Đối với những người từng sống qua Chiến tranh Lạnh, những lời nói sắc nhọn của ông khiến họ nhớ đến ký ức của thời đối đầu quyết liệt đó.

Tuy nhiên, bài phát biểu tới đây của Putin ở Bucharest sẽ mang âm điệu dịu hơn, Fyodr Lukyanov, tổng biên tập tờ Russia in Global Affairs, phân tích.

"Bài phát biểu tại Bucharest rất quan trọng đối với ông ấy, bởi đó sẽ được xem như di sản ngoại giao để lại sau 8 năm cầm quyền", Lukyanov nói thêm.

"Ông ấy không muốn người ta coi những lời lẽ ở Munich là thứ đọng lại. Putin muốn một giọng điệu tích cực, có thể là ôn hòa hơn".

Một trong những dấu hiệu hòa giải với NATO là việc Nga có thể đồng ý cho phi cơ của NATO bay qua vùng trời của Nga để tiếp vận cho các chiến dịch ở Afghanistan. Nếu chuyện Ukraina và Gruzia gia nhập liên minh không gây phiền phức gì, thỏa thuận đó sẽ được ký.

Matxcơva kịch liệt phản đối việc hai nước từng thuộc Liên Xô này gia nhập liên minh quân sự, vì lo ngại rằng điều đó cho phép Mỹ đưa vũ khí đến ngay sát biên giới phía tây nam Nga.

Nếu NATO đồng ý để Ukraina và Gruzia thực hiện các bước trong tiến trình gia nhập, đó sẽ là "một bãi nước bọt công khai nhổ vào mặt Nga", Lukyanov bình luận. Giới quan sát dự đoán, nếu trong hội nghị tới đây các nước trong liên minh đồng ý như vậy, Putin sẽ không tham dự buổi họp thượng đỉnh Hội đồng Nga - NATO.

Ngay nội bộ NATO cũng đang chia rẽ trong vấn đề này. Mỹ ủng hộ mở đường cho Kiev và Tbilisi, nhưng một số nước châu Âu - đi đầu là Đức - cho rằng thời điểm hiện nay không thích hợp.

"Có cảm giác là chúng ta đang dồn ép người Nga", một nhà ngoại giao phương Tây sẽ tham dự hội nghị ở Bucharest nói. "Đòn phản lại sẽ là gì? Người Nga sẽ không khoan nhượng trong vấn đề lá chắn tên lửa".

Cho dù NATO có vượt qua được tranh cãi với Nga về Ukraina và Gruzia, vẫn còn những chủ đề đầy gai góc khác nữa.

"Ông ấy (Putin) sẽ đặt ra ngay 20 hay 30 câu hỏi cho NATO", Dmitry Rogozin, đại sứ Nga tại Liên minh, nói. "Nếu ai đó còn chưa nghe thấy, ông ấy sẽ nhắc lại câu hỏi, bởi khi mặt đối mặt, ông ấy sẽ có thể có câu trả lời".

Những câu hỏi đó bao gồm vấn đề phê chuẩn và thực hiện Hiệp ước về vũ khí thông thường ở châu Âu (CFE), theo đó các bên phải hạn chế số lượng xe tăng, pháo, máy bay và trực thăng chiến đấu triển khai và đồn trú ở châu Âu, khu vực giữa rặng Ural của Nga với phía Tây.

Nga đã dừng thực thi Hiệp ước này, bởi Matxcơva tuân thủ các giới hạn trong khi lực lượng NATO được tự do di chuyển trang thiết bị và quân số ngay bên cạnh biên giới Nga.

T. Huyền (theo Reuters)