Những hệ luỵ của xu hướng lựa chọn giới tính cho thai nhi

Ngày 2/7, Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) đã công bố kết quả điều tra mới nhất về các vấn đề của dân số Việt Nam, do Tổng cục Thống kê thực hiện. UNFPA cũng cho biết, xu hướng lựa chọn giới tính cho con của các cặp vợ chồng ở Việt Nam đang ngày càng gia tăng trong thời gian gần đây. Ðáng chú ý, năm 2007, chỉ số giới tính khi sinh đã cao hơn năm 2006 và cao hơn mức bình thường với con số trung bình cứ  112 bé trai sinh ra đời mới có 100 bé gái.

Tương đương với con số này là tỷ lệ các tỉnh, thành phố có chỉ số giới tính cao đã tăng từ 19/64 tỉnh thành vào năm 2006 lên 35/64 tỉnh thành vào năm 2007. Các con số thống kê cũng đưa ra danh sách 8 tỉnh có chỉ số chênh lệch cao là Ðiện Biên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Ðắc Lắc, Ninh Thuận. Trong số 8 tỉnh này có tới 6 tỉnh thuộc miền Bắc và một nửa thuộc về vùng đồng bằng sông Hồng.

Theo bà Nguyễn Thị Vân, trợ lý Trưởng đại diện của UNFPA tại Việt Nam, mặc dù chưa có những nghiên cứu chính thức khẳng định sự phổ biến của hiện tượng lựa chọn giới tính thai nhi nhưng ngày càng có nhiều cặp vợ chồng quyết định sinh con trai ngay từ đầu do ảnh hưởng của tư tưởng trọng nam vẫn còn tồn tại. Trên thực tế hiện nay, việc dễ dàng tiếp cận với dịch vụ kỹ thuật cao cộng với mong muốn sinh con trai đã kéo theo nhiều hệ luỵ như việc nạo phá thai có thể xảy ra nếu biết giới tính thai nhi là con gái.

Cũng cần lưu ý là mặc dù Việt Nam đã có nhiều văn bản pháp luật và hướng dẫn nghiêm cấm chuẩn đoán giới tính thai nhi dưới mọi hình thức như Pháp lệnh Dân số năm 2003, Nghị định Chính phủ số 114 tháng 10/2006 và Quyết định của Bộ Y tế 3698/BYT-SKSS tháng 5/2006 nhưng việc giám sát thực hiện Pháp lệnh dân số và các chính sách vẫn là vấn đề cần quan tâm.

Điều tra dân số cũng cho thấy, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cơ cấu dân số vàng với tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao nhất, tỷ lệ sống phụ thuộc (người già, trẻ em) thấp nhất. Theo đại diện UNFPA tại Việt Nam, giai đoạn này chỉ kéo dài 10-15 năm, chỉ xảy ra một lần trong lịch sử mỗi quốc gia và là cơ hội để phát triển mạnh về kinh tế.

Các chuyên gia của UNFPA nhìn nhận, trong một vài năm tới, những tác động của chỉ số giới tính khi sinh chưa ảnh hưởng nhiều đến đời sống xã hội. Tuy nhiên, khi các bé trai bước vào tuổi quan hệ tình dục và tuổi kết hôn đi liền với đó là sự gia tăng bất bình đẳng về giới kéo theo hiện tượng trong tương lai nam giới sẽ phải tìm và lấy vợ ở nơi khác. Cùng với đó là gia tăng bạo hành về giới, hiện tượng buôn bán phụ nữ qua biên giới và việc phát triển của các dịch vụ liên quan đến giới tính.

Ông Dương Văn Đạt, cán bộ của UNFPA tại Việt Nam đưa ra ví dụ minh chứng là kinh nghiệm và bài học từ Trung Quốc và Ấn Độ cho thấy lựa chọn giới tính tăng rất nhanh trong vòng 5 – 7 năm qua. Hậu quả của việc gia tăng số trẻ em trai so với em gái chưa nhìn thấy trước mắt nhưng sau khoảng 10 năm nữa nó sẽ có tác động đối với nền kinh tế. Theo tính toán của UNFPA, nếu chỉ số giới tính khi sinh của hai quốc gia này tiếp tục tăng trong những năm tới, thì chỉ khoảng 30 năm nữa, Trung Quốc và Ấn Độ thừa từ 25 – 30 triệu nam giới.

Cuối cùng, đại diện UNFPA cảnh báo, đã đến lúc Việt Nam cần tuyên truyền mạnh mẽ hơn nữa về hậu quả của lựa chọn giới tính thai nhi, xóa bỏ các quan niệm trọng nam khinh nữ, khẳng định và nêu cao vai trò của phụ nữ đối với gia đình và xã hội. Nếu không sẽ là quá muộn nếu tỉ số giới tính khi sinh tiếp tục gia tăng trên toàn quốc và lan tỏa ra các địa phương trong những năm tới.

Báo cáo của UNFPA cũng cho thấy sự thay đổi đáng kể về mô hình sinh theo độ tuổi của dân số Việt Nam trong những năm gần đây. Nếu như các năm trước Việt Nam được đặc trưng bằng mô hình sinh sớm, với mức độ sinh cao nhất thuộc nhóm tuổi 20 – 24 thì nay đã chuyển sang mô hình sinh muộn với độ tuổi sinh cao nhất ở nhóm tuổi 25 – 29.   “Sự thay đổi từ mô hình sinh “sớm” sang “muộn” chủ yếu là do tác động của xu hướng kết hôn muộn cùng với sự thay đổi hành vi sinh con muộn hơn của nhóm phụ nữ trẻ.

Anh Thi