Ông Putin ủng hộ Abkhazia tự trị nhưng không độc lập

Một binh sĩ hòa bình Nga tại trạm kiểm soát bên bờ sông Enguri, giữa biên giới Grudia và Abkhazia (Ảnh Reuters)

Abkhazia đã ly khai khỏi Grudia trong một cuộc chiến hồi những năm 1990. Mới đây, Tổng thống Grudia Mikheil Saakashvili vừa trao cho Abkhazia một gói đề xuất giúp đưa vùng đất này trở về dưới sự quản lý của Tbilisi nhưng vẫn có nhiều ưu đãi như được quyền tự trị, vị trí phó tổng thống, các khu vực tự do thương mại và một số ghế nhất định trong quốc hội Grudia.

Tại một cuộc phỏng vấn với tờ Le Monde của Pháp trong chuyến công du Paris, Thủ tướng Nga Putin cho hay: "Tôi rất hy vọng kế hoạch mà ông Saakashvili đưa ra sẽ dần dần được đưa ra thảo luận vì nhìn chung đó là một đề xuất đúng đắn. Nó chỉ cần sự chấp thuận của phía bên kia. Các bạn cần tiến hành một cuộc đối thoại".

Sự ủng hộ rõ ràng này của ông Putin, người vừa mãn nhiệm Tổng thống và trở thành Thủ tướng Nga hôm 8/5, đối với kế hoạch của Tổng thống Grudia khiến nhiều người ngạc nhiên vì Moscow lâu nay vẫn hậu thuẫn các phần tử ly khai Abkhazia. Tuy nhiên, điều kiện của ông về việc Abkhazia phải nhất trí với đề xuất của lãnh đạo Tbilisi dường như không thể thực hiện được. Lực lượng ly khai đã bác bỏ kế hoạch hòa bình của Tbilisi khi nhận được đề xuất lần đầu tiên và khẳng định họ sẽ không đòi hỏi điều gì khác ngoài sự độc lập hoàn toàn khỏi Grudia.

Những tranh cãi xung quanh vấn đề Abkhazia đã đẩy Nga vào thế đối địch với các nước phương Tây vốn ủng hộ Grudia và mong muốn quốc gia này gia nhập NATO. Kể từ đầu năm 2008, Moscow đã cử thêm binh sĩ gìn giữ hòa bình tới Abkhazia và tăng cường quan hệ với chính quyền ly khai, những động thái mà Tbilisi cáo buộc là âm mưu thôn tính một phần lãnh thổ của Grudia.

Mới đây, một máy bay do thám không người lái của Grudia đã bị bắn hạ ở Abkhazia. Tbilisis cáo buộc đây là hành động của không quân Nga. Một bản báo cáo của Liên hợp quốc đã xác thực điều đó bất chấp sự phủ nhận của Moscow.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Le Monde, ông Putin nhấn mạnh bản thân sẽ tiếp tục lập trường cứng rắn đối với Grudia. Nga từng tuyên bố ưu tiên hàng đầu của nước này là ngăn chặn sự đổ máu và bảo vệ Abkhazia trước một cuộc xâm lược trong tương lai của Grudia.

Tuy nhiên, một số chuyên gia phân tích cho rằng động cơ thực sự của Moscow là trừng phạt Grudia vì tham vọng trở thành thành viên NATO cũng như trả đũa Mỹ và phương Tây về việc Kosovo ly khai khỏi Serbia, một nước đồng minh của Nga.

Trong một diễn biến riêng rẽ, Bộ Quốc phòng Nga cho biết họ đã cử 300 binh sĩ không vũ trang tới giúp Abkhazia khôi phục tuyến đường sắt bắt đầu từ hôm 30/5. Thứ trưởng Ngoại giao Grudia Grigol Vashadze hôm 31/5 nhận định Nga đang "chuẩn bị công sự cho một cuộc đổ bộ can thiệp" vào vùng đất ly khai. Ông Vashadze gọi đây là "một động thái hiếu chiến của Nga nhằm chống lại Grudia". Nga hiện đã triển khai 2.500 lính gìn giữ hòa bình ở Abkhazia.

Các xung đột về Abkhazia và một vùng ly khai khác của Grudia là Nam Ossetia đã nhen nhóm bất ổn trong một khu vực có tầm quan trọng chiến lược đối với phương Tây. Đây được coi là tuyến đường truyền tải dầu mỏ và khí đốt quan trọng từ Biển Caspian tới các thị trường châu Âu.

• Thanh Bình (Theo Reuters, AP)