Phân phối nhà ở "20%" "đẻ" ra cơ chế "xin- cho"

Luật Nhà ở đã dành mục 4 gồm 13 điều quy định về nhà ở xã hội. Nghị định 90/2006/NĐ-CP hướng dẫn Luật Nhà ở cũng quy định rõ, những dự án từ 10 ha trở lên phải góp 20% quỹ đất để thực hiện chương trình nhà ở xã hội. Song, sau 1 năm thực hiện, nhiều DN cho rằng, quy định trên chưa hợp lý.

KS. Trần Ngọc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội xây dựng Việt Nam đã trò chuyện quanh vấn đề này.

- Thưa ông, nhìn theo góc độ DN, con số 20% quỹ đất để thực hiện chương trình nhà ở xã hội có hợp lý không?

- Theo tôi, chủ trương dành diện tích xây dựng nhà ở xã hội trong các dự án xây dựng nhà ở thuộc các khu đô thị mới là đúng, nhưng vấn đề là thực hiện kiểu nào. Quy định trên có ưu điểm là tạo nguồn về quỹ đất ổn định để xây nhà ở xã hội, người có thu nhập thấp sống trong khu vực này sẽ được hưởng các dịch vụ phúc lợi của khu đó.

Nhưng vấn đề là các chủ đầu tư chả bao giờ bỏ tiền túi ra làm nếu không có lãi. Nếu Nhà nước quy định dành 20% để xây nhà ở xã hội, họ sẽ bỏ giá thầu thấp và nâng giá nhà hàng hoá lên để bù lại. Hơn nữa, cách phân phối nhà ở trong khu đất 20% như trên sẽ "đẻ" ra cơ chế "xin- cho".

Mà đã "xin- cho" thì khó có thể công bằng. Với cách làm hiện nay, Nhà nước bỏ tiền ra xây nhà, sau đó chọn đối tượng, đối tượng được chọn viết đơn xin nhà... sẽ đẻ ra bộ máy phân phối theo cơ chế bao cấp.

Hơn nữa, nếu làm theo cách này, chất lượng nhà cho người thu nhập thấp sẽ tiếp tục xấu. Vì người ở không có quyền lựa chọn do được "phân phối". Chưa kể, nếu cứ bỏ tiền ra làm như hiện nay liệu Nhà nước có đủ lực mà ôm nổi không?

- Vậy theo ông nên làm theo cách nào?

- Tại sao không làm theo cách: Cho DN đấu giá sòng phẳng sau đó Nhà nước dùng số tiền đấu giá đưa vào quĩ nhà ở xã hội rồi hỗ trợ trực tiếp cho những người thu nhập thấp thuê hoặc mua, vừa đỡ mang tiếng bao cấp vừa đảm bảo chất lượng. Người ở sẽ tự chọn loại căn hộ mình thuê hoặc mua.

Tuy nhiên, để đảm bảo có các căn hộ giá thấp, diện tích tối thiểu cần nghiên cứu cách làm như Malaixia: Dự án cho đấu thầu công khai, xây dựng bình thường nhưng trong quy hoạch, buộc các dự án phải xây dựng tỷ lệ nhất định các loại nhà khác nhau như biệt thự, chung cư cao cấp, trung cấp, nhà giá thấp. Với loại nhà giá thấp (chỉ 40-45 m2), tuỳ từng vùng mà quyết định tỷ lệ khác nhau.

Quan điểm của Tổng hội xây dựng là vẫn nên làm thử để biết được nhà ở xã hội cần vốn bao nhiêu, quản lý chất lượng, quản lý vận hành ra sao, cách phân phối và ý kiến của người được phân phối nhà như thế nào?

Nhưng chúng tôi ủng hộ phương án thị trường hoá hoàn toàn, không có cơ chế "xin- cho". Các dự án cho đấu thầu công khai. Chỉ cần đưa ra các quy định về tỷ lệ các loại nhà ở thích hợp, trong đó bắt buộc dành tỷ lệ thích đáng cho loại nhà ở xã hội. Người có thu nhập thấp được thuê hoặc vay lãi suất thấp trong quỹ nhà ở xã hội để mua, mua trả góp...

- Vậy theo ông, tỷ lệ nhà cho người thu nhập thấp trong từng dự án như thế nào là thích hợp?

- Cần phải linh hoạt. Ví dụ, dự án ở gần khu công nghiệp thì nên tăng tỷ lệ nhà cho người thu nhập thấp. Ngược lại, dự án xa khu công nghiệp, gần khu du lịch thì cần giảm tỷ lệ nhà cho người thu nhập thấp, tăng nhà biệt thự. Muốn biết tỷ lệ cụ thể từng nơi, cần phải tiến hành điều tra xã hội học về nhu cầu nhà ở xã hội.

- Cách làm thử như ông nói liệu có huy động được sức mạnh của toàn xã hội, thưa ông?

- Làm theo cách hiện nay rất khó huy động vốn của toàn xã hội. Nếu bỏ quy định dành 20% quỹ đất, DN sẽ không còn lo việc để lại cho Nhà nước 20% quỹ đất nữa mà chỉ lo làm các loại nhà ở để bán cho mọi đối tượng. Khi đó, DN được quyền quyết định điều chỉnh giá cả cho phù hợp và họ hiểu người thu nhập thấp là đối tượng phục vụ nên sẽ quan tâm hơn. Do đó cũng sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư.

Theo dự đoán của tôi, chỉ 3 năm nữa, khoảng đến năm 2010, các dự án ở Hồ Tây, Mỹ Đình, An Khánh, Gia Lâm, Đông Anh... của các nhà đầu tư trong và ngoài nước như Hàn Quốc, Đài Loan… sẽ cho ra hàng loạt nhà ở. Khi đó, giá nhà sẽ rẻ hơn chứ không cao ảo như bây giờ.

Mà hiện tại, nhiều công ty nước ngoài đã cho biết sẽ chào bán những căn hộ 40 m2 chỉ 15.000 nghìn USD/căn (hơn 200 triệu đồng/căn), không hề có sự hỗ trợ nào.

- Xin cảm ơn ông!

(Theo Kinh tế hợp tác)