Phòng, chống tham nhũng trong đầu tư xây dựng

Ý kiến tại các phiên đối thoại cho thấy, lĩnh vực đầu tư xây dựng là môi trường dễ nảy sinh tham nhũng. Báo cáo của Thanh tra Chính phủ cho biết, hầu hết các công đoạn trong hoạt động đầu tư xây dựng đều phát hiện ra sai phạm. Theo đó, trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, sai phạm thường xảy ra ở khâu xác định mục tiêu dự án, phê duyệt dự án không chính xác khiến dự án làm xong không hoạt động được, gây lãng phí, thất thoát.

	Tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng hiện nay thành lệ, mà cái gì đã thành lệ rồi thì chống không đơn giản. Ví dụ như lại quả nghiễm nhiên nó thành một cái tỷ lệ mà ai cũng biết, chẳng hạn anh em nói với tôi trong tư vấn là 20%, thậm chí nhiều hơn nữa. Vấn đề là chống nó như thế nào? Theo tôi cái đầu tiên là phải minh bạch, dù minh bạch là câu rất dễ nói nhưng làm được thì không dễ.
	TS Phạm Sĩ Liêm, Phó chủ tịch Tổng hội Xây dựng VN

Đối với giai đoạn đầu tư, thường phát hiện các vi phạm về đấu thầu, bố trí nguồn vốn, bớt xén vật tư, nghiệm thu cao hơn khối lượng thi công thực tế, ăn chặn tiền giải phóng mặt bằng... Trong giai đoạn kết thúc đầu tư, các sai phạm thường xảy ra là không quyết toán công trình theo đúng quy định, dùng vốn của dự án để làm lễ khánh thành vượt dự toán... Nguyên nhân được chỉ ra chủ yếu là sơ hở, bất cập về thể chế luật pháp, chính sách; trong đó các thủ tục rườm rà dễ tạo cơ hội nảy sinh việc “chạy” dự án, các thông tin về đấu thầu, về dự án hạn chế nên thiếu tính cạnh tranh và giám sát...

Theo Đại sứ Vương quốc Anh Mark Kent, ngoài việc tăng cường hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách, Chính phủ VN cần thể hiện rõ các biện pháp lồng ghép phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng với chiến lược phòng chống tham nhũng đến năm 2020, để có tác động mạnh mẽ hơn.

Minh bạch thông tin trong các công đoạn đầu tư xây dựng, đặc biệt là đấu thầu, tạo cơ chế để người dân, báo chí và các tổ chức xã hội dân sự được tham gia giám sát... là các khuyến nghị của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB).

Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền khẳng định Chính phủ VN đang đặc biệt quan tâm đến công tác phòng chống tham nhũng nói chung và phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng nói riêng. Cụ thể, Chính phủ đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp như rà soát lại các cơ chế, chính sách, cải cách hành chính, hoàn thiện các văn bản luật về đấu thầu... Ngoài ra, Chính phủ sẽ xem xét để có cơ chế khuyến khích người dân, các tổ chức xã hội dân sự cũng như báo chí giám sát và cung cấp thông tin về tham nhũng, tiêu cực.

Thái Sơn