Pilati: Người đương thời của YSL

Nửa đêm Studio YSL trên Avenue George V ở Paris. Tấm thảm màu kem lớn trải rộng, đầu này thảm là một chiếc bàn dài, đầu kia là tấm gương lớn dựng thành tường. Căn phòng lặng như tờ nhưng đầy người, trong đó có Stefano Pilati.

Nhà thiết kế Stefano Pilati

Mười sáu người đang dõi theo cái nhìn chăm chú đến từng chi tiết của Stefano Pilati với Kinga Rajzak, khi cô nàng người mẫu đang tiến đến chỗ ông bằng kiểu đi vô cảm của người mẫu trên đôi giày gót cao.

Đây là  mẫu thứ hai trong buổi trình diễn ngày mai: Một chiếc áo jacket hình chữ A màu xanh biển, tay và chiếc quần dài trắng ngà. Pilati ngắm từng milimét vuông da giữa mắt cá và gấu quần rồi yêu cầu cô gái đi lại lần nữa. Chính xác rồi đó. Tốt lắm. Hẹn gặp em sáng mai nhé.

Người đàn ông thời đại

Chính vào giây phút căng thẳng này, lần đầu tiên tôi nhón chân và tới được một chỗ ngồi gần Pilati sau 2 tháng theo dõi hoạt động của nhà thiết kế (NTK) này. Được xem là một trong những NTK mới nổi từ đầu thiên niên kỷ, Pilati đang mải mê với những xu hướng thời trang mới không giống bất cứ xu hướng nào tôi từng biết.

Thế nhưng, khi tôi quyết định mở bức màn im lặng để hỏi về bộ sưu tập này, Pilati đã chuyển hoàn toàn sự chú ý sang tôi.

Ông nói:  "Ban đầu là chiếc áo blazer (loại áo jacket dày) đã trở thành biểu tượng, rồi đến đôi giày thể thao trainer và chiếc áo len. Nữ chúa thể thao. Tôi có thấy những chiếc áo jacket màu xanh dương quân đội và những chiếc quần làm bằng vải chino đang hiện đại hóa truyền thống thiết kế của Saint Laurent.

Nhưng cách mà Pilati đã kết hợp chúng với các vật liệu áo thể thao rất riêng, cách của cá nhân ông, Pilati cho biết ông vẫn xì-po như thế nào. Hè rồi, ông tập bóng bầu dục ở Sydney Academy of Sport and Recreation tại Úc và đã "tốt nghiệp" với mức điểm cao hơn trung bình của người ở tuổi 25.

Ở một góc của studio, tôi nhìn thấy một chiếc áo ngực Plexiglas có các họa tiết sọc và sao quân đội, thật khó hiểu. Vào lúc 1h giờ sáng chúng tôi cùng vào chiếc Lexus SUV đen của ông và đi tới Grand Palais. Ông cho tôi biết các ngôi sao và sọc là một motif mà Saint Laurent hay sử dụng vào cuối thập niên 70,  nhưng đó lại là những gì khó hiểu mà người sáng lập - ông Yves - đã để lại trong sự nghiệp thiết kế của ông. "Ở đây tôi dường như đang đi trên một hành trình của xúc cảm", ông nói.

"Tôi muốn thấy tôi đi được bao xa với hình tượng của mình. Tôi luôn lắng nghe mọi từ những người đã từng làm cho ông ấy lẫn những người phụ nữ mặc đồ YSL, mọi người. Tôi không nghĩ rằng tôi phải chứng minh chúng là một phần của tôi.

Nếu thực sự có một mối dây vô hình kết nối (tôi với các nhà thiết kế của Saint Laurent) thì đó là điều tốt. Nhưng tôi cần hít thở không khí của một người đàn ông thời đại."

Tiếp tục sáng tạo

Trong vài giờ tới, Pilati sẽ phải công diễn bộ sưu tập thứ bảy dành cho nữ giới mà phản ứng của đám đông ông cũng hiểu rõ, là sẽ theo hai hướng: yêu, ghét. Hay nói chính xác hơn, theo mô thức thường chỉ xảy ra riêng với ông có thể ngay lập tức ông sẽ bị khán giả chê bai, tiếp theo là việc thay đổi quan niệm và tán thưởng rồi sự ủng hộ của đám đông "theo đuôi".

Sự công nhận giá trị thiết kế của Pilati như ngọn lửa cháy chậm nhưng không ngừng lan tỏa. Vì lẽ đó, ông được xem là  như một trong số các tay thiết kế hiếm hoi có thể thay đổi thời trang ở cấp độ hệ thống trong vài năm qua. Bộ sưu tập đầu tiên, Xuân 2005, đã được ông thiết kế sau khi kế nhiệm Tom Ford, đã bị "khai tử" không thương tiếc. (Có người còn mỉa mai đó là cuộc diễu hành nhân lễ Phục Sinh).

Nhưng hãy xem những gì xảy ra sau đó: Nữ giới chấp nhận đeo những chiếc thắt lưng bản rộng, những chiếc váy tulip, giày của YSL và tiếp tục mặc những thiết kế phá cách dựa trên đó suốt 4 năm sau.

Pilati cũng chính là người đưa ra những thiết kế áo vải (tunic) và những chiếc áo khoác có tay may theo kiểu raglan được công chúng ưa chuộng vào mùa Đông năm ngoái. Trên khắp địa cầu, nữ giới đã "mặc" ý tưởng của ông đến tận tâm khảm mặc dù họ chưa từng nghe tên ông.

Không khác những gì dự đoán, buổi trình diễn cho thấy những phản ứng vô cảm ban đầu. Sang ngày sau, bên cạnh số đông những nhà phê bình thời trang ấn tượng, có những kẻ ngu dốt ngồi bờ rào bàn tán linh tinh. Sau khi dư luận qua đi, tôi quay lại để xem Pilati ra sao.

"Dĩ nhiên là tôi sợ không có người thích những ngôi sao. Nhưng đây là câu chuyện đời tôi từ khi tôi còn nhỏ", ông tâm sự. "Khi xưa đi học, tôi cũng đi một đôi giày, đeo đôi kính hay mặc một chiếc áo nào đó mà chúng bạn sẽ cười tôi. Nhưng chỉ hai tuần sau, chúng bạn ai cũng mặc như vậy. Còn tôi lúc ấy đã chuyển sang một cái gì đó khác. Phải lâu lắm tôi mới chấp nhận được bản thân. Tôi vẫn luôn luôn cảm thấy mình như người ngoại đạo, giờ đây điều đó ăn sâu vào công việc của tôi. Và nó cứ thế tiếp diễn!"

Hành trình tiến thân

Cha mẹ ly dị, năm 17 tuổi Pilat đến làm tại Cerriti nơi anh đã trở thành thiên tài vật liệu. "Tôi lúc đó làm trợ lý cho ngài giám đốc thiết kế, chuyên gia về tơ tằm. Ông ta có kiến thức hiếm có về vải sợi của Anh và Ý. Còn tôi thì ngồi bên cạnh để được ông chỉ bảo, đây là vải serge, đây là vải gabardine", ông kể lại.

Chẳng bao lâu anh thợ học việc đã có thể tự tay chọn tất cả vật liệu cho bộ sưu tập. Có những lúc, các tay cung cấp vải bật cười trước những lựa chọn của tay lính mới này. "Nhưng sếp của tôi nói rằng Anh ta đúng lắm! Vật liệu này không đủ gọn, và điều này khiến tôi vững tâm", Pilati kể.

Từ đó, Pilati đã nhanh chóng vươn lên. 18 tháng làm việc tại studio thời trang nam của George Armani, sau đó công tác 5 năm tại Prada, nơi ông làm cho hai hiệu Miu Miu và Jil Sander. Đến năm 2000, Tom Ford đã "dụ" ông về YSL với vai trò giám đốc thiết kế.

Nhưng làm sao  Pilati có thể trở thành nhà thiết kế đúng nghĩa dù ông xuất thân là tay lựa vải thiên tài? Một nguyên nhân chính là thời niên thiếu của Pilati gắn liền với phụ nữ do ông được mẹ nuôi nấng. Khả năng lắng nghe người mẹ, những người chị khiến ông hiểu được tâm sự của nữ giới về nhu cầu quần áo, như thế nào là bộ quần áo cần có, tiện dụng, phù hợp...

Hành trình của Pilati, từ chuyên gia lựa vải số một của Ý đến vai trò trợ lý và kế nhiệm Tom Ford của nhà YSL cho thấy khả năng sáng tạo độc lập trong ông không bị thế giới thời trang ảnh hưởng. Fabrizio Viti, một nhà thiết kế giày cùng trưởng thành với Pilati ở Milan nhận xét: "Stefno hài hước và trầm tính. Ông xem trọng thời trang nhưng biết nó không phải là cuộc đời mà chỉ là công việc."

Russell Marsh, một trong những giám đốc casting người mẫu hàng đầu thế giới nói: "Ông rất chân thực. Không có gì dấu giếm và không cần được khen". Còn Nicolas Ghesquiere, một nhà thiết kế của Gucci Group cho biết: "Ông là một người Ý vô cùng tinh tế. Ông là một sức mạnh không cần lên tiếng và đó là lý do tại sao ông thành công. Tôi thích việc ông luôn nhìn về tương lai và bày tỏ quan điểm. Ông không hề khoe khoang."

Còn Amira Casar - nữ diễn viên người Pháp  sinh tại Anh nhận xét: "Pilati là người đàn ông rất nam tính."

Theo Bằng Quân