"Quan" phường Vĩnh Hải, Nha Trang: 1001 kiểu hành dân

 - Đất trong dự án “treo”, dân rào dậu để sản xuất, Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND phường đưa người ra đập phá. Đất người này sử dụng, phường hợp thức cho người khác để nhận tiền đền bù. Chuyện lạ có thật ở phường Vĩnh Hải, TP.Nha Trang. Nay lại có điều không bình thường: dân sửa chữa nhà, theo quy định của Luật Xây dựng là không phải xin phép, dân vẫn xin phép hẳn hoi, nhưng cứ xây lên là đập.

Tuổi già tìm chốn nương thân: không dễ!

Ông Trần Xuân Cúc sinh 1935, quê Bình Định, cán bộ thuộc Sở Văn hóa Thông tin (cũ). Năm 1997, ông nghỉ hưu sau 44 năm công tác liên tục, trong đó có 13 năm bộ đội, được Đảng, Nhà nước tặng nhiều huân huy chương. Vợ ông, bà Lê Thị Tiến, sinh 1948, quê tỉnh Phú Thọ, sánh duyên khi ông ra Bắc tập kết và sau giải phóng miền Nam theo ông về Khánh Hòa sinh sống, làm công nhân nhà máy sợi Nha Trang rồi nghỉ chế độ 1 lần, hiện nay tình trạng sức khỏe rất yếu.

Bà Tiến vợ ông Cúc bên túp lều xiêu vẹo - Ảnh N.Xuân

Ông Cúc, bà Tiến có hộ khẩu thường trú tại 261 Quốc Lộ 1, Hà Phước, Vĩnh Phước nhưng đã sinh sống tại tổ 22, Tây Bắc Vĩnh Hải 15 năm nay. Ông bà sinh được 3 người con. Để có đất làm nhà cho con, năm 1980, bà Tiến sang nhượng của ông Huỳnh Văn Bảo, sinh 1939, trú tổ 4, Đông Bắc 1, phường Vĩnh Hải lô đất diện tích 450 m² tọa lạc tại tổ 3, Tây Bắc 2, nay là tổ 22, Tây Bắc.

Năm 1993, sau khi nhường nhà tại Vĩnh Phước cho con trai, 2 vợ chồng ông Cúc ra Tây Bắc 2 làm căn nhà tạm diện tích 80 m², mái tôn cũ, vách ván, nền đất. Từ đó đến nay ông bà cặm cụi đào ao, lập vườn, chăn nuôi heo gà, vừa kiếm sống vừa tạo nên chỗ nương thân khi tuổi già. Mảnh đất ấy được sử dụng ổn định, lâu dài, không tranh chấp với ai và hàng năm đóng thuế đầy đủ.

Lá đơn ông Cúc xin sửa nhà chằng chịt xác nhận của tổ dân phố. Ảnh N.Xuân

Ngày 27/10/2003, UBND tỉnh ban hành quyết định số 3340/QĐ-UB “Về việc thu hồi đất của tổ chức, cá nhân và các hộ gia đình đang sử dụng để xây dựng khu giết mổ gia súc tập trung khu vực phía bắc TP.Nha Trang”. Đất của ông Cúc, bà Tiến thuộc diện phải thu hồi. Mất 2 năm buồn vì hết đường hy vọng tạo lập một chỗ ở về già, nào ngờ ngày 4/8/2005, UBND tỉnh lại có văn bản thông báo về việc chuyển dự án khu giết mổ tập trung đi nơi khác. Ông Cúc, bà Tiến vui mừng chờ ngày được làm sổ đỏ và sửa chữa lại căn nhà.

Luật Đất đai năm 2003, Điều 50, khoản 1 quy định: Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được UBND xã, phường, thị trấn xác nhận không có tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau đây: d-Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất… trước ngày 15/10/1993, nay được UBND xã, phường, thị trấn xác nhận thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Hộ ông Cúc thuộc đối tượng được cấp GCNQSDĐ theo điều khoản này của Luật và không phải đóng tiền sử dụng đất. Thế nhưng, UBND phường Vĩnh Hải không làm điều đó cho dân mà vẽ ra “một ngàn lẻ một” cách gây phiền hà...

Muốn sửa nhà phải xin đủ... 10 chữ ký!

Sau 15 năm căn nhà mái tôn, vách gỗ, nền đất đã quá mục nát và lúc này ông Cúc biết được đất không nằm trong quy hoạch, dự án nào nên ngày 20/10/2007 ông đến UBND phường Vĩnh Hải gặp Chủ tịch Võ Văn Trà trình bày về việc xin sửa chữa lại nhà ở. Ông Trà hướng dẫn ông Cúc về nhà làm đơn nêu rõ hoàn cảnh để phường có hướng giải quyết. Theo lời ông Trà, ngày 27/12/2007, ông Cúc gửi đơn lên phường và ban điều hành (BĐH) tổ dân phố (DP) 22, Tây Bắc xin được sửa chữa nhà.

Vợ chồng ông Cúc bên đống gạch vụn - Ảnh N. Xuân

Hơn 1 tháng sau không thấy phản hồi, ông Cúc lại đến phường để được biết kết quả. Lúc này Chủ tịch Võ Văn Trà lại hướng dẫn đơn phải có ý kiến đề xuất của Bí thư chi bộ, tổ trưởng dân phố cùng Ban mặt trận và các chi hội trưởng, đoàn thể ở tổ gửi Thường trực Đảng ủy và UBND phường. Ngày 18/3/2008 ông Cúc làm lại đơn xin được sửa chữa căn nhà trên nền móng cũ với diện tích 60 m², mái tôn, nền xi măng, tường gạch.

Đơn ông Cúc kèm theo 10 chữ ký của những người có trách nhiệm trong tổ, từ bí thư, tổ trưởng dân phố,  mặt trận, chi hội CCB, chi hội Người cao tuổi, chi hội Nông dân, chi hội Phụ nữ... Tất cả đều nhất trí: “Đề nghị UBND phường tạo điều kiện cho ông được sửa chữa vì nhà đã xuống cấp nghiêm trọng có thể sụp đổ và gây tai nạn bất cứ lúc nào”.

Kèm theo đơn xin sửa chữa nhà là đơn cam kết sẵn sàng tháo dỡ và không yêu cầu bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Ông gửi đơn bằng đường chuyển phát nhanh qua bưu điện. Gửi rồi ông bà kiên nhẫn trông ngày, trông đêm sự trả lời của phường. Nhưng lại một lần nữa rơi vào im lặng. Chẳng còn cách nào khác, ông Cúc tiếp tục đến UBND phường và lần này thì ông Trà bảo “chờ”, phường chưa nhận được đơn, trong khi bưu điện xác nhận văn thư phường đã nhận.

Ông Cúc hết sức bức xúc về nhà ở, trong lúc đó lại thấy một loạt hộ dân khác trong tổ DP 22 như bà Nguyễn Thị Kim Phượng, ông Nguyễn Xuân Thành, ông Bùi Văn Thanh, ông Phạm Đức Khắc… cứ nhởn nhơ xây nhà. Tìm hiểu cụ thể thì được biết: Tất cả họ đều là dân lao động tự do không thuộc đối tượng chính sách, đất đai chưa được cấp GCNQSĐ, có hộ còn nằm trong khu quy hoạch. Tại sao có tình trạng thiếu công bằng như vậy?. Ông Cúc không lý giải được (!)

Đập phá nhà dân, xem thường pháp luật, đạo lý

Chờ phường phê duyệt đơn mãi không được, nghĩ là người khác làm được thì mình cũng được, tháng 4/2008, ông Cúc triển khai sửa nhà. Nào ngờ, khi tường vừa xây lên cửa sổ thì ngày 18/4/2008, ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Chủ tịch phường dẫn một đoàn người đến đập phá tan tành.

Tiếp đến, ngày 28/6/2008 ông Nguyễn Ngọc Anh ra thông báo số 26, nêu biện pháp phải “kiên quyết không để xảy ra tình trạng xây dựng mới nhà ở trái phép trên các loại đất…”. Ngày 15/7/2008, tổ DP 22 quán triệt thông báo, nhưng qua cuộc họp này, 5 vị cán bộ chủ chốt của tổ đã xem xét 2 trường hợp hết sức bức xúc về nhà ở là ông Trần Xuân Cúc và ông Nguyễn Văn Thu. Kiến nghị của tổ ghi rõ: “Đất 2 hộ không có tranh chấp, họ có thời gian cư trú lâu, nhà đã quá dột nát, ở vị trí trũng sâu thường ngập lụt. Chúng tôi đề nghị UBND phường cho 2 ông sửa sang lại nhà ở để đảm bảo an toàn khi mùa mưa bão sắp tới”.

Tưởng với lời đề nghị khẩn thiết này, lãnh đạo phường sẽ động lòng, ai ngờ, các vị “công bộc” vẫn không hề xao động. Lần thứ 2 ông Cúc làm liều, tiếp tục sửa nhà, khi nhà lên gần nóc, lúc 9 giờ ngày 19/8/2008, ông Nguyễn Ngọc Anh dẫn đầu một đoàn quân khoảng 15 người đến đập phá. Ông Cúc mô tả: “Trong lúc tôi đang nấu ăn trong nhà, cánh cổng đóng lại, ông Nguyễn Ngọc Anh tới đạp cổng đổ sập xuống, đoàn người ập vào đập phá tới tấp tường nhà mới xây của tôi, sau đó họ rút đi rất nhanh, chẳng khác gì lũ giặc. Lãnh đạo phường Vĩnh Hải cũng chẳng thông báo gì cho BĐH tổ DP 22”.

Cháu bé con anh Thu trong túp lều rách nát - Ảnh N.Xuân

Tương tự như trường hợp ông Trần Xuân Cúc là anh Nguyễn Văn Thu, sinh 1974 vợ là Lê Thị Bích Dân, sinh 1981. Hai vợ chồng là dân nghèo, không nghề nghiệp. Năm 2000, anh chị tới đây mua mảnh đất có sẵn căn nhà hơn 20 m². Hiện 2 vợ chồng, 1 đứa con gái 7 tuổi đã có hộ khẩu thường trú. Căn nhà làm cả chục năm giờ đã quá rách nát, mưa xuống nước trong cũng như ngoài, hàng năm đều bị ngập. Cuối năm 2007, dành dụm được ít tiền, anh chị sửa nhà, nhưng bị bị lãnh đạo phường Vĩnh Hải đưa quân đến đập phá 2 lần vào ngày 3 và 6/10/2007, làm anh chị mất cả ý chí lẫn khả năng tài chính để xây dựng lại.

Tiếp xúc với rất nhiều người dân ở Vĩnh Hải,  qua “một ngàn lẻ một” câu chuyện về đất đai, nhà cửa và cung cách quản lý, điều hành của UBND phường, chúng tôi thấy có quá nhiều điều bất cập, khuất tất. Thực tế ở Vĩnh Hải đang có một số dự án "treo" nên việc quản lý đất đai khá phức tạp. Tuy nhiên, đó chỉ là một khía cạnh. Vấn đề nổi cộm và bức xúc của người dân hiện nay là chính quyền cơ sở mà tập trung là ở 2 ông Võ Văn Trà và Nguyễn Ngọc Anh, có những việc làm bất chấp cả pháp luật và đạo lý, khi giải quyết những bức xúc của người dân còn mang tính áp đặt, thiếu công bằng.

Người dân mong mỏi cấp thẩm quyền cần kiểm tra toàn diện các dự án hiện nay ở Vĩnh Hải để có chủ trương thực tế hơn, tạo điều kiện cho người dân sinh sống và làm ăn trong thời gian chờ dự án; đồng thời cần xem xét xử lý 2 vị “công bộc” của dân đã có rất nhiều tai tiếng và dấu hiệu tiêu cực hiện đang gây nhiều bức xúc trong dư luận nhân dân.

• Bài và ảnh: Nguyễn Xuân