Sẽ đồng loạt quản lý giao dịch OTC từ 1/2008

(VietNamNet) - Phương án tổ chức và quản lý giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xây dựng đang đi vào giai đoạn hoàn thiện. Trong tháng 8, phương án có thể sẽ được thông qua, tháng 9 triển khai đầu tư hạ tầng để đến tháng 11 tiến hành thử nghiệm với một số công ty đại chúng. Từ tháng 1/2008 sẽ triển khai áp dụng cho tất cả các công ty đại chúng đủ điều kiện.

Mô hình giao dịch OTC thế nào?

Theo UBCKNN, khi thực hiện phương án này, chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết sẽ được đăng ký và lưu ký tập trung tại Trung tâm lưu ký chứng khoán (TTLK) và giao dịch tại các công ty chứng khoán (CTCK). Như vậy, với mô hình mới này, tất cả các giao dịch OTC không được quản lý trước đây sẽ được đưa vào quản lý, mọi giao dịch sẽ phải thông qua công ty chứng khoán và thống kê lưu giữ thông tin giao dịch tại TTLK. 

Quản lý giao dịch OTC nhân được sự ủng hộ của toàn bộ thị trường. (Ảnh: Phước Hà)

Theo ông Nguyễn Sơn - Phó Ban Phát triển thị trường của UBCKNN, các công ty đại chúng chưa niêm yết sẽ đăng ký tại TTLK thông qua CTCK. Người sở hữu chứng khoán muốn giao dịch sẽ phải lưu ký chứng khoán tại các thành viên lưu ký và thực hiện giao dịch tại các CTCK. TTGDCK Hà Nội sẽ có hệ thống tổng hợp các thông tin về giao dịch chứng khoán trên thị trường OTC, các giao dịch diễn ra tại các công ty chứng khoán, sau đó công ty chứng khoán sẽ báo cáo các giao dịch đó vào hệ thống của TTGDCK Hà Nội. TTGDCK Hà Nội sẽ chuyển dữ liệu giao dịch cho TTLK để xử lý thanh toán.

Như vậy, các công ty đại chúng chưa niêm yết phải đăng ký chứng khoán tại TTLK thông qua CTCK và được cấp mã chứng khoán riêng. Các nhà đầu tư phải mở 1 tài khoản giao dịch tại 1 CTCK để giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết. Nhà đầu tư đã có tài khoản giao dịch chứng khoán niêm yết thì sẽ dùng ngay tài khoản này để thực hiện giao dịch. Để thực hiện giao dịch mua bán, nhà đầu tư sẽ phải lưu ký chứng khoán tại các thành viên lưu ký là CTCK và các thành viên lưu ký sẽ thực hiện tái lưu ký tại TTLK.

Muốn giao dịch, nhà đầu tư phải ký quỹ đầy đủ 100% chứng khoán và tiền. Trong mô hình này không quy định về đơn vị giao dịch: không qui định biên độ dao động giá và không có giá tham chiếu. Các nhà đầu tư thực hiện giao dịch thoả thuận và được vừa mua vừa bán cùng một loại chứng khoán trong cùng một ngày. Nhà đầu tư có thể giao dịch bất kỳ thời gian nào trong ngày. Tuy nhiên, các CTCK phải nhập báo cáo kết quả giao dịch vào hệ thống là từ 10h - 12h và từ 13h -15h hàng ngày. Các lệnh chào mua bán chứng khoán đã nhập vào hệ thống không được phép huỷ bỏ và lệnh có hiệu lực tối đa trong 3 phiên giao dịch liên tiếp hoặc cho đến khi được thực hiện hoặc bị huỷ bỏ. Sau khi giao dịch đã thực hiện xong, các CTCK nhập kết quả giao dịch vào hệ thống của TTGDCK Hà Nội.

Trường hợp CTCK không đáp ứng được nhu cầu mua bán và nhà đầu tư cũng không tìm được đối tác thì CTCK sẽ nhập lệnh của khách hàng vào hệ thống của TTGDCK Hà Nội. Các CTCK có thể theo dõi thông tin trên hệ thống của TTGDCK Hà Nội để tìm đối tác thực hiện giao dịch cho nhà đầu tư của mình.

Tất cả các thông tin về giao dịch trong ngày, lệnh của khách hàng chưa thực hiện được, lệnh của chính các thành viên sẽ được CTCK nhập vào hệ thống tổng hợp giao dịch OTC của TTGDCK Hà Nội và trung tâm sẽ hiện tổng hợp dữ liệu giao dịch chuyển cho TTLK và đưa lên trang thông tin điện tử.

Tạo bước phát triển mới của thị trường

Theo ông Vũ Bằng - Chủ tịch UBCKNN thì phương án này được tổ chức dưới góc độ phục vụ đầu tư hơn nên sẽ không quản lý quá chặt chẽ. UBCKNN mong muốn tạo ra một phương thức giao dịch thuận lợi, an toàn để thu hút các nhà đầu tư. Từ đây hướng đến việc xây dựng thị trường phi tập trung và hình thành các nhà tạo lập thị trường trong tương lại. Với mô hình mới này, quyền lợi nhà đầu tư sẽ được bảo vệ khi được cung cấp đầy đủ thông tin minh bạch và kịp thời, các thủ tục thanh toán thuận tiện và được đảm bảo, tránh được các rủi ro như hiện nay. 

Công ty chứng khoán phải nâng cao năng lực để đáp ứng sự phát triển mới của thị trường. (Ảnh: Phước Hà)

 Ông Nguyễn Vũ Quang Trung - Phó Giám đốc Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội cho biết, sẽ đầu tư nâng cấp hạ tầng, tăng cường năng lực... để có thể đáp ứng nhu cầu đăng ký giao dịch của một số lượng lớn doanh nghiệp lên đến con số hàng ngàn.

Tại buổi lấy ý kiến mới đây, phương án của cơ quan quản lý đã được các thành viên thị trường như: công ty chứng khoán, công ty đại chúng rất ủng hộ. Đây được xem là một bước phát triển về chất của thị trường chứng khoán hướng đến một thị trường phát triển minh bạch và hiệu quả hơn. Ông Lê Đắc Sơn - Tổng Giám đốc VP Bank cho rằng, việc tổ chức giao dịch chứng khoán OTC đem lại lợi ích cho cả 3 đối tượng: nhà đầu tư - công ty đại chúng và Nhà nước. Nhà nước thu thuế và quản lý thị trường, công ty đại chúng quản lý cổ đông chuyên nghiệp hơn và nhà đầu tư được bảo vệ quyền lợi

Theo đại diện Công ty chứng khoán Bảo Việt, với số lượng các công ty đại chúng rất lớn, nhiều doanh nghiệp có vốn lên đến hàng ngàn tỷ đồng tham gia sẽ tạo ra một thị trường rất lớn, thậm chí có thể lớn hơn thị trường niêm yết hiện nay. Theo một đánh giá gần đây của HSBC, thị trường OTC ở Việt Nam có giá trị vốn hóa lên đến 5 - 6 tỷ USD. Một con số gấp đôi thị trường niêm yết và tất nhiên giá trị giao dịch của nó cũng rất lớn. Quản lý được thị trường này rõ ràng sẽ mang lại cơ hội và quyền lợi cho rất nhiều đối tượng.

Người hưởng lợi nhiều nhất có lẽ là các công ty chứng khoán. Với hàng ngàn công ty đại chúng chưa niêm yết, hàng trăm ngàn nhà đầu tư phải cần đến dịch vụ và mở tài khoản tại các công ty chứng khoán sẽ mang lại nguồn lợi phí và cơ hội đầu tư rất lớn cho các công ty chứng khoán. Vì thế, đại diện Công ty chứng khoán Thăng Long không giấu giếm khi cho rằng đây là một cơ hội kinh doanh cực tốt, công ty nào giành được thị phần OTC chắc chắn sẽ giành được thị phần trên thị trường niêm yết về sau.

Tuy nhiên, đi liền với cơ hội là thách thức đối với các công ty chứng khoán. Trước hết đó là yêu cầu đầu tư hạ tầng để đáp ứng một lượng khách hàng lớn hơn. Bên cạnh đó để đáp ứng yêu cầu đồng bộ trong kết nối với hệ thống của Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội và yêu cầu giao dịch từ xa của đa số nhà đầu tư buộc CTCK phải tăng cường đầu tư để cạnh tranh và phục vụ tốt hơn.

Thế nhưng, trong buổi lấy ý kiến về phương án mới đây, nhiều thành viên thị trường tỏ ra khá băn khoăn khi phương án không quy định biên độ và giá tham chiếu cho giao OTC. Có hai điều lo ngại lớn là nếu không có biên độ và giá tham chiếu rất dễ xảy ra tình trạng lợi dụng để làm giá trong giao dịch, gây thiệt hại cho nhiều nhà đầu tư; bên cạnh đó, không có giá tham chiếu sẽ rất khó trong việc thu phí giao dịch cũng như tính thuế.

Vì vậy, rất nhiều thành viên thị trường đã đề xuất UBCKNN nghiên cứu một phương thức có giá tham chiếu hoặc xác định một biên độ. Theo ông Nguyên Duy Hưng - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán Sài Gòn (SSI), thì có thể để chính các CTCK xác định giá tham chiếu trên cơ sở thực tế giao dịch, trong khi đó, nhiều đại diện công ty chứng khoán cho rằng có thể tính toán nâng biên độ giá lên đến 20 - 30%.

• Phước Hà