Tăng giá điện: Lộ trình không thể lùi

Tăng giá điện là điều không thể tránh khỏi.

- Trao đổi với chúng tôi, một số chuyên gia kinh tế cho rằng việc tăng giá điện là khách quan, lộ trình không thể lùi được. Tuy nhiên một số khác lại băn khoăn về thời điểm tăng giá khi tính tới các tác động tiêu cực của tăng giá điện...

TS. Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu kinh tế Hà Nội:

Cần quan tâm nhiều tới mặt trái của tăng giá điện

Tăng giá điện phải xét trên hai khía cạnh. Thứ nhất, điều này đã nằm trong lộ trình tăng giá điện do Chính phủ phê duyệt và điều này tương đối khách quan, không đột ngột. Thứ hai, rất có thể trong bối cảnh nguồn thu ngân sách đang gặp khó khăn từ xuất khẩu giảm, thu thuế giảm, thì việc tăng giá điện nằm trong gói giải pháp tăng thu ngân sách, điều hoà cân đối cung cầu.

Tuy nhiên mặt trái của vấn đề lại được rất nhiều người quan tâm. Nếu giả định đây là liệu pháp đưa giá điện về giá thị trường thì không đúng bởi cho có cạnh tranh thị trường nên không thể có giá thị trường. Thứ hai, trong bối cảnh suy thoái kinh tế, toàn bộ giá cả hàng hoá thế giới giảm giá thì việc tăng giá lại đi ngược lại thị trường. Đặc biệt, hệ quả tiếp theo là tăng mặt bằng giá của xã hội do tăng chi phí đầu vào trên nhiều lĩnh vực; sức ép lạm phát tăng; tăng chi của người dân- đi ngược lại chủ trương kích cầu sản xuất và tiêu dùng.

Ngoài ra, chi phí ngành điện vẫn chưa minh bạch, chưa được kiểm toán đầy đủ nên khó nói đó có thể là giá thị trường hay không. Nếu Chính phủ không có giải pháp điều phối khoản thu này hiệu quả thì dễ xảy ra tình trạng doanh nghiệp ngành điện tăng chi nội bộ: tăng thưởng, lương..., mục đích của tăng giá điện không đạt hiệu quả. Theo tôi khoản thu từ tăng giá điện một mặt được dùng vào chi đầu tư ngành điện, mặt khác điều hoà ngân sách chi cho an sinh xã hội...

Việc một số thông tin cho rằng tăng giá điện không ảnh hưởng lắm tới sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống của nhân dân, theo tôi vẫn chưa có cơ sở bởi những con số đưa ra rất chủ quan, chưa ai kiểm toán hay chứng minh điều đó.

TS. Cao Sỹ Kiêm, Thành viên Hội đồng tư vấn tài chính tiền tệ Quốc gia:

Phương án lựa chọn như vậy là chấp nhận được

Tất nhiên khi tăng giá điện sẽ làm tăng giá một số mặt hàng nhưng đây là lộ trình không thể

TS. Cao Sỹ Kiêm. ảnh QT

lùi được, mức độ tăng không nhiều, chưa đến 10%. Trong tất cả các phương án được đưa ra thì phương án được lựa chọn như vậy theo tôi là chấp nhận được trong điều kiện hiện nay.

Mặc dù theo tính toán việc tăng giá điện sẽ không ảnh hưởng lớn nhưng rõ ràng trong thời điểm này là ảnh hưởng rồi. Tăng giá điện sẽ làm tăng giá đầu vào và gây khó khăn cho một số doanh nghiệp; đồng thời giá thành lên sẽ ảnh hưởng tới đời sống của nhân dân, mặc dù với người dân nghèo khó thì mình có phân loại: người nghèo tăng ít, không đáng kể; chủ yếu tăng vào người có thu nhập cao sử dụng điện nhiều. Ngoài ra, việc tăng giá điện cũng sẽ làm lạm phát tăng chút ít, GDP giảm chút ít (giảm khoảng 0,3-0,5%).

Tuy vậy, bên cạnh việc tăng thu ngân sách để thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội đã đặt ra, việc tăng giá điện là thực hiện lộ trình cam kết, chuyển dần sang cơ chế thị trường, giảm bao cấp và tăng cường hội nhập. Cân nhắc mãi rồi nhưng không có phương án nào khác. Mình đang theo cơ chế thị trường thì mình phải đi đến cùng cái cơ chế thị trường ấy.

Việc các khoản thu được sẽ được sử dụng như thế nào cũng là vấn đề được quan tâm đặc biệt khi làm chính sách này, tránh thất thoát, lãng phí. Khi làm cái này đã có nội dung tăng cường giám sát kiểm soát, để khoản thu có địa chỉ chi, không để cho ngành điện tự tung tự tác...


Bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế:

Băn khoăn thời điểm tăng giá

Với ngành điện về lâu về dài thì vẫn phải hoạt động theo cơ chế thị trường, phải để cho ngành điện điều chỉnh giá theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên bắt đầu vào lúc này thì tôi cũng thấy băn khoăn bởi lúc này nền kinh tế, các doanh nghiệp, người dân đang gặp khó khăn rất lớn; Chính phủ đang thực hiện các giải pháp kích cầu, trong đó có nhiều giải pháp giảm chi phí cho doanh nghiệp, người dân, tăng tiêu dùng. Trong khi các giải pháp kích cầu còn phải chờ có thời gian để thực hiện và phát huy tác dụng thì tăng giá điện thì chi phí của doanh nghiệp, người dân tăng lên, các kết quả của giải pháp kích cầu lại bị hạn chế...

Tôi tin chắc nhà nước đã phải tính toán nhiều mặt mới quyết định tăng vào lúc này, trong đó yếu tố thu ngân sách cũng được cân nhắc. Tuy nhiên tôi còn một băn khoăn khác với tư cách là người tiêu dùng mỗi khi điện tăng giá là cơ sở của giá thành điện tính toán thế nào, đã đầy đủ hợp lý hay chưa ? nỗ lực của ngành điện để giảm giá thành đã thực hiện đến đâu rồi ?...Bởi vì tất cả độ minh bạch trong hoạt động kinh doanh của một vài ngành như điện, xăng dầu,... là điều nhiều người băn khoăn.

Tôi nghĩ Chính phủ thông qua Bộ Tài chính cần quản lý chặt chẽ nguồn thu do giá tăng thêm, tránh tình trạng như năm ngoái tăng giá điện lên rồi ngành điện lại báo cáo lên xin thưởng tới hơn 1.000 tỉ đồng. Trong lúc tình hình chung khó khăn, rất cần sử dụng đúng mục đích khoản thu tăng thêm. Ngoài ra, việc tăng giá này cũng không làm giảm sức ép với ngành điện về việc nỗ lực giảm giá thành, điều này vẫn phải được tiến hành đồng thời.

Quỳnh Trang (thực hiện)