Tăng lương để chống đình công thời lạm phát?

 - Ngay hôm qua (23/6), hai nghìn công nhân của công ty Sambu Vina (TP.HCM) vẫn đang đình công vì tiền lương. Đây chỉ là một trong 330 cuộc đình công từ đầu năm tới nay đã xảy ra trên địa bàn toàn quốc.

6 tháng: 330 cuộc đình công

Vụ đình công ở công ty Sambu Vina xảy ra đã 3 ngày, đến nay vẫn chưa giải quyết được do thương lượng giữa lãnh đạo và công nhân về tiền lương khó gặp nhau. Đương nhiên, thiệt hại xảy ra cho cả hai phía là không nhỏ.

Đối thoại giữa ban lãnh đạo và công nhân cũng giúp hạ nhiệt đình công (Ảnh minh họa VNN)

Theo thống kê chưa đầy đủ, chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, trên địa bàn cả nước đã xảy ra khoảng 330 cuộc đình công, ngưng việc tập thể lớn bé. Tất cả các cuộc đình công đều không đúng trình tự, thủ tục, không do công đoàn lãnh đạo mà chủ yếu do công nhân tự phát.

Cụ thể hơn, lấy ví dụ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai- một địa phương có khá nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất. Trong vòng 6 tháng (tính đến hết ngày 10/6) tỉnh này đã xảy ra 70 vụ đình công, (trong đó 57 vụ xảy ra ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhiều hơn so với cùng kỳ năm 2007 là 12 vụ). Có quá nửa số vụ đình công xảy ra do tranh chấp về lợi ích, như yêu cầu điều chỉnh mức tiền lương, trả tiền thâm niên, tiền thưởng cuối năm, hỗ trợ tiền nhà ở, tiền tàu xe, tiền chuyên cần…

Một số vụ khác thì công nhân yêu cầu đưa tiền độc hại vào lương cơ bản, giao kết hợp đồng lao động, huy động làm thêm giờ, bảo hiểm xã hội, bảo hộ lao động và chế độ đối với lao động nữ.

Đối với người lao động, thiệt thòi sau mỗi vụ đình công nhẹ thì phải làm cật lực để bù lại tiền lương, năng suất công việc của những ngày nghỉ làm; nặng thì mất thời gian đi tìm việc làm mới. Đối với các công ty, thiệt hại còn lớn hơn nhiều. Ông Yoo Jae Sung, TGĐ Công ty Taekwang Vina cho biết: "Vụ đình công trong 5 ngày cuối năm 2007 đã gây thiệt hại cho công ty tới 4 triệu USD”. Tương tự, ông Kitahashi Akihiko, TGĐ Công ty Mabuchi Motor cũng than thở: "Chỉ trong gần 5 ngày đình công đầu năm 2008, công ty bị ngừng trệ sản xuất đã thiệt hại tới 3,5 triệu USD”.

Tăng lương, liều thuốc trị “sốt” đình công?

Tần suất ít hơn so với phía Nam, nhưng đình công vẫn xảy ra ở Hà Nội và một số tỉnh thành phía Bắc. Nguyên nhân cơ bản vẫn chuyện “cơm áo gạo tiền” của công nhân lao động.

Có mặt tại khu chợ đội 7, thôn Bầu, Kim Chung (Đông Anh, Hà Nội) những ngày này chúng tôi mới thấy được phần nào sự khó khăn của đời sống công nhân của khu công nghiệp Thăng Long. Với mức lương cơ bản chỉ từ 900 -1,1 triệu đồng/tháng, mỗi công nhân phải bỏ ra ít nhất 300 ngàn để thuê nhà ở. Mỗi bữa cơm của công nhân vào thời giá bây giờ mà họ không dám ăn quá 6 ngàn đồng, nên thực phẩm bày bán ở chợ chủ yếu là…rau.

Chuyện xe máy là một thứ xa xỉ vì ăn còn chẳng đủ lấy đâu tiền đổ xăng. Các công nhân chủ yếu chọn giải pháp đi bộ hoặc xe đạp (cũng chính vì thế mà họ không dám thuê nhà quá xa khu công nghiệp Thăng Long), ngày cuối tuần được nghỉ mới dám bắt xe buýt vượt cầu Thăng Long vào nội thành chơi.

Tằn tiện như thế nhưng chỉ các công nhân nữ may ra mới gửi được 2-300 nghìn về quê mỗi tháng, còn nam công nhân “không âm là may”. Tấm bảng tuyển dụng ngay khu vực đường ra vào khu công nghiệp lúc nào cũng đông nghịt người xem. Công nhân mới nhiều mà công nhân "nhảy" việc cũng lắm, chẳng nhiều nhặn gì, các công ty chỉ trả hơn nhau 50-100 nghìn là đã ùn ùn kéo sang.

Tiền lương ít, đời sống quay cuồng trong cơn bão giá, đình công là điều tất yếu xảy ra, dù rằng rất nhiều các cuộc đình công là bất hợp pháp (theo luật phải đền bù cho người sử dụng lao động - PV), và rất nhiều yêu cầu của công nhân là quá đáng khi vượt quá thang bảng lương và khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Sau hàng loạt các cuộc đình công kéo dài tại KCN Thăng Long, Hà Nội, ngày 11/6 vừa qua lãnh đạo TP. Hà Nội, các sở, ban, ngành liên quan đã làm việc với Ban Quản lý KCN Thăng Long và TGĐ của 65 công ty đóng trên địa bàn khu công nghiệp Bắc Thăng Long để đưa ra giải pháp giải quyết dứt điểm, tránh tình trạng lây lan, phản ứng dây chuyền.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Phí Thái Bình đánh giá, nguyên nhân của các cuộc đình công chính là biến động về giá cả, thu nhập của người lao động quá thấp, dẫn đến phát sinh tư tưởng đình công. Mặc dù các doanh nghiệp không vi phạm pháp luật nhưng cũng phải thừa nhận mức lương đang trả cho lao động là quá thấp. Nhân đó, TP.Hà Nội cũng đã kêu gọi các doanh nghiệp giảm bớt lợi nhuận, tăng thu nhập cho người lao động.

• Đỗ Minh