Tham vọng tìm lại ảnh hưởng của Washington tại Mỹ Latinh

Ngoại trưởng Hillary Clinton (trái), Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva (giữa) và Ngoại trưởng Brazil Celso Amorim cùng bắt tay trong cuộc gặp tại thủ đô Brasilia.

Từ đầu tháng 3/2010, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã bắt đầu một chuyến công du dài ngày tới 6 quốc gia khác nhau trong khu vực Mỹ Latinh. Mục tiêu của chuyến đi, theo các nhà quan sát, chính là một nỗ lực mới của Washington nhằm khôi phục lại mối quan hệ thân thiện với các quốc gia từng được coi là "sân sau" của nước Mỹ.
 
Câu hỏi được quan tâm hiện nay là: Liệu bà Hillary có khả năng làm thay đổi hình ảnh của nước Mỹ trong con mắt những người láng giềng đang có xu hướng ngày càng rời xa, thậm chí chống đối lại ảnh hưởng của Washington?
 
Cần phải nhấn mạnh rằng, đây là chuyến công du khu vực Mỹ Latinh đầu tiên của đương kim Ngoại trưởng Mỹ. Mục đích chính, theo các nguồn tin ngay tại Washington, là phải khôi phục lại hình ảnh của nước Mỹ, vốn đã bị suy giảm đi rất nhiều tại khu vực này từ vài năm gần đây.
 
Chuyến đi này diễn ra chỉ vài ngày sau sự kiện đáng chú ý ngày 25/2/2010, khi nguyên thủ của 32 quốc gia khu vực Mỹ Latinh và Caribe cùng họp mặt trong một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt nhằm thành lập ra một tổ chức mới tại châu Mỹ, đặc biệt không có sự hiện diện của Mỹ và Canada.
 
Theo các nhà quan sát, trong bối cảnh của một bước ngoặt bất lợi như vậy, Washington rõ ràng đang vội vàng tìm mọi cách để khôi phục lại ảnh hưởng của mình trong khu vực. Dưới thời của Tổng thống George Bush trước đây, khu vực Mỹ Latinh luôn được xếp vào hàng thứ yếu trong các ưu tiên về chính sách đối ngoại của Mỹ. Đó là một lý do khiến một số các nước Mỹ Latinh trong thời gian qua đã thể hiện rõ mong muốn xa rời quỹ đạo ảnh hưởng cả về chính trị và kinh tế của Mỹ. 
 
Mở đầu chuyến đi, Ngoại trưởng Mỹ, từ ngày 1/3, đã đặt chân tới Uruguay, đúng vào dịp lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Jose Mujica. Có một điều trớ trêu là chính ông Mujica vào những năm 60 - 70 thế kỷ trước đã từng tích cực cầm súng chiến đấu với chính quyền tay sai của Mỹ tại Uruguay khi đó.
 
Tuy nhiên, ông Mujica trong những tuyên bố trước đó của mình đã hứa hẹn sẽ áp dụng một chính sách ôn hòa hơn, thậm chí thiết lập quan hệ thân thiện với Washington. Tiếp đó, bà Hillary đã đặt chân tới Argentina để gặp trực tiếp với Tổng thống Cristina Kirchner. Tại đây, trong một cử chỉ "lấy lòng" phía chủ nhà, bà Hillary đã hứa hẹn sẽ đứng ra làm trung gian hòa giải cho vụ tranh chấp quần đảo Manvinat giữa Argentina và Anh.
 
Ngay trước khi tới Chile, Ngoại trưởng Mỹ đã tuyên bố mục đích chính của mình là để bàn bạc tìm cách giúp đỡ quốc gia này khắc phục hậu quả của thảm kịch động đất và sóng thần trong thời gian qua. Tuy nhiên, nếu xét sâu xa về khía cạnh chính trị, Chile đang là một điểm đến "đáng giá". Quốc gia này trong một thời gian tương đối lâu đã nằm dưới sự lãnh đạo của các nguyên thủ theo cánh tả.
 
Chính vì vậy, việc ứng cử viên theo đường lối cánh hữu Sebastian Pinera vừa được bầu làm tổng thống sắp lên nắm quyền cũng có nghĩa, Santiago trong thời gian tới sẽ có những thay đổi đáng kể so với chính sách đối ngoại trước đây của mình. Chuyến thăm của bà Hillary ở một chừng mực nào đó chính là nhằm thể hiện sự ủng hộ của nước Mỹ đối với Sebastian Pinera. 
 
Nhưng quốc gia lớn nhất trong khu vực là Brazil mới chính là điểm đến quan trọng nhất của chuyến đi. Nhiệm vụ đầu tiên khi đặt chân tới đây của bà Hillary là tìm cách để chính quyền của Tổng thống Lula da Silva không xích lại gần hơn những quốc gia có quan điểm quá thiên tả trong khu vực. Hơn nữa, do Brazil đang là một thành viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, nên Mỹ đang rất cần lá phiếu của nước này để ủng hộ cho kế hoạch của Barack Obama nhằm siết chặt hơn những biện pháp trừng phạt chống lại Iran.
 
Tuy nhiên, có vẻ như bà Hillary đã không đạt được mục tiêu quan trọng nhất này của chuyến đi. Tổng thống Lula da Silva đã từ chối thẳng thừng trước đề xuất này của Hillary. Theo nguyên thủ Brazil, những biện pháp trừng phạt hiện nay chống lại Iran là không hiệu quả, trong khi Tehran vẫn có quyền phát triển chương trình năng lượng hạt nhân của riêng mình.
 
Ông Da Silva khẳng định rằng, đàm phán hiện vẫn là cách tốt hơn so với việc phải siết chặt các biện pháp trừng phạt. Tổng thống Brazil còn lên kế hoạch trong tháng 5 tới đây sẽ có chuyến thăm Tehran, nhằm cải thiện hơn nữa mối quan hệ với nước cộng hòa Hồi giáo này. 
 
Sau Brazil, bà Hillary sẽ tới Costa-Rica, tham gia phát biểu tại một hội nghị bộ trưởng trong khu vực. Trong chặng dừng chân cuối cùng tại Guatemala, Ngoại trưởng Mỹ sẽ gặp gỡ lãnh đạo các nước Trung Mỹ và Cộng hòa Dominica để bàn bạc về những "vấn đề quan tâm chung".
 
Giới quan sát cho rằng, dù là một quan chức hàng đầu trong chính quyền Mỹ, nhưng quyền lực và ảnh hưởng của Ngoại trưởng Hillary Clinton chưa đủ sức để cải thiện đáng kể quan hệ ngoại giao của Washington với các nước thuộc khu vực Mỹ Latinh.
 
Người duy nhất có thể tạo ra một "cú hích" thực sự trong vấn đề này không ai khác là Tổng thống Barack Obama. Nhiều khả năng, đây chỉ là một chuyến đi tiền trạm của bà Hillary, mở đường cho lần "xuất tướng" của ông chủ Nhà Trắng trong một tương lai không xa.

(theo ANTG)