Thế giới trông đợi gì ở Obama?

Barack Obama. Ảnh: AFP.

Chấm dứt cuộc chiến tranh Iraq, xoa dịu vết thương ở những quốc gia bị khủng hoảng lương thực gặm nhấm, ngăn chặn trái đất nóng lên, xây dựng những cây cầu thân thiện với các nước Hồi giáo và từ bỏ chủ nghĩa đơn phương của chính quyền tiền nhiệm.
> Các ứng viên tổng thống Mỹ hướng về châu Á

Cảm giác nhẹ nhõm lan khắp thế giới khi thấy một gương mặt chính trị gia da đen mới trẻ trung và đầy lý tưởng giành được vị trí đại diện cho đảng Dân chủ Mỹ tranh cử tổng thống. Sự kiện ông chiến thắng khiến thế giới bắt đầu làn sóng dự đoán xem ông sẽ làm gì ở cương vị chủ Nhà Trắng.

Với nhiều người, Obama là biểu tượng của hy vọng và đổi mới - một tấm toan trắng để người ta vẽ lên đó những mong muốn của mình. Nhưng sự thất vọng có thể sẽ xuất hiện ở một số lĩnh vực.

Nhiều người ở các nước đang phát triển - vốn quan tâm đến tầng lớp yếu thế trong xã hội - bị cuốn vào sự thu hút của Obama, nhưng cũng có thể sẽ trở nên thất vọng khi biết được rằng ông này công khai ủng hộ các chính sách bảo hộ, điều có thể khiến cuộc chiến chống đói nghèo của họ gặp khó khăn.

Obama tranh cử với cam kết rút quân đội Mỹ khỏi Iraq - một lập trường được ưa chuộng trên tòan thế giới. Nhưng nếu một kế hoạch như vậy có thể mang tới những nguy cơ về an ninh cho nước Mỹ, Obama có thể sẽ nghĩ lại.

"Có những niềm hy vọng không thực tế, rằng Obama sẽ mang đến sự thay đổi, rằng sự thay đổi nào cũng tốt hơn là Bush", Robert McGeehan, nghiên cứu viên của Chatham House tại London, nghiên cứu về chủ nghĩa bài Mỹ, phát biểu.

Ông nhận xét rằng chỉ một số ít những người ủng hộ Obama thực sự xem xét kỹ lưỡng về các đề xuất chính sách, mà chỉ đơn thuần thích thượng nghị sĩ này bởi ông ấy là biểu tượng cho sự chấm dứt thời kỳ của Bush. "Obama đã có một thời gian rất dễ dàng, nhưng giờ tình thế sẽ khó khăn hơn", McGeehan dự đoán.

Một số quan điểm của Obama trong chính sách đối ngoại tại các điểm nóng trên thế giới đã bộc lộ những điểm yếu. Tại Trung Đông, người Israel đang nghi ngờ đề xuất của ứng viên Dân chủ, rằng ông có thể nói chuyện với ban lãnh đạo Iran. Nhiều người Do Thái buồn phiền trước thất bại của Hillary Rodham Clinton - người mà họ cho là bạn trung thành của Israel.

Lãnh đạo một số nước Ảrập trong khu vực cảm thấy bực dọc trước lời hứa của Obama về việc có thể kéo dài sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Iraq, do lo ngại việc rút quân có thể dẫn đến nội chiến ở nước này và lan rộng sang các quốc gia láng giềng.

Người Pakistan tức tối vì Obama muốn đảm bảo hòa bình ở Iraq bằng cách tăng cường các hoạt động quân sự ở Pakistan nếu cần, thậm chí đến mức Mỹ có thể sẽ hành động một mình trên cở sở các thông tin tình báo họ có được ở Pakistan.

Tuy thế, đối với hàng triệu người trên thế giới, việc một người da đen đang có cơ hội làm ông chủ Nhà Trắng là điều tuyệt vời đến mức khiến họ có thể cho qua những lo ngại về chính sách.

Tại New Zealand, nơi những người bản địa từng bị thực dân Anh cướp đất khi xưa, bốn nhà lập pháp thuộc đảng Maori ca ngợi chiến thắng của Obama là "một bước tiến nhỏ cho nước Mỹ, một bước tiến vĩ đại cho người da màu trên khắp thế giới".

Trên thế giới, người ta coi chiến thắng của Obama là một dấu hiệu quan trọng cho sự thay đổi về quan hệ chủng tộc ở Mỹ, và tạo đà cho việc hàn gắn những khoảng cách về chủng tộc và văn hóa.

"Theo tôi, việc những người da trắng bầu chọn cho một người da đen là một cuộc cách mạng trong suy nghĩ của người Mỹ", Tổng thống Senegal Abdoulaye Wade phát biểu.

Ở những nước từng bị phương Tây đô hộ nay trở thành một thế lực trên thế giới, thông điệp "Chúng ta có thể" của Obama có sức ảnh hưởng mạnh mẽ.

"Đối với những người dân Ấn Độ, ông ấy là người da màu, ông ấy đại diện cho tầng lớp bị coi là thấp kém", C. Uday Bhaskar, nhà phân tích thuộc Viện Quốc phòng ở New Delhi, nói. "Tôi cho rằng người Ấn sẽ quan tâm đến tầng lớp thấp kém trong xã hội hơn".

Một số chuyên gia dự đóan rằng nền tảng văn hóa đa dạng của Obama cũng như mong muốn gắn kết thế giới trong những vấn đề quan trọng có thể giúp ông cải thiện hình ảnh của Mỹ trên toàn cầu.

"Tôi chắc chắn rằng biểu tượng thay đổi của Obama sẽ làm thay đổi nhanh chóng hình ảnh của Mỹ ở nước ngoài", Tomas Valasek, giám đốc về quốc phòng và đối ngoại thuộc Viện Cải cách London, nói. "Đó là nhờ câu chuyện thành công của cá nhân ông ấy ... nhờ sự lạc quan ... nhờ lòng sẵn sàng thử những cách tiếp cận khác nhau đối với vấn đề Iran, giải giáp hạt nhân và các vấn đề khác", Valasek tiếp.

Nhưng quá trình chuyển tiếp đầy chông gai, từ một biểu tượng tinh thần sang một nhà lãnh đạo bằng xương bằng thịt, phải giải quyết các vấn đề phức tạp, đã kịp gây một vài rắc rối.

Chẳng hạn, trong buổi tiếp một nhóm vận động hành lang Israel mới đây, Obama nói rằng Jerusalem là thủ đô không thể chia cắt của Israel. Việc này khiến ban lãnh đạo Palestine không hài lòng, bởi họ đang trông đợi lãnh đạo Mỹ ép người Do Thái đưa ra những nhượng bộ nhất định.

Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas nói ông "bác bỏ" lời của Obama.

Sự không hài lòng cũng xuất hiện ở Indonesia, nơi Obama sống bốn năm thuở nhỏ. Tại đất nước Hồi giáo này, sự nghiệp của người Palestine luôn được ủng hộ.

Chị Maria Soraya, một doanh nhân ở Jakarta, bình luận rằng phát ngôn của Obama là "bằng chứng" cho thấy sẽ không bao giờ có hòa bình ở Trung Đông. "Không thể tin tưởng Mỹ được", chị nói. "Họ ghét đạo Hồi. Họ không muốn đạo Hồi tiến bộ. Không thể tin họ được dù tổng thống của họ là ai".

Ngược lại, cũng có người đánh giá khác về tuyên bố của Obama, cho rằng nó mang lại cho người Palestine niềm hy vọng có được tổ quốc.

"Obama xuất thân từ cộng đồng da đen, cộng đồng vốn có lịch sử phải chịu đựng khổ nhục ở Mỹ. Tất nhiên ông ấy sẽ thông cảm với những người đau khổ, như người Palestine chẳng hạn", Fayez Abu Zeid, thợ nướng bánh 54 tuổi ở Jenin, Bờ Tây, nói. "Nói chung, với những người như chúng tôi, Obama tốt hơn. Ông ấy giống chúng tôi".

Có một xu hướng chung khác, không tin tưởng những khẩu hiệu tranh cử của Obama và cho rằng nếu được bầu làm tổng thống, ông này chắc chắn sẽ đi theo chính sách kinh tế và chính trị vốn có ở Mỹ từ vài thập kỷ nay.

Sheng Dingli, giám đốc Viện nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Phục Đán của Trung Quốc, dự đóan rằng những lời chỉ trích mà Obama dành cho Trung Quốc sẽ mờ nhạt dần nếu ông được bầu làm tổng thống Mỹ.

"Obama đang chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc cả về nhân quyền và thương mại", Sheng nói. "Nhưng ông ấy sẽ thay đổi, cũng như George Bush, Bill Clinton và George W. Bush đều gay gắt khi tranh cử nhưng dịu giọng hơn sau khi đắc cử. Công việc của họ là bảo vệ lợi ích của Mỹ, và họ đều biết buôn bán với Trung Quốc là có lợi cho Mỹ".

T. Huyền (theo AP)