Thuận nghịch quan hệ Bình Nhưỡng - Washington

(Dân trí) - CHDCND Triều Tiên, ngày 15/7, thông báo nước này đã đóng cửa lò phản ứng Yongbyon, một hành động đột phá, có thể mở đường cho việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, giới chuyên gia lại cho rằng tiến trình bình thường hóa quan hệ song phương mới chính là thử thách thực sự cho hợp tác giữa CHDCND Triều Tiên và Mỹ.

Để hiểu được vấn đề này, chúng ta cần xem qua những động cơ để hai bên đến với nhau và các vướng mắc mà hai bên có thể gặp phải trên con đường bình thường hóa quan hệ.

Động cơ

Có hai nguyên nhân khiến Mỹ muốn có một sự đột phá về vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên . Thứ nhất, nhiệm kỳ của Tổng thống George W. Bush không còn lâu nữa và ông cần để lại một số di sản chính trị và ngoại giao. Thứ hai, chính quyền Bush đang bị sa lầy ở Iraq, Iran và sự đột phá trong vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên sẽ mang lại một số gỡ gạc ngoại giao cho chính quyền này. Ngoài ra nó còn chứng minh rằng với tư cách một cường quốc, Mỹ có khả năng đối phó cùng lúc với nhiều cuộc khủng hoảng, trong đó có CHDCND Triều Tiên .

Phía CHDCND Triều Tiên nắm rất rõ điều này và muốn nhân cơ hội để tăng thêm sức ép với phía Mỹ ngõ hầu giành được thêm những cái mà họ muốn. Một sự thật rất quan trọng khác mà không phải ai cũng biết đó là thực tế lò phản ứng Yongbyon không phải là để sản xuất điện năng và sau vụ thử hạt nhân hồi tháng 10 năm ngoái, Bình Nhưỡng đã không cần tới nó để phô trương về khả năng hạt nhân của họ nữa. Đối với Bình Nhưỡng lúc này, việc duy trì lò phản ứng này chỉ thêm tốn kém bởi nó đã mất đi vị thế là con bài mặc cả chiến lược.

Thứ hai, CHDCND Triều Tiên quả thật rất muốn bình thường hóa quan hệ với Mỹ. Bởi bình thường hóa quan hệ với Mỹ sẽ giảm bớt mức độ rủi ro chính trị của các nước khi quan hệ với Bình Nhưỡn, giúp nước này nhận được viện trợ quy mô lớn, thoát khỏi thế bị bao vây và giúp nền kinh tế của CHDCND Triều Tiên ổn định. CHDCND Triều Tiên cũng hy vọng rằng việc bình thường hóa quan hệ sẽ tạo điều kiện để họ lôi kéo các công ty Mỹ vào thăm dò và khai thác dầu khí ở Vịnh Bột Hải và hiện đại hoá ngành khai thác mỏ của họ. Qua việc bình thường hoá quan hệ với Mỹ, Bình Nhưỡng cũng sẽ cân bằng được quan hệ với Nga và Trung Quốc.

Bình Nhưỡng cũng tin rằng trong chuyến thăm CHDCND Triều Tiên và Trung Quốc vừa qua, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Christopher Hill đã ám chỉ tới khả năng tiến trình bình thường hoá quan hệ giữa Mỹ và CHDCND Triều Tiên có thể được bắt đầu trước cuối năm nay và những vấn đề cuối cùng sẽ được bàn thảo trong chuyến thăm đang được dàn xếp của Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice tới CHDCND Triều Tiên .

Vướng mắc

Tuy nhiên, mặc dù đã tỏ ý sẵn sàng thảo luận về vấn đề bình thường hoá quan hệ với CHDCND Triều Tiên, coi đó như một phần trong thỏa thuận đạt được hồi tháng 2, Mỹ vẫn coi việc hủy bỏ toàn bộ chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng là điều kiện tiên quyết.

Theo giới chuyên gia, nếu Mỹ không từ bỏ lập trường hiện nay của nước này trong vấn đề phổ biến hạt nhân, việc bình thường hóa quan hệ với CHDCND Triều Tiên sẽ không thể diễn ra trước khi Triều Tiên phi hạt nhân hoá. Đây chính là điểm vướng mắc.

Trong khi đó, CHDCND Triều Tiên sẽ không từ bỏ toàn bộ chương trình hạt nhân cho tới khi tin rằng họ không cần tới nó để ngăn chặn một cuộc tấn công có thể có của Mỹ.

Ngược lại Washington sẽ không đưa ra bảo đảm không tấn công CHDCND Triều Tiên, một khi họ chưa chắc chắn rằng Bình Nhưỡng đã thực sự từ bỏ toàn bộ chương trình phát triển hạt nhân.

Không ai có thể phủ nhận rằng việc đóng cửa lò phản ứng Yongbyon của CHDCND Triều Tiên là một hành động mang tính phá băng và sẽ góp phần thúc đẩy các cuộc đàm phán về bình thương hóa quan hệ giữa Washington và Bình Nhưỡng. Chẳng thế mà sau khi tuyên bố đã đóng cửa lò phản ứng Yongbyon, Đại diện Triều Tiên tại LHQ đã nói toạc ra rằng Bình Nhưỡng sẽ đàm phán với Mỹ về việc xoá bỏ cấm vận kinh tế và yêu cầu Mỹ đưa Triều Tiên khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố.

Song ai cũng biết rằng đây sẽ là một tiến trình đầy phức tạp và khó khăn. Trong cuộc mặc cả này, đôi lúc mục tiêu của các bên có thể rất cụ thể, nhưng lợi ích thì không phải lúc nào cũng song hành. Và nếu Mỹ vẫn khư khư giữ các quan điểm mang tính áp đặt của họ như hiện nay, việc bình thường hóa quan hệ Mỹ-CHDCND Triều Tiên sẽ khó đạt được những tiến triển thực chất.

Kiến Văn