Các tổ công tác liên ngành kế hoạch và đầu tư và tài chính đang được gấp rút thành lập để về các tỉnh “ép” lãnh đạo địa phương cắt giảm các dự án đầu tư công. Hành động bất đắc dĩ này dường như phản ánh tình trạng cát cứ tại các địa phương, nhất là khi cơ chế phân cấp chi tiêu ngân sách theo luật Ngân sách nhà nước đã bảo hộ điều này

“Tôi rất dũng cảm (cắt chỉ tiêu ngân sách cho địa phương)”, bộ trưởng Kế hoạch và đầu tư Võ Hồng Phúc đã phân trần như vậy cuối tuần trước khi ông bị truy vấn về sự chậm trễ trong việc thành lập danh sách hoãn triển khai các dự án công trong năm 2008.

Chỉ trước đó vài giờ, ông và các đồng nhiệm ở các bộ khác đã được Thủ tướng nhắc nhở bởi công điện 863 là phải sớm hoàn thành, danh sách này giờ đã quá trễ.

Nói mãi mà chẳng ai nghe

Trên thực tế, danh sách này đã được đề cập đến khi Chính phủ ban hành 8 nhóm giải pháp nhằm kiềm chế lạm phát trong tháng 3 vừa qua. Một trong những biện pháp then chốt trong đó là phải điều chỉnh đầu tư công, đầu tư từ nguồn trái phiếu chính phủ và đầu tư của doanh nghiệp nhà nước.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, biện pháp cắt giảm đầu tư công để chống lạm phát là giải pháp hiện thực nhất, xét từ góc độ chính sách tài khoá, cũng như tương quan với các nguồn đầu tư khác trong xã hội.

Tuy nhiên, điều này sẽ vướng bởi lợi ích của các địa phương. Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành nhận xét: “Biện pháp giảm chi tiêu công và đầu tư dàn trải cũng chưa thực hiện được nghiêm túc. Nhà nước đã ra lệnh, nhưng các địa phương và các ngành dường như chưa nghe. Họ đang cố gắng bảo vệ quyền lợi của họ”.

Ông Phúc biết rõ điều này. Cho đến đầu tuần này, vẫn còn 25 trên tổng số 64 tỉnh thành phố vẫn chưa gởi báo cáo về cho bộ Kế hoạch và đầu tư và bộ Tài chính. Đó là lý do vì sao các đoàn công tác phải thành lập để đốc thúc các địa phương, khi thời hạn cuối cùng phải trình Chính phủ là ngày 30 tháng 6. Nhưng việc này không hề đơn giản theo cơ chế phân cấp của luật Ngân sách nhà nước có hiệu lực từ 2002.

Theo cơ chế này, ngân sách được phân bổ từ trên xuống dưới qua bốn cấp, từ Chính phủ xuống UBND, HĐND các tỉnh, thành. Ông Phúc nói: “Toàn bộ ngân sách đã phân cấp về địa phương rồi, lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm cắt giảm”.

Phải cắt giảm sớm dù đau

Theo dự kiến, Chính phủ sẽ cắt giảm chi tiêu công khoảng 14.000 tỉ đồng trong năm nay, trong đó 9.000 tỉ là từ nguồn trái phiếu chính phủ, và 5.000 tỉ còn lại là từ ngân sách.

Theo kế hoạch của năm 2008, nguồn trái phiếu chính phủ và trái phiếu giáo dục sẽ là 32.000 tỉ đồng, trong khi nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước là hơn 98.000 tỉ. Khoản cắt giảm 14.000 tỉ, vì vậy, sẽ là tương đối lớn (gần 10%) so với các nguồn đầu tư công này.

Thông tin về việc cắt giảm các dự án huy động từ trái phiếu chính phủ đã ngay lập tức tác động lên thị trường chứng khoán. Trong tuần qua, các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra lượng lớn trái phiếu.

Tổng kết của tuần qua, các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra 20.656 triệu trái phiếu, trong khi chỉ mua vào non nửa là 9.578 triệu trái phiếu. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng phải cắt giảm chi tiêu công sớm dù đau.

Về phần mình, các nhà tài trợ quốc tế cũng đang rất quan tâm đến danh sách này, cho dù họ được đảm bảo là sẽ không có dự án ODA nào bị cắt giảm hoặc hoãn tiến độ.

Ông Sean Doyle, đại sứ, trưởng phái đoàn châu Âu nói: “Đến nay, tôi vẫn chưa biết tiêu chí cắt giảm là gì. Nhưng dù sao Chính phủ nên làm việc này sớm. Và điều quan trọng là phải làm minh bạch và công khai”.

Ông Ayumi Konishi, giám đốc quốc gia của ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận xét thêm: “Chúng tôi vẫn chưa thấy danh sách này, và chưa biết các khoản ngân sách nào bị cắt giảm, hay các dự án cụ thể nào bị dừng triển khai. Chính phủ đưa ra con số cắt giảm là chưa đủ cho các nhà tài trợ chúng tôi tăng niềm tin vào các hành động”.

Ông Konishi bình luận thêm rằng Chính phủ không nên lo lắng việc cắt giảm đầu tư công sẽ ảnh hưởng đến phát triển trong năm tới. “Tôi không nghĩ đó là vấn đề của năm sau. Hành động đó có thể sẽ không gây ảnh hưởng quá nhiều tới sự phát triển trung hay dài hạn của Việt Nam. Nhưng chúng tôi khẳng định là các hành động (cắt giảm chi tiêu công) phải được tiến hành ngay bây giờ để tạo niềm tin cho cộng đồng các nhà đầu tư và dân chúng”.

Trong khi đó, ngân hàng Thế giới có vẻ hoài nghi biện pháp này. “Còn phải chờ xem những biện pháp này (cắt giảm chi tiêu công) có thực sự mang lại khác biệt đáng kể cho chi tiêu công hay không…

Tuy nhiên, rõ ràng là thay đổi chính sách như vậy sẽ dẫn đến hoạt động kinh tế chậm lại (với chỉ tiêu tăng trưởng GDP giảm xuống 7% so với 8,5 – 9% công bố đầu năm nay).

(theo Sài Gòn Tiếp Thị)

Từ khóa liên quan đến bài viết: Tiếp tục "ép" cắt giảm đầu tư công

Đã cắt giảm hơn 35.000 tỷ đồng đầu tư công	Cắt giảm đầu tư: Petro VN từ bỏ thành lập ngân hàng
Có nên tiếp tục đầu tư vàng?	Từ 22/6, kiểm tra việc cắt giảm đầu tư công
Lại tiếp tục cắt điện vì thiếu nguồn	Đình hoãn nhiều dự án, cắt giảm đầu tư và chi tiêu
Vẫn phải tiếp tục kìm giá điện	Vn-Index giảm tiếp, giá cổ phiếu trở nên hấp dẫn nhà đầu tư
Vàng, dầu tiếp tục giảm giá	Cắt giảm 62.000 việc làm trong tháng 6
Vàng, dầu thế giới tiếp tục xu hướng giảm giá mạnh	Không tăng giá đột biến, tiếp tục giữ giá nhiều mặt hàng