Tối hậu thư cho Thoả thuận với Iran: Mỹ chèn ép EU?

Chủ nhật, 14/01/2018, 16:24 - Nguồn: Yêu cầu xóa tin
Tối hậu thư cho Thoả thuận với Iran: Mỹ chèn ép EU?

() - Trong các bên tham gia Thoả thuận hạt nhân Iran, EU là bên mong muốn duy trì thoả thuận này nhất, bởi EU sẽ mất thế khi thoả thuận bị huỷ bỏ...

    BBC đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12/1 cảnh báo các đồng minh châu Âu, hoặc phải sửa chữa “sai sót khủng khiếp” trong Thỏa thuận hạt nhân Iran, hoặc Mỹ sẽ rút khỏi thỏa thuận này.

    Khi đưa ra tối hậu thư cho việc chỉnh sửa thoả thuận lịch sử, ông Trump cho biết Mỹ sẽ dỡ bỏ trừng phạt Iran, song nhấn mạnh đây là "cơ hội cuối cùng" mà Washington dành cho các bên tham gia thoả thuận.

    Theo đó, nếu Mỹ và châu Âu không thống nhất được việc sửa đổi trong vòng 120 ngày tới mà Washington cho là hợp lý, Mỹ sẽ rút khỏi thỏa thuận “ngay lập tức”. “Đừng ai nghi ngờ tuyên bố của tôi”, Reuters tường thuật.

    Toi hau thu cho Thoa thuan voi Iran: My chen ep EU?
    Tổng thống Trump đã nhìn thấy cơ hội kiếm tiến của EU từ Thoả thuận hạt nhân Iran

    Iran đã có ngay phản ứng về tuyên bố của Mỹ. Ngoại trưởng Iran Javad Zarif cho rằng với việc đưa ra tối hậu thư, Tổng thống Trump đã thể rõ mong muốn “hủy hoại" một thỏa thuật đa phương bền vững.

    Về phia đồng minh của Mỹ bên bờ đông Đại Tây Dương, EU đã thể hiện quan điểm là duy trì Thoả thuận hạt nhân Iran. Đại diện Ngoại giao EU Federica Mogherini cho biết, Pháp, Anh, Đức và EU kêu gọi Mỹ bảo vệ thỏa thuận lịch sử này.

    Mặc dù vậy, chính giới chức EU cũng đã phải thừa nhận, với tuyên bố mới nhất của người đứng đầu Nhà Trắng cho thấy việc cứu vãn Thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

    Cũng nên nhắc lại rằng, ngày 14/7/2015, Iran và Nhóm P5+1 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) đã ký kết một thoả thuận lịch sử liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

    Theo thỏa thuận, các lệnh trừng phạt do Mỹ, EU và LHQ áp đặt với Iran sẽ được dỡ bỏ. Đổi lại, Iran phải đồng ý hạn chế dài hạn chương trình hạt nhân mà phương Tây nghi ngờ nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.

    Dù thoả thuận được cho là “hai bên cùng thắng”, nhưng tại Mỹ, nhiều người không nhìn nhân như vậy, trong đó có tỷ phú Donald Trump. Khi tranh cử cũng như nắm quyền lực, ông Trump nhiều lần lên tiếng sẽ lật ngược những cam kết của Mỹ.

    “Thỏa thuận hạt nhân Iran là một trong những thỏa thuận tồi tệ nhất Mỹ từng tham gia. Đó là sự xấu hổ với nước Mỹ. Thế giới cần sánh vai với Mỹ, yêu cầu Iran chấm dứt theo đuổi vũ khí hủy diệt", ông Trump phát biểu tại ĐHĐ LHQ kỳ họp 72. 

    Hồi tháng 10/2017, Tổng thống Trump đã chính thức cảnh báo về việc Mỹ rút lại thỏa thuận hạt nhân Iran vì cáo buộc Tehran đã vi phạm những cam kết mà họ phải thực hiện để đổi lấy việc được dỡ bỏ trừng phạt.

    Toi hau thu cho Thoa thuan voi Iran: My chen ep EU?
    Vị thế của EU trên sân khâu chính trị thế giới luôn là cơ hôi cho Trump khai thác lợi ích

    Theo quy định, sau mỗi 90 ngày, Tổng thống Mỹ phải xác nhận với Quốc hội Mỹ liệu Iran đã tuân thủ thỏa thuận hay chưa. Song cứ "đến hẹn lại lên", vị tổng thống doanh nhân liên tiếp có những phản ứng bất lợi với di sản của người tiền nhiệm này.

    Lập trường gay gắt của người đứng đầu Nhà Trắng nhằm vào Tehran và giá trị bản thoả thuận hạt nhân lịch sử được nhìn nhận sẽ đẩy tình hình an ninh Trung Đông, vốn đã rất phức tạp, đứng trước những mối lo và hệ lụy mới.

    Tuy nhiên, cho đến giờ phút này, với việc đưa ra tối hậu thư cho việc Mỹ duy trì Thoả thuận hạt nhân Iran, giới phân tích cho rằng Tổng thống Trump sẽ không vội vã, thậm chí sẽ không rút khỏi thoả thuận hạt nhân Iran.

    Có thể nhận diện động thái của ông Trump chỉ là “rung chà cho cá nhảy”, trong đó mục đích của vị tổng thống doanh nhân là hướng tới Brussels chứ không phải tới Tehran, dù Iran là bên bị ảnh hưởng trực tiếp nhất bởi thoả thuận lịch sử.

    Có thể thấy rằng, việc chính quyền Obama và các đồng minh, đối tác đạt được thoả thuận hạt nhân với Iran là một thắng lợi của Mỹ, bởi thoả thuận này đã tước bỏ bảo bối quan trọng của Tehran trong việc hiện thực hoá "Mộng bá chủ Trung Đông".

    Tuy nhiên, việc "bẻ nanh Tehran" chỉ là thắng lợi chính trị của Washington, còn về kinh tế thì lợi ích Mỹ chưa hẳn đã tăng tỷ lệ thuận với thắng lợi ấy, thậm chí Mỹ còn có thể còn bị thiệt hại trong ngắn hạn.

    Đó là điều khó chấp nhận với vị tổng thống doanh nhân, vốn chọn "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" bằng gia tăng lợi ích Mỹ - qua việc lấy lại cho người Mỹ những gì đã bị cướp mất hay khơi thông dòng lợi ích chảy về nước Mỹ.

    Thoả thuận hạt nhân Iran là một trong những “công cụ” có thể giúp cho Tổng thống Trump gia tăng lợi ích Mỹ, nhất là lợi ích từ các đồng minh, đối tác, khi các đối thủ còn có tư tưởng thù địch khiến cho lợi ích Mỹ không dễ được khai thác.

    Toi hau thu cho Thoa thuan voi Iran: My chen ep EU?
    Trump chỉ xoá bỏ di sản của Obama khi không thể khai thác lợi ích

    Và EU là nơi mà Tổng thống Trump hướng tới việc khai thác lợi ích cho nước Mỹ, do vị thế và vai trò của châu Âu trong việc kiến tạo Thoả thuận hạt nhân Iran là một trong những cách giúp cho EU độc lập với Mỹ trong bàn cờ chính trị thế giới.

    Chính vì vậy, có thể nhận định rằng, trong số các bên tham gia Thoả thuận hạt nhân Iran, EU là bên mong muốn duy trì thoả thuận lịch sử này nhất, bởi ngoài EU, cả Nga, Trung Quốc và Iran đều không bị mất thế khi thoả thuận bị huỷ bỏ.

    Nắm được yếu điểm đó nên vị tổng thống thứ 45 của nước Mỹ quyết phức tạp hoá tình hình, buộc EU phải tìm cách gia tăng lợi ích cho nước Mỹ, qua đó hy vọng Washington không chiếm lĩnh phần mặt bằng sân khấu chính trị thế giới dành cho EU.

    Có thể thấy rằng, chính quyền nhiệm kỳ 57 tại xứ cờ hoa đã và đang ngày càng trở thành cơn ác mộng với đồng minh chiến lược, bởi hậu quả từ khát vọng "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" của tỷ phú Donald Trump.

    Ngọc Việt

    Trang gốc:
    thoả thuậnmỹthuậniranchothoảvớihậu thư chohậu thưvới iran
    Tin thế giới
    Tiêu điểm tuần