Tổng thống Bush và chuyến công du cuối cùng đến châu Âu

Tổng thống Mỹ George W Bush vẫy tay chào trước khi lên đường sang châu Âu. Ảnh: Reuters.

Trong chuyến công du cuối cùng trong nhiệm kỳ để nói lời tiễn biệt với Lục địa Già, ông Bush đến thăm những đồng minh mà gần đây ông đã cố hòa giải sau cuộc khủng hoảng Iraq, nhưng họ lại hướng cái nhìn vào người kế nhiệm ông ở Nhà Trắng.

Thời của những cuộc biểu tình bạo động, từng khiến Mỹ và châu Âu xa cách từ năm 2003, giờ đã trở thành quá khứ. Lúc này, một tổng thống Mỹ cuối nhiệm kỳ, với vẻ mặt lãnh đạm nhiều hơn sự cuồng nhiệt, sẽ nói lời tiễn biệt ở các thủ đô châu Âu. Từ Roma đến London, qua Berlin và Paris, ông Bush muốn thúc đẩy sự hợp tác về một loạt các vấn đề như Iran, Afghanistan, giá dầu và cuộc khủng hoảng lương thực. Ngoài ra, còn chuyện hòa bình cho Trung Đông, Libăng và Kosovo, chuyện thịt gà giữa châu Âu và Mỹ.

Chương trình nghị sự rộng lớn cho cuộc hội đàm thượng đỉnh kéo dài một ngày (10/6) được đánh giá là quá “tham vọng” và người ta không mong đợi có những tuyên bố cụ thể nào được đưa ra. Cố vấn An ninh của tổng thống Bush, Steve Hadley, đã cảnh báo như vậy. Chuyến công du này của ông Bush dường như mang nhiều tính hình thức, với điểm nhấn là một hội nghị thượng đỉnh EU - Mỹ tại Slovenia, và lễ kỷ niệm ở Đức về hiệp ước Marshall và cầu hàng không trên bầu trời Berlin cách đây 60 năm.

Bên cạnh bà Thủ tướng Đức Angela Merkel, người lãnh đạo Nhà Trắng sẽ lập luận về việc “Mỹ ủng hộ sự biến chuyển từ một châu Âu chia rẽ thành một châu lục thống nhất, tự do và hòa bình”. Tất nhiên, ông sẽ không quên nhắc tới vấn đề Trung Đông, vốn là mục tiêu cuối cùng khó hoàn thành trong năm cuối nhiệm kỳ này của ông.

Với những chặng dừng chân tại Roma gặp Thủ tướng Silvio Berlusconi, tại Vatican tham dự cuộc gặp thứ 4 với Giáo hoàng Benedix XVI - người mà ông Bush đã đón tiếp cực kỳ trọng thị tại Nhà Trắng hồi tháng 4 - rồi đến Paris, nơi ông sẽ ăn tối với Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy vào ngày thứ sáu, ở London để gặp vị Thủ tướng đang thất thế Gordon Brown, và cuối cùng đến Bắc Ailen... chứng tỏ ông Bush không còn là một “vị khách bận rộn” như trước đây, vốn không bao giờ có thời gian để thăm một viện bảo tàng nào ở thủ đô ánh sáng.

Chỉ còn 8 tháng nữa là hết nhiệm kỳ, Tổng thống Bush đang ngày càng bị Quốc hội Mỹ “lờ” đi, đến nỗi ông đã phải dùng tới 9 lần quyền phủ quyết năm 2007 trong khi suốt 6 năm trước đó ông chỉ phải dùng có một lần. Ông đang bị “gạt ra ngoài lề” bởi một chiến dịch tranh cử mà chính ứng cử viên của đảng Cộng hòa cũng muốn giữ khoảng cách với ông. Đến nỗi, ông phải nói về John McCain rằng: “Nếu ông ấy muốn, tôi sẽ sẵn sàng... không ủng hộ ông ấy”.

Cuối tháng 4 vừa qua, viện Gallup đã công bố một kết quả thăm dò cho thấy tỷ lệ được lòng dân của ông Bush ở mức thấp nhất đối với một tổng thống trong vòng 70 năm qua: chỉ 28% người dân Mỹ ủng hộ ông.

“Tổng thống Bush chưa ra đi nhưng ông đã bị lãng quên”, tờ Washington Post viết tháng trước.

“Điều tốt nhất mà ông Bush làm cho quan hệ hai bờ Đại Tây Dương là rời khỏi chiếc ghế lãnh đạo”, Jeremy Shapiro, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu châu Âu - Mỹ thuộc Viện Brookings Washington, khẳng định.

Không khí cuộc hội nghị thượng đỉnh giữa Mỹ và châu Âu đã được cải thiện đáng kể từ sau cuộc khủng hoảng Iraq năm 2003 dù nỗi oán giận vẫn đang còn trong dư luận. Nhà Trắng ca ngợi sự hợp tác tích cực của thế hệ mới các nhà lãnh đạo châu Âu: một mặt trận chung sẵn sàng gây sức ép với Iran để nước này từ bỏ các dự án hạt nhân; những quan điểm chung, ít nhất là về nguyên tắc, về vấn đề Libăng, cuộc xung đột Israel – Palestine, Afghanistan và cả Iraq.

“Châu Âu đón tiếp Bush nhưng lại chờ đợi Obama hoặc McCain. Những người ủng hộ Obama ở châu Âu hứa hẹn một thời kỳ trăng mật nếu ông đắc cử, bao gồm nhiều cơ hội”, ông Shapiro, một trong các cố vấn ngoại giao của ứng cử viên Dân chủ da màu, cho biết.

Đối với người Mỹ, “châu Âu là một vấn đề địa chiến lược đã được giải quyết. Nhưng điều quan trọng là liệu chúng ta có thể làm gì cùng nhau nhiều hơn hay không”.

Không có nhiều sự lạc quan trong chủ đề này ở phe John McCain: “Thượng nghị sĩ McCain là một người theo thói quen cũ, ông không đặt tham vọng quá lớn trong quan hệ xuyên đại dương”, Garry Schmidt, một trong các cố vấn đối ngoại của McCain, cho hay. “Ông ấy (McCain) biết rằng ngoài việc ngăn chặn Liên Xô cũ, chúng ta hiếm có sự đồng thuận về điều gì đáng kể. Chúng ta còn thiếu một quan niệm chiến lược chung”.

Bạch Dương (theo Figaro)