- Tiền tạm ứng từ trợ giá cho xe buýt không đủ bù đắp chi phí, nhiều xã viên đang rao bán, chuyển nhượng xe bất hợp pháp hoặc đòi trả xe cho chủ đầu tư vì càng chạy càng lỗ.

“Trăm dâu đổ đầu tằm”

Theo ý kiến của Hiệp hội xe buýt TP.HCM, các đơn vị xe buýt đang phải bù giá nhiên liệu với tỉ lệ hơn 36%, bù tiền lương hơn 10%, bù chênh lệch khoán trợ giá hơn 15%. Ngoài ra, xã viên còn phải gánh các khoản chi nhưng không được tính đến trong đơn giá trợ giá xe buýt như lãi vay (3%), chênh lệch khấu hao (18,34%), chi phí bến bãi...

Trước khó khăn nói trên, từ đầu 4/2008, hàng chục xe buýt hoạt động trên tuyến số 18, 19 của HTX Rạng Đông đã ngưng chạy. Để đảm bảo hoạt động bình thường cho các tuyến này, Công ty Xe khách Sài Gòn đã phải điều động 10 xe để lấp vào chỗ khuyết.

Nhiều xã viên tại TP.HCM rao bán xe buýt bất hợp pháp. (Ảnh:Trần Duy).

Tình hình bi đát đến nỗi ông Nguyễn Văn Triệu, Phó Giám đốc Liên hiệp HTX xe buýt TP.HCM đã phải than: “Nếu cứ kéo dài, chắc chắn xe buýt sẽ bỏ chạy”.

Hiện tại, bình quân mỗi tháng Công ty Xe khách Sài Gòn phải bù lỗ hơn 6 tỷ đồng tiền nhiên liệu và tiền lương.

TIN LIÊN QUAN
Xe buýt gồng mình "lăn", chờ tiền trợ giá Không có hiện tượng xe buýt tại TP.HCM lãn công! TP.HCM: Nguy cơ xe buýt ngưng hoạt động vì lỗ

Ông Đoàn Minh Tâm, Phó Giám đốc Công ty Xe khách Sài Gòn cho biết, công ty còn duy trì được là nhờ vào các nguồn thu khác trong năm 2007 (khoảng 80 tỷ đồng). Riêng với Công ty Xe khách Sài Gòn, trong năm 2008 dự kiến đạt mức doanh thu từ các hoạt động khác khoảng 100 tỷ đồng nhưng hiện nay vẫn lỗ hơn 38 tỷ đồng.

Đối với các đơn vị khác, ông Tâm nói họ không thể kéo dài tình trạng lỗ vì không có khoản thu này. Còn đối với các HTX, bình quân phải bù lỗ 500.000 đồng/xe/ngày, chưa kể tiền trả vốn vay, lãi vay. Ngoài ra, những bất hợp lý hiện nay trong việc áp dụng cơ chế khoán, phạt, vé tháng, trạm dừng nhà chờ... gây rất nhiều khó khăn cho các đơn vị xe buýt.

Bị “ép” đủ đường

Khó khăn đủ đường nhưng những chính sách dành cho các đơn vị hoạt động xe buýt chưa hợp lý.

Trong buổi giám sát về hiệu quả hoạt động xe buýt của HĐND TP.HCM tại Sở GTCC sáng 8/5, bà Tống Thị Thu Thanh, Phó Chủ nhiệm HTX Quyết Thắng (đơn vị đang khai thác xe buýt hai tầng) bức xúc cho biết, xe buýt hai tầng đã hoạt động từ 3/12/2006 nhưng qua 2 năm hoạt động, loại xe này đang đi đến chỗ bế tắc do không có định mức đơn giá hợp lý.

Nhiều tài xế xe buýt bỏ việc

Nhiều HTX hiện nay tại TP.HCM không đủ tiền trả lương cho tài xế. Sau đợt biến động giá do giá nhiên liệu tăng, tiền cơm cho tài xế từ 30.000 đồng /ngày tăng lên 50.000 đồng/ngày. Tiền lương trước kia là 20.000 đồng/km nay tăng lên 22.000 đồng/km.

Với áp lực hoạt động trong điều kiện đường sá chật hẹp, kẹt xe liên miên, nhiều tài xế xe buýt đã bỏ việc chuyển sang chạy xe khách liên tỉnh.

Phân tích nguyên nhân của sự “bế tắc” này, bà Thanh cho rằng chính sách khoán cào bằng mà hiện nay Sở GTCC, Trung tâm Quản lý điều hành vận tải hành khách công cộng TP.HCM (QLĐH VTHKCC) đang áp dụng gây thiệt hại rất nhiều đến đơn vị. Tuy năng suất hoạt động của xe buýt hai tầng rất hiệu quả nhưng mức trợ giá cho loại xe này rất èo uột và chưa có định mức riêng.

“Chúng tôi đã nợ Liên hiệp 1,2 tỷ đồng. Số nợ quá cao chúng tôi không có khả năng thanh toán phải nhờ UBND TP.HCM, Liên hiệp can thiệp” - bà Thanh phàn nàn.

Bà Thanh cho biết thêm, nhiều lần đơn vị đã đề nghị trung tâm QLĐH VTHKCC bố trí hợp lý trạm dừng, nhà chờ, có giải pháp cho tình trạng “lô cốt” chiếm đường cản trở xe buýt lưu thông nhưng đều bị trung tâm bỏ ngoài tai.

Bà Thanh nói: “CSGT thấy tấp vào đón khách là phạt. Còn trễ chuyến, trễ giờ, trung tâm chỉ biết phạt và phạt. Theo cảm nhận của tôi, trung tâm QLĐH VTHKCC đánh giá HTX chúng tôi như một đội quân ô hợp” - bà Thanh nói. “Không biết trung tâm xây dựng quy chế phạt trong hợp đồng dựa trên cơ sở pháp lý nào nhưng chỉ cần có ý kiến phản ánh của hành khách là chúng tôi đã bị phạt rồi!”.

Ông Tâm đồng tình cho hay thêm, để có thể vượt qua những điểm kẹt xe, công ty đã xây dựng lộ trình di chuyển cho xe buýt một cách hợp lý. Nhưng triển khai phương án là ngay lập tức bị trung tâm QLĐH VTHKCC phạt. “Giao cho chúng tôi phải chạy đúng giờ nhưng xe buýt trễ vì nguyên nhân kẹt xe cũng bị phạt. Làm vậy chẳng khác nào khuyến khích tài xế xe buýt phóng nhanh vượt ẩu” - ông Tâm nói.

Xe buýt hoạt động chưa hiệu quả

Nhiều lãnh đạo HTX bức xúc vì đơn giá trợ giá cho xe buýt hiện nay đã được xây dựng hơn 3 năm qua và đã lạc hậu.

Ở bất cứ nước nào, cũng đều phải phải trợ giá cho hoạt động xe buýt, nhưng không thể vì khó khăn mà bắt tài xế, chủ xe phải gánh. Họ giống như người lái xe ôm, bán hủ tiếu phải tìm cách thu đủ số tiền bỏ ra. Trên nguyên tắc, tất cả người dân cũng phải cộng đồng trách nhiệm chia sẻ gánh nặng chi phí này. Do vậy, giá xe buýt không thể quá thấp mãi mà cần phải tăng.

Bên cạnh đó, ngoài tiền trợ giá từ ngân sách ra cần phải tìm ra những con đường khác. Việc quảng cáo trong, ngoài xe buýt là điều mà luật pháp cho phép. Ở các tỉnh khác đều làm. Thế nhưng UBND thành phố lại không cho phép. Nếu cho phép quảng cáo trong và ngoài xe buýt, việc thu 150 tỷ đồng/năm là nằm trong tầm tay. (Ông Đặng Văn Khoa, đại biểu HĐND HCM).

Thế nhưng từ trước đến nay, khi soạn thảo định mức giá, liên Sở Tài chính - Sở GTCC không hề khảo sát tình hình tại các đơn vị xe buýt.

“Chúng tôi là người hàng ngày bỏ tiền ra mua từng cái bù lon, lốp xe. Chúng tôi biết rõ giá cả của từng bộ phận thay thế trong xe buýt, sao không cho chúng tôi có ý kiến?” - một lãnh đạo HTX đặt vấn đề.

Theo ông Triệu, PGĐ Liên hiệp xe buýt thành phố, điều này dẫn đến hậu quả đơn giá mới do liên sở đề ra quá thấp khiến các đơn vị hoạt động xe buýt rơi vào “thảm cảnh” thu không đủ bù chi.

Ông Triệu đưa ra dẫn chứng: loại xe buýt lớn (B80) chạy từ Củ Chi về bến xe Chợ Lớn thì nhà nước chỉ cấp nhiên liệu đủ chạy về ngã tư Bảy Hiền. Còn quãng đường từ Bảy Hiền chạy về Chợ Lớn thì doanh nghiệp, HTX phải móc tiền túi bù vào.

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Trưởng ban Kinh tế ngân sách HĐND TP.HCM, nhiều năm qua, ngân sách thành phố tốn kém rất nhiều cho hoạt động xe buýt nhưng để đạt được mục tiêu phục vụ 10-15% nhu cầu đi lại của người dân thì còn rất xa vời.

Ông Hoàng nói việc sắm xe buýt nhiều không có kế hoạch và việc mở tuyến ào ạt là nguyên nhân khiến ngành xe buýt còn tồn tại nhiều hiện tượng tiêu cực như việc trùng lặp tuyến gây lãng phí; góp phần gây kẹt xe mà theo tính toán của các nhà khoa học ước tính thiệt hại vào khoảng 1.000 tỷ đồng/năm. “Có những chuyện chúng tôi đã yêu cầu khắc phục từ năm này sang năm khác nhưng hiện giờ cũng không khắc phục được ” - ông Hoàng nói.

Trần Duy

Từ khóa liên quan đến bài viết: TP.HCM: Xã viên lao đao, rao bán xe buýt

Nông dân lao đao vì dịch heo tai xanh	Xe buýt gồng mình "lăn", chờ tiền trợ giá
Sinh viên TP.HCM: Ăn uống chẳng ngán dịch tả!	Giới xe buýt đe lãn công
Trợ giá xe buýt ở TP HCM được đẩy lên mức kỷ lục	TP HCM lao đao vì cắt điện giờ cao điểm
Phòng thi tăng giá, các trường học 'lao đao'	Tạm giữ 2 nhân viên bệnh viện Lao bán rác thải y tế ra ngoài
Lao xe vào nhân viên công vụ	Quý I/2008: Bán hàng thu hút lao động nhiều nhất
Bán dâm trong nhà vệ sinh	TP.HCM: Sẽ xử lý hình sự sai phạm tại bar Louis