Tranh chấp bản quyền bộ truyện tranh Long Thánh: Vẫn là Phan Thị và Lê Linh

Bìa tập 1 quyển "Long Thánh"

Trong thời gian gần đây, giới xuất bản, phát hành và bạn đọc đang chú ý đến vụ việc Công ty Phan Thị kiện Lê Linh vi phạm bản quyền vì đã sao chép nhân vật Trạng Tí, một trong các nhân vật trong bộ truyện tranh nổi tiếng Thần đồng đất Việt đã đăng ký bản quyền để xây dựng nhân vật “Long Tinh” của quyển truyện tranh Long Thánh mà Lê Linh là tác giả vừa là chủ sở hữu.

Đặc biệt, vụ việc đã đẩy lên cao khi mới đây, Toà án Nhân dân TP.HCM đã quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời là kê biên tài sản đang tranh chấp gồm 10.000 cuốn truyện Hào quang trong cổ miếu (tập 1 của Long Thánh) đã phát hành ra thị trường.

Có thể thấy, đây là lần đầu tiên khi Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực vào năm 2006, Toà án đã áp dụng biện pháp “mạnh” được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ đối với một vụ khiếu kiện về bản quyền.

Việc cũ chưa giải quyết xong...

Cách đây 2 năm, vào năm 2006 giới truyện tranh xôn xao về vụ tranh chấp bản quyền tác giả bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt giữa họa sĩ Lê Linh với Công ty Phan Thị mà đại diện là bà Phan Thị Mỹ Hạnh – Giám đốc Công ty. Nội dung vụ tranh chấp trên là do Công ty Phan Thị và Lê Linh đã cùng sáng tác bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt vào năm 2003.

Bộ truyện tranh cùng với 4 nhân vật chính của truyện là Tí, Sửu, Dần, Mẹo đã được đăng ký bản quyền tác giả với đồng tác giả là Phan Thị Mỹ Hạnh và Lê Linh, quyền về tài sản (khai thác, sử dụng, phổ biến tác phẩm...) thuộc về Công ty Phan Thị.

Bộ truyện tranh lấy bối cảnh thời nhà Lê với nhân vật chính là Trạng Tí lém lỉnh, thông minh khi xuất bản đã được nhiều bạn trẻ đón nhận nồng nhiệt làm cho tên tuổi của đồng tác giả và lợi nhuận cũng theo đó tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, khi quyển truyện tranh được xuất bản đến tập 78, họa sĩ Lê Linh quyết định ngưng cộng tác với Công ty Phan Thị.

Tuy nhiên, Phan Thị vẫn cho xuất bản các tập tiếp theo dựa theo nét vẽ hình mẫu nhân vật của Lê Linh. Bên Công ty Phan Thị lấy lý do mình là chủ sở hữu có toàn quyền với tác phẩm nên tiếp tục làm mà không cần ý kiến của tác giả. Họa sĩ Lê Linh cho rằng mình mới là tác giả của bộ truyện tranh trên và đề nghị Cục Bản quyền tác giả xoá tên đồng tác giả Phan Thị Mỹ Hạnh.

Vụ tranh chấp đã được đẩy lên cao, khi Phan Thị tiếp tục cho ra đời các tập tiếp theo của Thần đồng đất Việt (cho đến nay Thần đồng đất Việt đã xuất bản đến tập 104). Để bảo vệ quyền lợi của mình, vào tháng 4/2007, tác giả Lê Linh đã kiện Công ty Phan Thị ra Toà án Kinh tế TP.HCM. Được biết, vụ việc hiện đang được Toà án thụ lý, và Toà đã tiến hành cho hai bên tiếp xúc để hoà giải. Tuy nhiên đến nay vụ việc trên vẫn giậm chân tại chỗ.

... nảy sinh tranh chấp mới

Trong khi vụ việc trên vẫn chưa làm sáng tỏ ai mới thật sự là tác giả , thì mới đây, vào ngày 10/5/2008, một bộ truyện tranh Việt Nam có tên là Long Thánh với tập đầu tiên có tên Hào quang trong cổ miếu xuất hiện trên thị trường. Tác giả bộ truyện tranh này chính là Lê Linh.

Và rắc rối lại xảy ra, khi trước đó 5 ngày, Công ty Phan Thị đã có công văn gửi NXB Trẻ - đơn vị cấp phép xuất bản bộ truyện Long Thánh và cả bộ truyện Thần đồng đất Việt - cùng với đơn vị phát hành bộ truyện này là FAHASA và Trường Phát với nội dung: tác giả Lê Linh đã sử dụng hình ảnh Trạng Tí trong Thần đồng đất Việt - đã đăng ký bản quyền và Công ty Phan Thị đang là chủ sở hữu - để xây dựng nhân vật Long Tinh trong bộ truyện tranh Long Thánh, yêu cầu có sự ngăn chặn vi phạm bản quyền tác giả bộ truyện tranh này.

Không chỉ gửi cho các nơi trên, hai ngày sau đó, Công ty Phan Thị còn tiếp tục có công văn gửi cho Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) đề nghị “Cục có các biện pháp ngăn chặn hành vi phạm pháp này, không cho phép xuất bản các tác phẩm có sử dụng hình ảnh nhân vật đã được Cục cấp văn bằng chứng nhận quyền tác giả của Phan Thị, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của chúng tôi”.

Tiếp đó, ngày 16/5/2008, Công ty Phan Thị tiếp tục gửi đơn khiếu nại lên Cục đề nghị huỷ giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả bộ truyện tranh Long Thánh số 751/2007/QTG ngày 24/4/2007 cấp cho Lê Linh với lý do “Ông Lê Phong Linh đã sao chép hình tượng nhân vật Trạng Tí đã cấp cho Cty Phan Thị để xây dựng nhân vật Long Tinh trong truyện tranh Long Thánh.

Với đơn khiếu nại này, ngày 30/5/2008, sau khi nghiên cứu các tài liệu do Công ty Phan Thị cung cấp, kiểm tra hồ sơ đăng ký và các văn bản giải trình của NXB Trẻ cùng Cty TNHH SX-TM-DV Lê Linh, Cục Bản quyền tác giả đã có công văn số 125/BQTG –BQ do Phó cục trưởng Vũ Ngọc Hoan ký trả lời: "Các nhân vật trong cuốn truyện tranh Long Thánh gồm Long Tinh (cùng 3 nhân vật chính khác) đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả cho tác giả, chủ sở hữu Lê Phong Linh đối với loại hình tác phẩm mỹ thuật ứng dụng...

NXB Trẻ và Công ty Lê Linh khẳng định không hề sử dụng hình ảnh nhân vật Trạng Tí mà Công ty Phan Thị đã đăng ký là chủ sở hữu quyền tác giả. Nhân vật Long Tinh là một nhân vật mới, được đăng ký hợp lệ và tuân thủ mọi quy định của pháp luật...”. Như vậy, công văn này đã khẳng định tác giả Lê Linh không sử dụng nhân vật Trạng Tí đang tranh chấp để xây dựng thành nhân vật Long Tinh như Phan Thị đã khiếu kiện.

Tuy nhiên, Công ty Phan Thị vẫn tiếp tục khởi kiện ra Toà Dân sự TP.HCM bảo vệ lập trường của mình. Vụ án tiếp tục bị đẩy lên cao trào khi Toà án Nhân dân TP.HCM đã thụ lý đơn yêu cầu của Phan Thị đồng thời có quyết định “ áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời”, kê biên tài sản đang tranh chấp là 10.000 cuốn truyện Hào quang trong cổ miếu - tập 1 của bộ truyện Long Thánh của Lê Linh. Có thể nói, đây là lần đầu tiên sau khi Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực vào năm 2006, Toà án đã áp dụng biện pháp “mạnh” được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ đối với một vụ khiếu kiện về bản quyền.

Để tìm hiểu sự việc, chúng tôi đã tìm đến các đơn vị có liên quan. Trao đổi với chúng tôi, luật sư Vân Nam, đại diện cho phía Phan Thị cho biết: hiện đơn vị này vừa gửi đơn đến Thanh tra Bộ Thông tin - Truyền Thông yêu cầu đơn vị cấp phép cho bộ truyện tranh này là NXB Trẻ phải ngưng cấp phép xuất bản các tập tiếp theo.

Theo luật sư Nam, sở dĩ bên Phan Thị có yêu cầu này là do đến thời điểm này, mặc dù quyển 1 của truyện Long Thánh đã được kê biên (nhưng số lượng quá ít do 10.000 bản đã phát hành hết), hiện đã cho phát hành đến tập 4. Trong khi đó, đơn vị không biết chính xác số lượng cũng như thời điểm phát hành bộ truyện tranh này tiếp theo.

Trong khi vụ việc chưa được làm sáng tỏ, yêu cầu Thanh tra Bộ can thiệp đối với nhà xuất bản. Về phía Lê Linh, trao đổi với chúng tôi, tác giả Lê Linh vẫn khẳng định: “Chúng tôi không vi phạm về nhân vật Long Tinh như Công ty Phan Thị đã cáo buộc. Không chỉ chúng tôi có căn cứ vì đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả mà có những bằng chứng cụ thể khác để chứng minh mình không vi phạm”. Họa sĩ Lê Linh còn cho biết hiện đã nhận được thư mời của Toà án để tiến hành hoà giải lần đầu vào ngày 1/7/2008 tới đây.

Một luật sư cho biết: Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, vụ việc này xảy ra 2 khả năng, nếu như Công ty Phan Thị chứng minh được Lê Linh vi phạm bản quyền, phải chấm dứt ngay hành vi vi phạm, đồng thời phải bồi thường thiệt hại phát sinh nếu có.

Khi đó, bộ truyện Long Thánh sẽ không được tiếp tục phát hành, và cấp phép cho các tập tiếp theo. Ngược lại, nếu bị đơn (ở đây là tác giả Lê Linh) chứng minh được quyền sở hữu đồng thời với quyền tác giả của mình, thì việc kê biên sẽ được giải toả, các tập tiếp theo vẫn tiếp tục được cấp phép xuất bản và phát hành.

Đồng thời, tuỳ theo mức độ thiệt hại từ việc kê biên trên, bên nguyên đơn (Công ty Phan Thị) phải bồi thường cho bị đơn những thiệt hại về tinh thần và vật chất đối với bộ truyện tranh Long Thánh. Liên quan đến việc bồi thường thiệt hại, tác giả Lê Linh cho rằng, cho đến nay, bộ truyện tranh Long Thánh của anh chắc chắn đã gặp thiệt hại thông qua việc kê biên vừa qua. Tuy nhiên, việc có yêu cầu bồi thường hay không, chờ đến cuộc hoà giải của Toà sắp tới.

Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi và thông tin đến bạn đọc diễn tiến mới của vụ việc này.

(Theo báo Văn hóa)