Từ cuộc trò chuyện với Tổng Thống Bush

Sau cuộc hội đàm, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống Mỹ Bush đã dừng lại 15 phút tại hành lang Dinh Thủ tướng trò chuyện...

Tại Văn phòng Chính phủ ngày 17/11/2006, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã hội kiến với Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ G.Bush  Ảnh: Đức Tám

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan có nói, nếu được bầu 10 sự kiện ngoại giao nổi bật 2006 thì ông đưa vào đó hai sự kiện của tháng 10/2006 trên đất Nhật.

Đó là sự kiện Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản và các doanh nhân Nhật hồ hởi trước sự kiện Thủ tướng Việt Nam thăm Nhật.

Nhưng có vẻ như nhiều nhà báo muốn thêm vô đó một sự kiện nữa: Sau cuộc hội đàm, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống Mỹ Bush đã dừng lại 15 phút tại hành lang Dinh Thủ tướng trò chuyện.

Thấy kể rằng, trong lần sang Việt Nam dự Hội nghị APEC rồi thăm chính thức, ông Bush đã  đắn đo rồi bất ngờ bộc bạch cùng Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết rằng ông không biết mình sẽ được đón tiếp như thế nào khi đến Việt Nam.

Ngay tại hành lang Dinh Thủ tướng Việt Nam, sau buổi tiếp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, các vị khách Mỹ có lẽ cũng hơi bất ngờ trước cung cách ứng xử lịch lãm của nước chủ nhà. Khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tiễn khách ra ngoài cửa phòng họp ông đã dừng ngay tại hành lang, chủ động trò chuyện cùng ông Bush.

Khi ấy, trong  các ký giả của ta lẫn nước ngoài có thẻ sự kiện để đưa tin về cuộc tiếp kiến ấy, có nhiều người tưởng động thái ấy, việc ấy diễn ra đúng như lịch trình.

Nhưng khi tình huống ấy xảy ra, hành lang Dinh Thủ tướng không phải là thênh thang lắm, thêm nữa vị trí của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống Bush đứng để trò chuyện rất khó tiếp cận, rồi đội ngũ vệ sĩ  Mỹ, Việt lúc nào cũng có mặt, khó ai lại gần nên cánh nhà báo hầu như không biết hai vị lãnh đạo trao đổi những gì. Chỉ những tay máy nhanh nhậy có ống kính rộng lẫn xa là kịp thời ghi lại được những phút hiếm hoi như thế của một cuộc thăm.

Tôi thử mường tượng chỉ giây lát nữa thôi, trên không trung mênh mang kia sẽ chằng chịt các tín hiệu của các hãng truyền thông lừng danh thế giới truyền đi hình ảnh Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng Tổng thống Bush trong hành lang Dinh Thủ tướng Việt Nam tươi tắn và có lúc bắt tay thân mật chuyện trò.

Giới truyền thông vẫn cho là phải có PNTR (Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn) thì những nhịp cầu của quan hệ Việt - Mỹ mới được kết nối hết. Nhưng hình như động thái bên lề những nghi thức ngoại giao kia là tín hiệu của nhiều thông điệp?

Tổng thống Bush sẽ tập trung vào Việt Nam như một câu chuyện mới thành công về kinh tế (Reuteurs - 17/11/2006), Sẽ mở ra một chương mới trong quan hệ Việt- Mỹ (Financial Times, 17/11)... 

Ngắm động thái trò chuyện thân mật kia, chợt nhớ lại cuộc đón Thủ tướng Phan Văn Khải của Tổng tống Bush tại Nhà Trắng ngày 21/6/2005. Ông Phan Bội Hoàn, người Mỹ gốc Việt làm cho hãng CBS New.

Ông Hoàn là một trong những ký giả hiếm hoi của giới truyền thông Mỹ được lựa chọn làm phóng viên chuyên đưa tin ở Nhà Trắng. Chắc là ông phải rất lành nghề lẫn có uy tín  thì suốt 36 năm ông mới có thể liên tù tì làm cái công việc phóng viên đặc trách Tòa Bạch ốc như thế?

Mà năm ấy đã 74 tuổi, ông còn được lựa chọn để tác nghiệp trong cuộc đón Thủ tướng Việt Nam lần đầu sang thăm nước Mỹ. Sau cuộc đón, ông Vũ Bội Hoàn hỏi tôi rằng, có thấy điều chi đặc biệt sau lễ đón Thủ tướng Việt Nam? Tôi làm sao có cái hân hạnh suốt 36 năm chứng kiến các đời tổng thống tiếp khách nước Mỹ như người đồng nghiệp cao niên này để mà nhận xét!

Ông Hoàn cười cho hay là khi tiễn khách, ông Bush đã đứng lại vẫy tay đến cái xe cuối cùng chở đoàn đại biểu Việt Nam. Ông chưa thấy ông Bush hành xử như thế bao giờ với các quan khách.

...Sau sự kiện ở Dinh Thủ tướng ta, tôi tìm gặp người phiên dịch xuất sắc của Bộ Ngoại giao Tạ Văn Thông (nhiều lần tôi đã chứng kiến Tạ Văn Thông là phiên dịch chính trong các cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo Việt Nam với nguyên thủ nước ngoài).

Anh Thông cũng chính là người dịch cho buổi tiếp kiến của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng với Tổng thống G. Bush và cả cuộc chuyện trò ngẫu hứng ở hành lang...

Trước vẻ tò mò của tôi, anh cười cho hay, mặc dù không nằm trong lịch trình nhưng Thủ tướng ta đã chủ động, như ta vẫn hay nói là chuyện trò thân mật với khách trong lúc đợi xe.

Trong cuộc trò chuyện với Thủ tướng ta, như cảm tưởng của anh Thông, Tổng thống Mỹ ở trong một tâm trạng rất thoải mái. Có chuyện thời tiết, có chuyện hỏi thăm sức khỏe và cả cảm tưởng của cuộc thăm. Chuyện dân Việt Nam, đặc biệt là người Hà Nội rất cởi mở. Có cảm giác như là gặp ai, ông cũng gặp được nụ cười...

Chừng như cuộc chuyện trò ở hành lang như một sự tiếp nối ở tầm khác, nghĩa là thân mật hơn hiểu biết hơn giữa nhà lãnh đạo của cuộc hội đàm tiếp kiến hồi nãy...

Tổng thống G. Bush trước khi chia tay còn tươi cười khẳng định lại với Thủ tướng ta rằng, nước Mỹ sẽ có PNTR với Việt Nam trong thời gian sớm nhất, “Ngài hãy tin tôi điều đó ngài Nguyễn Tấn Dũng ạ!”.

Ngày 21/10/2006 Tại OSAKA (Nhật Bản), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dự và phát biểu tại hội thảo để đầu tư vào Việt Nam  Ảnh: Đức Tám

Nhớ lại, khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mới nhậm chức ít ngày, có một tờ báo nước ngoài nhiều năm nay vắng mặt ở Việt Nam đã cử  phóng viên thường trú tại Hà Nội. Và cứ vài ngày, tờ báo nọ lại có bài về Việt Nam.

Đó là tờ báo vào loại lớn nhất của Singapore, tờ Straits Times. Số báo ra ngày 2/9/2006 viết: “Giống như những vị tiền nhiệm mang tư tưởng cải cách, ông Dũng tin rằng Việt Nam cần phải có vị trí xứng đáng trong cộng đồng quốc tế.

Ông Thủ tướng trẻ nhất Việt Nam là một người hết sức năng động (Youngest Vietnam PM is full of dynamism- chữ trong nguyên văn) đang quyết tâm thay đổi điều này trong thời gian thật sớm”.

Còn ngài Subinay Nandy - Phó đại diện của UNDP ở Việt Nam nói - Thủ tướng Việt Nam đang có các dấu hiệu là ông sẽ có cung cách làm việc đặc trưng. Điều này thể hiện qua một số hành động chống tham nhũng và thân thiện với giới doanh nhân. BBC coi chuyến xuất ngoại đầu tiên của Thủ tướng là đến Helsinky tham dự ASEM và cho rằng tân Thủ tướng muốn dồn sức vào các mối quan hệ lớn hơn. Báo chí nước ngoài đã nhìn tân Thủ tướng Việt Nam  bằng cái nhìn thiện cảm và kỳ vọng trong ASEM - 6 trong hàng loạt cuộc gặp các nguyên thủ trong cuộc thăm đa phương.

Tôi muốn góp thêm  một chút ấn tượng của nhóm báo chí tháp tùng chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Trong một cuộc phỏng vấn, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan chia sẻ cùng nhóm báo chí rằng ông đến nước Nhật nhiều lần ở nhiều cương vị khác nhau nhưng chưa có lần nào có được tâm trạng hào sảng lẫn thoải mái như lần này.

Ông nói nhiều đến sự kiện  lần đầu tiên Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng phát biểu trước Lưỡng viện Nhật Bản. Lần đầu tiên tiếng nói mang âm hưởng thân tình thẳng thắn của một đất nước đang phát triển vang lên trong một diễn đàn rộng lớn quyền lực nhất của một nước có nền kinh tế đứng hàng thứ hai thế giới mà giành được nhiều tràng pháo tay đồng cảm lẫn chia sẻ.

Sự đồng cảm ấy ngay sau đó được thể hiện sinh động và thuyết phục tại các cuộc gặp của các doanh nhân, doanh nghiệp hàng đầu Nhật Bản ở Tokyo và Osaka.

Trong các yếu tố góp nên cái cảm giác ấy của ông cựu Phó Thủ tướng, phải chăng có cả phong thái đĩnh đạc của người dẫn đầu chuyến thăm? Các cung bậc đĩnh đạc lẫn thành thật đã làm nên những sắc thái bất ngờ!

Trong buổi tiếp các doanh nhân hàng đầu Nhật Bản, trong không khí cởi mở Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bất ngờ hướng về ông chủ tịch tập đoàn Keiko (một tổ hợp kinh tế hùng mạnh kinh doanh đa ngành, trong đó có hẳn một tập đoàn báo chí) với nụ cười thân mật, nói đại ý, báo chí của ngài có khi nào nói hơi quá lên một vấn đề gì không?

Vừa rồi giới truyền thông hình như có thổi phồng việc Việt Nam sử dụng vốn vay ODA qua vụ tiêu cực tại PMU18 ở Việt Nam. Một số vụ việc tiêu cực được phanh phui gần đây ở Việt Nam không liên quan đến chất lượng các công trình và hiệu quả vốn ODA của Nhật.

Nhân đây, chúng tôi xin khẳng định với các ngài, những người đóng thuế nhiều nhất, góp nhiều nhất cho vốn ODA và nhân dân Nhật Bản rằng, những đồng vốn ODA của Nhật đã và đang sẽ được đặt vào những bàn tay tin cậy.

Hơn thế, thế hệ chúng tôi sẽ ăn nói với những thế hệ sau  ra sao nếu như những đồng tiền mà con cháu chúng tôi phải trả nợ bị biển lận, bị dùng sai mục đích.

Không chỉ trong phạm vi hẹp với một số doanh nhân hàng đầu mà tôi nhớ, cái ý ấy Thủ tướng đã thẳng thắn trước Quốc hội Nhật Bản lẫn trước đông đảo giới kinh doanh ở Tokyo và Osaka.

...Phòng họp báo của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, một căn phòng mênh mông chật ních các ký giả. Ấy thế mà không khí lặng phắc. Một sự lặng phắc đồng cảm khi Thủ tướng Việt Nam trả lời câu hỏi đã nói đại ý, đến bây giờ Việt Nam vẫn là một nước nghèo một phần cũng do hậu quả chiến tranh để lại, trong đó quân phiệt Nhật Bản cũng góp phần không nhỏ. Nhưng Việt Nam sẵn sàng gác lại quá khứ, sẵn sàng làm bạn với tất cả các nước...

Chuyện này làm tôi nhớ ông Nguyễn Lê Bách - Cựu đại sứ kiêm ở mấy nước Bắc Phi và Trung Đông - coi tivi chứng kiến hoạt động của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ở ASEM-6, đã bộc bạch với anh em ký giả rằng:

Lúc 6, 7 giờ tối bên Phần Lan ngang với 11 giờ đêm ở ta, với hàng loạt cuộc gặp gỡ trao đổi liên tục nhưng lúc đó Thủ tướng ta vẫn tươi cười, năng động và nhất là vẫn đàng hoàng, sòng phẳng và bình đẳng với các đối tác, bên cạnh việc tranh thủ để thu hút đầu tư của nước ngoài vẫn thẳng thắn phê phán một số quốc gia châu Âu toan áp đặt thuế chống phá giá với giầy da của Việt Nam.

Minh bạch và thẳng thắn, hình như là những tiêu chí hàng đầu để các nhà đầu tư đứng đắn tin cậy mà đồng cảm sẻ chia?

Cuối Đông năm Tuất

Xuân Ba