USD giá cao vẫn đang "vỗ béo" các ngân hàng

(VnMdia) - Tỷ giá USD trên thị trường tự do trong ngày 18/2 tiếp tục vọt lên 22.150 đồng/USD. Trong khi đó, tỷ giá này trên thị trường chính thức cũng “nóng” không kém. Nhiều doanh nghiệp phản ánh nếu Ngân hàng không có những biện pháp mạnh tay, cơ chế hai tỷ giá vẫn tồn tại, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh tăng tỷ giá liên ngân hàng lên 9,3% (18.932 đồng/USD lên 20.693 đồng/USD) và sẽ điều chỉnh linh hoạt thay vì cố định như trước kia, hầu hết các ngân hàng đều điều chỉnh tỷ giá USD kịch trần vượt 20.940 đồng/USD chiều bán ra.

Nhiều doanh nghiệp phản ánh trong ngày NHNN thông báo điều chỉnh tỷ giá, đã có NHTM bán ra với mức giá cao hơn quy định.

NHNN sau đó cũng đã có yêu cầu các NHTM điều chỉnh tỷ giá về mức hợp lý cho phép. Tuy vậy, theo doanh nghiệp phản ánh, hiện vẫn còn tình trạng bán USD giá cao. Bên cạnh đó nhiều ngân hàng thay vì bán USD giá cao, đã “lách” bằng cách thu phí giao dịch ngoaị tệ, khiến mức giá mua USD vẫn chênh vênh ở mức cao.

Trong khi đó, tỷ giá USD trên thị trường tự do cũng liên tiếp vượt qua nhiều mốc giá kỷ lục. Chiều ngày 18/2 tỷ giá USD trên thị trường tự do đã vọt lên 22.000 - 22.150 đồng/USD (mua vào –bán ra). Nhưng đến sáng nay (19/2), USD tự do lại vọt thêm hơn 200 đồng, đẩy giá bán ra tại một số điểm giao dịch lớn ở mức 22.400 đồng/USD. Chênh lệch so với tỷ giá niêm yết trên thị trường chính thức khoảng hơn 1.000 đồng/USD.

Mức chênh lệch này càng khiến các ngân hàng thu lợi, thị trường USD tự do càng mạnh tay vọt giá. Đã có nhiều doanh nghiệp phải chịu chi mức phí ngân hàng với mức khá cao. Một giám đốc doanh nghiệp xuất nhập khẩu thép cho biết, cách đây 1 ngày doanh nghiệp vừa phải mua USD tại ngân hàng với giá khoảng 21.170 đồng/USD, cao hơn 1% biên độ cho phép.

Vị giám đốc này cho biết, trước đây khi NHNN chưa điều chỉnh tăng tỷ giá liên ngân hàng từ 18.932 đồng lên 20.693 đồng/USD, doanh nghiệp vẫn phải mua USD tại ngân hàng với giá “hữu nghị” khoảng 20.600 đồng/USD, và mức này cứ tăng dần 20.700, 20.800 rồi đến trên 21.000 đồng/USD.

Hiện tại khi đi mua USD tại ngân hàng để trả cho đối tác nước ngoài, doanh nghiệp này phải mua với giá 20.900 công thêm 270 đồng (mức chênh lệch giá USD tự do).

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu để tình trạng này kéo dài, doanh nghiệp sẽ vẫn phải chịu cảnh “cơ chế hai tỷ giá” của ngân hàng mà không thể chính thức hoá được, gây ảnh hưởng rất lớn tới giá sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Việc điều chỉnh này càng khiến "cơ chế hai giá" của ngân hàng hành doanh nghiệp.

Theo TS Nguyễn Xuân Thành, Phó Giám đốc chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright tại VN, nếu tỷ giá trên thị trường chính thức luôn kịch trần và thấp hơn thị trường tự do sẽ lại dẫn đến bài toán thị trường tồn tại hai tỷ giá. Giá USD tự do tạo sức ép lên giá chính thức, căng thẳng trên thị trường buộc cơ quan quản lý lại phải điều chỉnh tỷ giá, bởi biên độ hiện nay không đủ rộng để có thể vận động giá linh hoạt.

Vấn đề quan trọng hiện nay là Ngân hàng Nhà nước phải thực hiện điều hành tỷ giá theo đúng thông điệp đã đưa ra, giảm bớt sức ép căng thẳng trên thị trường tự do, tạo niềm tin cho người cầm giữ USD. Nếu không làm được, căng thẳng sẽ không mất đi và kỳ vọng đồng tiền tiếp tục giảm giá lại xảy ra.

Cũng theo TS.Thành, người ta nhìn vào dự trữ ngoại tệ để xem khả năng bình ổn tỷ giá. Bên cạnh đó cần có sự phối hợp chính sách như thế nào để giảm áp lực căng thẳng? Nếu chính sách tiền tệ hoặc tài khóa lại bơm thêm tiền ra lưu thông thì áp lực tới giảm giá tiền đồng lại lớn. Như vậy, rất cần có cơ chế điều hành chính sách tiền tệ, tài khóa hợp lý đi kèm để đồng thời kiểm soát được lạm phát và thâm hụt thương mại. Ngoài ra, tôi cho rằng cần chấn chỉnh thị trường tự do xung quanh điểm cân bằng hợp lý.

Thị trường ngoại hối Việt Nam lâu nay vận hành theo diễn biến Ngân hàng Nhà nước khi can thiệp bằng cách bán USD giá thấp hơn thị trường tự do thì ngay lập tức được hấp thụ hết. Khi tỷ giá trung tâm là 21.000 đồng/USD, liệu có hợp lý hơn không nếu thay vì thắt chặt biên độ, chúng ta duy trì biên độ dao động giá ở mức lớn 20.500 - 22.000 đồng. Khi thị trường chịu tác động của yếu tố tâm lý, tỷ giá tăng cao hơn mức hợp lý, Ngân hàng Nhà nước bán USD ra kéo giá xuống, bình ổn thị trường trở lại.

Trong thời gian dài, tỷ giá được duy trì ở biên độ ổn định, không căng thẳng, sẽ tạo niềm tin vào đồng nội tệ và người ta không có tâm lý găm giữ, đầu cơ ngoại tệ và bán cho hệ thống ngân hàng.

Đinh Bách