Về thất bại của đề án 112: Chính phủ nhận trách nhiệm buông lỏng quản lý

- Ban quản lý hoạt động kiêm nhiệm, không có kinh nghiệm trong vấn đề được giao, nhiệm vụ được giao quá nặng so với khả năng… dẫn đến trong quá trình điều hành có nhiều sai sót. Cho đến cuối năm 2005 đầu năm 2006, cả 5 mục tiêu mà đề án đặt ra đều chưa được hòan thành hoàn chỉnh... Đó là những sai sót cơ bản của đề án 112 mà Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng báo cáo trong phiên họp Quốc hội chiều nay 19/11 theo ủy nhiệm của Thủ tướng Chính phủ.

Đề án 112 là tên gọi tắt theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ về đề án Tin học hóa hành chính nhà nước. Đây là 1 trong 7 chương trình hiện đại hóa hành chính nhà nước trong tổng thể 7 chương trình từ 2001 - 2010 về cải cách hành chính nhà nước. Mục tiêu chung của chương trình có 3 điểm lớn: Tiến hành tin học hóa quan hệ hành chính trong nội bộ cơ quan hành chính giữa Chính phủ với các bộ ngành, với các địa phương; Tin học hóa mối quan hệ giữa Chính phủ với nhân dân trong giải quyết các dịch vụ công, tạo thuận lợi hơn, hiện đại hơn cho quan hệ này; Đào tạo đội ngũ cán bộ công chức nhà nước để thông qua tin học nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

3 nội dung trên thể hiện vào 5 nội dung cụ thể của đề án 112. Đề án này được Chính phủ quyết định năm 2001 thực hiện đến năm 2005. Nhưng đến cuối năm 2005, đầu năm 2006 kiểm điểm lại thấy có một số vấn đề không ổn. Lúc đó, ban điều hành đề án đề nghị tiếp tục giai đoạn 2 từ 2006-2010 nhưng Thủ tướng đã quyết định dừng lại, yêu cầu báo cáo tổng kết, kiểm điểm xem đã làm được gì, từ đó mới tiếp tục triển khai giai đoạn 2.

Khi kiểm điểm đã phát hiện nhiều điểm không ổn nên đã không giao nhiệm vụ cho văn phòng Chính phủ tiếp tục thực hiện đề án này và giao nhiệm vụ cho cơ quan kiểm tóan nhà nước tiến hành kiểm tra. Khi phát hiện một số biểu hiện tiêu cực, Thủ tướng tiếp tục giao cho cơ quan điều tra Bộ CA điều tra và tiến hành khởi tố vụ án có biểu hiện tiêu cực, tham nhũng trong một bộ phận về việc chi tiêu của đề án. Tháng 4/2007, Thủ tướng Chính phủ đã họp về vấn đề này. Trong phiên họp tháng 9, Chính phủ cũng họp thảo luận và kiểm điểm nghiêm túc các vấn đề của đề án 112 và thấy rằng có những điểm sai lầm chính thuộc trách nhiệm của Chính phủ như sau:

- Thứ nhất: Đề án 112 là đề án lớn, có lượng dự toán là khoảng 3.800 tỷ đồng. Đây là lĩnh vực mới, Chính phủ chưa có kinh nghiệm nhưng đã lựa chọn cơ quan thực hiện xây dựng và tiến hành đề án này là Văn phòng Chính phủ. Có thể nói việc giao nhiệm vụ này là không cho Văn phòng Chính phủ là không phù hợp. Văn phòng Chính phủ là cơ quan tham mưu tổng hợp giúp việc, không phải là cơ quan chức năng, hơn nữa lại không hiểu sâu về lĩnh vực tin học hóa, nhất là vấn đề tin học hóa trong quản lý hành chính nhà nước.

- Thứ hai: Cách chỉ đạo quản lý đề án này không ổn. Ban điều hành dự án được lập do một đồng chí chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ làm trưởng ban. Ban điều hành này hoạt động theo hình thức kiêm nhiệm, gồm một số đồng chí thứ trưởng của các bộ ngành tham gia: Bộ kế hoạch, Bộ tài chính, Nội vụ, KHCN và Môi trường, một đồng chí PGĐ tin học của Văn phòng Chính phủ là tổng thư ký điều phối. Trong quá trình thực hiện, các đồng chí thứ trưởng tham gia đề án về cơ bản đã chuyển công tác và nghỉ hưu nhưng ban điều hành vẫn không báo cáo thủ tướng Chính phủ, không được tổ chức lại để thay thế nên Ban điều hành này không có quản trị, không thưòng xuyên hoạt động.

Cho đến cuối năm 2005 đầu năm 2006, cả 5 mục tiêu mà đề án đặt ra đều chưa được hòan thành hoàn chỉnh.

- Thứ 3: Ngay khi Bộ Bưu chính Viễn thông thực hiện năm 2002 đã được thành lập nhưng vẫn chưa kịp chuyển giao nhiệm vụ này. Cơ quan Bộ Bưu chính Viễn thông thành lập vẫn chưa tham gia vào công tác quản lý nhà nước đối với dự án này.

Theo Phó thủ tướng, sai lầm trong công tác chỉ đạo của thường trực Chính phủ đối với dự án này là: Trong quá trình quản lý dự án đã buông lỏng quản lý, thiếu cơ chế kiểm tra, thiếu giám sát thích hợp một cách có hiệu quả. Bộ trưởng chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ là cơ quan được Chính phủ giao chủ trì đề án đã không thực hiện tốt trách nhiệm quản lý, kiểm tra giám sát mà lại phó thác tòan bộ cho đồng chí phó chủ nhiệm, trưởng ban điều hành dự án này.

Chính sự sơ sót buông lỏng trong quản lý đã tạo kẽ hở cho Trưởng ban điều hành dự án và ủy viên thư ký lộng quyền, tiêu cực, tham nhũng và gây lãng phí, thất thoát.

Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ đã nhận trách nhiệm và đã kiểm điểm nghiêm túc những vấn đề thuộc trách nhiệm của mình, chỉ rõ những yếu kém, khuyết điểm, nguyên nhân và đồng thời coi đây là bài học kinh nghiệm sâu sắc trong lãnh đạo và chỉ đạo điều hành.

Về cách giải quyết: Ngay đầu năm 2007, Thủ tướng CP đã quyết định không giao cho văn phòng CP dự án 112 mà tiến hành tổng kết kiểm điểm, khẩn trương tiến hành việc kiểm tóan và đã có báo cáo về kiểm tóan. Giao Bộ Bưu chính Viễn thông tiếp tục nghiên cứu giai đoạn 2 để nhận đề án này; Giao Bộ CA chỉ đạo Cục điều tra chống tham nhũng làm rõ những hiện tượng thiếu minh bạch trong đấu thầu mua sắm, trong thu chi ngân sách. Sau đó đã khởi tố bắt giam ông Vũ Đình Thuần và ông Lương Cao Sơn cùng 10 người khác liên quan đến tiêu cực và tham nhũng.

Hiện vụ án vẫn được tiếp tục điều tra để xem xét xử lý nghiêm theo pháp luật, không dừng lại ở các đối tượng trên. Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các cơ quan chức năng tiếp tục xử lý các kết luận của kiểm tóan đã công bố công khai. Trong dự toán 3.800 tỉ của đề án, số tiền đã chi tiêu là gần 1000 tỉ, số tiền đã tạm ứng chưa chi tiêu cần thu hồi lại là trên 300 tỉ.

Phó thủ tướng yêu cầu các thành viên ban điều hành dự án, các Bộ, ngành có liên quan nghiêm túc kiểm điểm, có hình thức xử lý phù hợp đúng bản chất sự việc đối với các sai sót chung, các sai sót cụ thể.

Phó thủ tướng yêu cầu Bộ kế hoạch, Bộ Tài chính và các bộ chức năng rà soát, bổ xung các quy định, chấn chỉnh và tăng cường quản lý chặt chẽ các dự án, chương trình đầu tư phát triển để ngăn ngừa lãng phí tiêu cực, không để xảy ra các vụ việc tương tự đề án 112.

Việc tiếp tục thực hiện dự án, phân công đồng chí Nguyễn Thiện Nhân cùng Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo tiếp tục triển khai thực hiện việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước nhằm góp phần cải cách hành chính nhà nước và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước theo đúng nghị định 64 về quản lý hoạt động tin học, công nghệ thông tin.

Tuệ Khanh