"Việc khởi tố 2 nhà báo là thiếu căn cứ pháp lý"

 - Sau sự việc 2 nhà báo bị khởi tố, tạm giam ngày 12/5 về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 281 BLHS, rất nhiều ý kiến gửi đến VietNamNet cho rằng việc khởi tố trên là thiếu căn cứ pháp lý. Chúng tôi xin trích đăng ý kiến của luật Sư Trương Xuân Tám, Trưởng Văn phòng luật Tường Trương Xuân Tám, Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Là một luật sư hành nghề lâu năm, tôi rất ngưỡng mộ các nhà báo chuyên viết về chống tiêu cực, tham nhũng như Nguyễn Văn Hải và Việt Chiến, nên khi nghe tin hai nhà báo này bị bắt giam, tôi rất bất ngờ và bức xúc.

Cơ quan công an đang làm việc tại văn phòng Báo Thanh Niên, nơi nhà báo Việt Chiến công tác.

Qua các thông tin trên báo chí, nếu việc các nhà báo vì động cơ chống tiêu cực, tham nhũng mà đã viết nhiều bài báo nóng bỏng, thông tin kịp thời về vụ án tiêu cực, tham nhũng lớn là vụ PMU-18, trong nhiều bài chính xác hoàn toàn, chỉ có những bài nhất định, những chi tiết nội dung nhất định chưa thật chính xác, nhưng sau đó báo đã chủ động cải chính, mà nay Cơ quan An ninh điều tra (ANĐT) Bộ Công an ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam hai nhà báo Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến là chưa thỏa đáng.

Hơn nữa, Cơ quan ANĐT lại khởi tố hai nhà báo Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 281 Bộ Luật hình sự (BLHS), theo tôi là thiếu căn cứ pháp lý. Tội danh mà Cơ quan ANĐT áp dụng khởi tố hai nhà báo theo định nghĩa nguyên văn của Điều 281 BLHS là:

“Người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc bị phạt tù từ một năm đến năm năm” - (khoản 1 Điều 281 BLHS). Tội này thuộc nhóm tội phạm ở Mục A “Các tội phạm về tham nhũng”, trong Chương XXI của BLHS quy định về “Các tội phạm về chức vụ”, theo đó, khoản nặng nhất của tội này (khoản 3) có hình phạt đến 15 năm tù.

TIN LIÊN QUAN
"Không vì thế mà giảm ý chí chiến đấu"! "Sẽ bảo vệ quyền lợi cho 2 nhà báo bị bắt" Nhà báo Nguyễn Văn Hải và Việt Chiến bị bắt tạm giam Thiếu tướng Phạm Xuân Quắc bị khởi tố!

Dưới góc độ của một người biết về luật, tôi xin được phân tích dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” là:

Về mặt chủ quan, người phạm tội phải có động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác. Nhưng ở đây hai nhà báo chỉ vì động cơ, mục đích là đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, không hề vụ lợi bất cứ khoản tiền, tài sản, bổng lộc nào. Cơ quan chủ quản của hai nhà báo đã khẳng định và xác nhận cái tâm trong sáng của hai nhà báo trong công vụ được giao.

Về mặt khách quan, người phạm tội phải là người đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn mà mình được giao để có hành vi làm trái công vụ, gây nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Ở đây thật khó chứng minh hành vi nguy hiểm của hai nhà báo đã gây thiệt hại cho xã hội và hành vi ấy đã gây hậu quả là thiệt hại những gì? Cho ai ?

Nếu trong các chi tiết nào đó của bài báo nào đó có sự không chính xác mà các nhà báo đã viết, cũng không thể hiện việc gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Ví dụ, về chi tiết trong bài báo “Bùi Tiến Dũng đã khai đưa tiền chạy án cho gần 40 nhân vật quan trọng“ mà đúng ra phải viết “hàng chục nhân vật quan trọng”, thì về bản chất, “hàng chục“ với "gần 40” cũng không có gì khác nhau, không thiệt hại gì về số liệu sai lệch ấy, vì bài báo không nêu cụ thể tên ai nhận tiền chạy án, số lượng tiền bao nhiêu...

Nếu nhà báo vì động cơ vụ lợi (để được nhận tiền, lợi ích vật chất...) hoặc động cơ cá nhân khác (thân quen giúp đỡ người nhà, bạn thân…) mà viết bao che cho nhân vật nào đó, rồi được nhân vật mà mình bao che” trả công, lại quả"..., thì mới có yếu tố của hành vi phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 281 BLHS.

Việc thu thập và đăng tải thông tin về chống tiêu cực, tham nhũng là rất gian khổ, khó khăn và không ít nguy hiểm, nên đôi khi có sai sót về số liệu hoặc chi tiết nào đó, thiết nghĩ cũng không đến mức phải khởi tố, và càng không cần phải bắt tạm giam các nhà báo trong trường hợp này.

Với tư cách là một bạn đọc, một công dân , tôi đề nghị Cơ quan ANĐT Bộ Công an, VKSNDTC hãy sớm xem xét trả tự do cho hai nhà báo Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến.

Với tư cách là một luật sư, tôi nghĩ vụ này mỗi nhà báo nên có nhiều luật sư bào chữa, cùng tham dự mọi diễn biến của quá trình điều tra, dự đầy đủ các buổi hỏi cung để là chỗ dựa pháp lý và tinh thần cho các nhà báo. Tôi và các cộng sự trong văn phòng luật sư của tôi sẵn sàng nhận bào chữa miễn phí cho cả hai nhà báo Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến khi được yêu cầu. Tôi nghĩ rằng: Được góp phần làm sáng tỏ công lý, minh oan cho hai nhà báo đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng là trách nhiệm và vinh dự cho bất cứ luật sư chân chính nào.

• LS. Trương Xuân Tám