Vốn Nhà nước bị đầu tư quá dàn trải

Ông Hoàng Nguyên Học.

(Dân trí) - “Trở ngại lớn nhất của SCIC là phần vốn nhà nước đang bị đầu tư dàn trải. Trước mắt cũng như lâu dài, theo tôi cần bán bớt hoặc bán hết phần vốn nhà nước đầu tư ở các công ty mà nhà nước không cần nắm giữ cổ phần”.

Ông Hoàng Nguyên Học, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đã cho biết như vậy tại Hội thảo “Tái cấu trúc doanh nghiệp sau cổ phần hóa và vai trò của các tổ chức tài chính” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Quỹ Mekong Capital tổ chức ngày 5/6.

Khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp sau cổ phần hoá trong giai đoạn hiện nay là gì, thưa ông?

Khó khăn lớn nhất của nhiều doanh nghiệp sau cổ phần hóa là vấn đề quản trị kinh doanh. Nguyên nhân là vì doanh nghiệp sau cổ phần hóa ngoài thuận lợi vẫn còn những tồn tại, khó khăn chưa thể giải quyết dứt điểm, kể cả vấn đề quản trị, quản lý doanh nghiệp.

Ngoài ra, các vấn đề tồn tại trước cổ phần hoá của doanh nghiệp nhà nước do không được giải quyết dứt điểm nên khi chuyển sang công ty cổ phần đã phải gánh chịu những khoản nợ không có khả năng thu hồi, cùng các tồn tại về tài chính khác.

Đó là chưa kể việc xử lý quyền và lợi ích của các cổ đông trong công ty cổ phần chưa được giải quyết tốt nên xảy ra hiện tượng một nhóm cổ đông lớn thâu tóm, quyết định mọi việc của công ty.

Doanh nghiệp khi còn thuộc Nhà nước được hưởng ưu đãi nhất định trong việc cho thuê đất, cấp quỹ đất, vay vốn nhưng khi chuyển sang công ty cồ phần có khi quỹ đất bị thu hồi, vay vốn ngân hàng, đặc biệt là ở các chi nhánh khá khó khăn.

Với tư cách là đơn vị quản lý vốn Nhà nước, SCIC cũng đang gặp trở ngại khi quản lý vốn ở các doanh nghiệp này?

Ngoài trở ngại về phần vốn Nhà nước bị đầu tư dàn trải, còn có vấn đề quản lý vốn của Nhà nước ở các công ty sau cổ phần hóa.

Hiện tại, chúng tôi đang kiến nghị làm thế nào để thoái vốn một cách nhanh nhất, có hiệu quả nhất thông qua việc mở rộng các hình thức bán vốn.

Có nghĩa ngoài hình thức bán cổ phần nhà nước qua đấu giá như hiện nay, cần mở thêm một số hình thức như: bán thỏa thuận, căn cứ vào giá niêm yết trên thị trường chứng khoán để đàm phán bán vốn cho các nhà đầu tư khác.

Để quản lý có hiệu quả, SCIC phải thực sự là một cổ đông được thực hiện quyền và nghĩa vụ của cổ đông đúng theo Luật Doanh nghiệp và theo quy định điều lệ của các công ty đó. Khi doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả thì vốn nhà nước trong các doanh nghiệp này cũng sẽ tăng trưởng.

Đã có trường hợp nào khi SCIC “trưng thu”, tổng vốn đầu tư của Nhà nước bị thất thoát quá lớn hay chưa?

Hiện tại, SCIC đang quản lý 1.500 doanh nghiệp, với trên 20.000 tỉ đồng vốn hóa, khi thị trường chứng khoán tốt thì con số này có thể lên trên 40.000 tỉ đồng. Trong các đơn vị SCIC được chuyển giao quản lý chỉ có 20 - 30 doanh nghiệp quản trị tốt, còn lại đa số là chưa tốt.

Điển hình là có công ty khi chúng tôi tiếp nhận chỉ còn 28 triệu đồng vốn của Nhà nước, số tiền này thuê tư vấn để tái cấu trúc lại doanh nghiệp còn chưa đủ.

Vậy tiến trình cổ phần hóa bị chậm có ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của SCIC, thưa ông?

SCIC là một công cụ hỗ trợ Chính phủ trong cải cách và đổi mới doanh nghiệp nhà nước. Việc bán bớt vốn nhà nước ở các công ty cổ phần cũng là quá trình tiếp theo của cổ phần hóa, giúp tập trung nguồn lực cho các dự án lớn, dự án tốt nhằm mang lại hiệu quả tốt hơn.

Dưới góc độ công ty cổ phần, khi danh mục đầu tư càng lớn trong khi có càng nhiều công ty kinh doanh không tốt thì rủi ro càng lớn.

Chính vì thế cần tăng cường bán bớt vốn ở những đơn vị nhỏ hoạt động không hiệu quả và về lâu dài nhà nước không cần nắm giữ vốn ở đó. Có nhiều công ty có tỉ suất lợi nhuận rất cao nhưng chúng tôi vẫn bán.

- Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Hiền