Vụ kiện gần 20 năm của một bà mẹ Việt Nam Anh hùng vẫn trong “ngõ cụt”

Gần 20 năm mẹ Trọng khiếu kiện, Viện Kiểm sát có kháng nghị việc thi hành án sai, nhiều cán bộ có trách nhiệm cũng có chỉ đạo cơ quan thi hành án phải sửa sai, nhưng đến nay sự việc vẫn “giậm chân tại chỗ”. 

Cách đây gần 20 năm, tại Hàm Chính, huyện Hàm Thuận Bắc (Bình Thuận) xảy ra một vụ án khiến cháu của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Trịnh Thị Trọng bị bắt giam.

Khi thi hành bản án đó, người ta bán trắng ngôi nhà mẹ Việt Nam Anh hùng đang ở...

Căn nhà của anh Thức bị phát mãi

Cháu lâm vòng lao lý, bà mất nhà

Anh Lê Hồng Thức là cháu nội của mẹ Trịnh Thị Trọng có ngôi nhà xây mái ngói trên miếng đất rộng 500 m2 Nhà nước cấp cho công nhân viên, giữa nhà đặt trang trọng bàn thờ ba con của mẹ đều là liệt sĩ.

Đó là liệt sĩ Lê Hồng Danh, cha ruột Thức, Tiểu đội phó thuộc Tiểu đoàn 482 bộ đội địa phương, hy sinh năm 1967 trong trận đánh đêm vào đồn Bình An (quận Thiện Giáo ); hai liệt sĩ Lê Thị Hồng Diệp và Lê Thị Hồng Mai là cô ruột Thức cùng hy sinh năm 1970 tại mật khu Lê Hồng Phong (Bình Thuận ).

Tuy đất Nhà nước cấp cho Thức nhưng tiền xây cất nhà là tiền tuất của ba liệt sĩ, do mẹ Trọng tằn tiện góp nhặt bao năm, với ước nguyện cho người cháu đích tôn có nơi chốn đàng hoàng thờ tự các liệt sĩ sau khi mẹ qua đời.

Tháng 5/1989, Lê Hồng Thức là thủ kho Cty vật tư Hàm Thuận Bắc, can tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa, lãnh án 7 năm tù và phải bồi thường 1.402 kg gạo, tính thành tiền theo giá bán lẻ của Nhà nước vào thời điểm thi hành án.

Trong khi Thức đang thụ án, thì Đội thi hành án Hàm Thuận Bắc (chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến) liên tục tống đạt giấy mời, giấy báo cho vợ Thức là chị Phạm Thị Xuân Phượng đến tòa án huyện để nộp các khoản tiền thay cho chồng, rồi tòa án huyện lại lập biên bản thi hành án đối với chị Phượng, dù chị không phải là đối tượng phải thi hành án.

Bất chấp luật pháp, ngày 2/11/1990, chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến không tống đạt quyết định thi hành án, mà chỉ gửi văn bản của tòa án huyện nhờ ban giám thị trại giam lấy chữ ký của Thức, rồi cũng ngay trong ngày này, Tiến lại tống đạt lệnh cưỡng chế thi hành án đối với chị Phượng và buộc gia đình tìm nơi cư trú khác.

Dù trước đó, mẹ Trọng và chị Phượng nhiều lần khẩn thiết kêu cứu là nhà của mẹ Trọng xây cất để thờ liệt sĩ, nếu muốn lấy nhà phải có ý kiến của mẹ.

Theo quy định, khi thi hành án có phát sinh tranh chấp về tài sản giữa người phải thi hành án với người khác thì Tòa án đã ra quyết định thi hành án xác định tài sản của người phải thi hành án theo thủ tục tố tụng dân sự. Tuy nhiên, chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến đã không hướng dẫn khởi kiện dân sự để làm rõ tài sản của mẹ Trọng, anh Thức, chị Phượng.

Ngày 13/11/1990, chấp hành viên ra thông báo bán đấu giá căn nhà, không đếm xỉa đến ý kiến của anh Thức và khiếu nại của chị Phượng và mẹ Trọng.

Cuối tháng 11/1990, căn nhà được bán cho ông Nguyễn Văn Long. Theo biên bản định giá nhà thì diện tích nhà 48,50 m2, giá trị sử dụng còn 80%, được định giá 6,4 triệu đồng, ngoài ra không định giá thêm một thứ nào nữa.

Thế nhưng theo giấy bán nhà cho ông Long thì căn nhà có chiều ngang 16 m và chiều sâu 47 m, diện tích 752 m2, tăng so biên bản định giá 703, 50 m2.

Điều này thể hiện Nguyễn Văn Tiến đã có dấu hiệu vi phạm Bộ luật Hình sự vì gây thiệt hại tài sản của nhà nước 252 m2 đất và của anh Thức 451,50 m2 đất ( 500 m2 đất được cấp – 48,50 m2 theo biên bản định giá ).

Ngoài ra, căn nhà được định giá 6,4 triệu đồng, trong khi anh Thức chỉ phải thi hành án chỉ có 1.194.005 đồng ( 1.402 kg gạo x 580 đồng/kg + án phí 380.845 đồng ). Số tiền còn lại hơn 5 triệu đồng vào túi ai? Vì sao chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến “hào phóng” với ông Nguyễn Văn Long như thế!?

Anh Lê Hồng Thức

Trên chỉ đạo, dưới không thực hiện

Cuối tháng 5/1998, Viện KSND tỉnh Bình Thuận có quyết định kháng nghị đội thi hành án huyện Hàm Thuận bắc: Hủy giấy mua bán nhà cho ông Nguyễn Văn Long do chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến lập ngày 30/11/1990; trả lại căn nhà cùng 451,50 m2 đất cho anh Thức và 252 m2 đất cho Nhà nước; Mọi thiệt hại của ông Long chấp hành viên phải chịu trách nhiệm…

Đúng mười năm trôi qua, quyết định kháng nghị của Viện KSND tỉnh vẫn không được thực thi.

Gần hai mươi năm trôi qua, lời hứa “sẽ xem xét giải quyết cho mẹ” của nhiều vị lãnh đạo cao nhất tỉnh Bình Thuận đã theo các vị về nghỉ hưu, xuống mồ; lời hứa của các vị lãnh đạo tỉnh khi còn là cấp phó, theo các vị lên cấp trưởng và vẫn chỉ là lời hứa.

Anh Thức như người tâm thần trò chuyện một mình chứ không phải giãi bày với tôi: “Đến nay, tôi vẫn chưa thấy cơ quan nào trả lời nên tôi đã khởi kiện chấp hành viên Nguyễn Văn Tiến ra tòa. Tòa huyện trả đơn với lý do ông Tiến đang công tác dưới tỉnh, không thuộc thẩm quyền; còn tòa tỉnh cũng bác đơn với lý do hành vi của chấp hành viên trong việc thi hành án không phải là đối tượng bị khiếu kiện. Bây giờ tôi biết làm sao đây?”.

Anh Thức phải làm gì khi mà vào những năm cuối đời, bà nội anh dù đã được tặng nhà tình nghĩa ở xã bên cạnh nhưng hàng tháng vẫn buộc anh đưa đến phòng tiếp dân, đến nhà các vị lãnh đạo tỉnh để nhờ can thiệp, và tấm lòng người già lại khấp khởi hy vọng vì được nhận những lời hứa hẹn rất chân tình.

Và cho đến khi mẹ Việt Nam Anh hùng Trịnh Thị Trọng qua đời, vào đầu năm 2002, bà hãy còn trăng trối với anh Thức: “Nội không sống mãi để đi kiện, con phải thay nội tiếp tục đòi lại nhà và đất…”.

Tháng 8/2007, UBND tỉnh Bình Thuận có văn bản kiến nghị Cục Thi hành án dân sự giải quyết nhưng đến nay vẫn chưa thấy hồi âm. Cũng trong tháng 8/2007, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng đã yêu cầu Cục Thi hành án kiểm tra sự việc và báo cáo lên Thủ tướng, nhưng tới nay sự việc vẫn không được giải quyết.

Phương Thảo