20 chồng chéo, xung đột trong luật: Không hoàn toàn đúng

Xã hội 06/09/2019 - 07:20

() - Nhận định của VCCI có ý đúng, cũng có ý không hoàn toàn đúng...

Trong báo cáo gửi Thủ tướng, Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) ghi nhận tới 20 điểm chồng chéo lớn trong 7 luật liên quan đầu tư xây dựng cần được sửa đổi.

20 chong cheo, xung dot trong luat: Khong hoan toan dung
VCCI chỉ ra 20 điểm mâu thuẫn, chồng chéo trong luật xây dựng. Ảnh: Luật dương gia

Nhìn nhận vấn đề này, TS Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục KTVB, Bộ Tư pháp cho rằng, nhận định của VCCI có ý đúng, cũng có ý không hoàn toàn đúng.

Về "ý đúng", ông Sơn cho biết, vẫn có khả năng khi soạn thảo, ban hành Luật mới, do thiếu cẩn trọng trong quá trình soạn thảo, thẩm định, thẩm tra, xem xét thông qua, các cơ quan có trách nhiệm ở các khâu khác nhau đã bỏ sót, không soi xét, rà soát kỹ các Luật đang có hiệu lực (Luật hiện hành) với các quy định mới trong Dự thảo, nên các quy định của Luật mới ban hành đã có mâu thuẫn, chồng chéo với các Luật hiện hành, mặc dù Quốc hội không có chủ trương thay đổi. Đây là điều rất đáng tiếc. Buộc Quốc hội, các cơ quan có trách nhiệm phải xử lý theo thẩm quyền ngay tại Luật mới.

Theo ông Sơn, các mâu thuẫn, chồng chéo thuộc loại này, nếu thấy cần thiết muốn giữ các quy định cũ, đúng như đã được ban hành, đã có từ trước, thì Quốc hội cần có sự sửa đổi, bổ sung hợp lý, cần thiết ngay tại Luật mới được ban hành, nhằm tạo sự thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Nội dung sửa là phải làm cho Luật mới ban hành trở lại phù hợp, không trái với các Luật trước đó, nếu muốn giữ các quy định, các luật được ban hành từ trước, đang có hiệu lực. Khả năng này vẫn có nhưng không nhiều.

Tuy nhiên, TS Lê Hồng Sơn cũng cho rằng vẫn  "có ý không hoàn toàn đúng". Cụ thể, đó là trường hợp Luật mới đưa ra các quy định có nội dung khác với các Luật, các quy định hiện hành một cách chủ động, có chủ ý nhằm thay đổi quy định hiện có trong các Luật hiện hành, thì vấn đề lại ở chỗ là cần phải rà soát kỹ lưỡng để ngay trong Luật mới, Quốc hội tuyên bố bãi bỏ các quy định có trong các Luật, các quy định đã được ban hành trước đó (kể cả các quy định trong tất cả các văn bản QPPL trong hệ thống pháp luật hiện hành).

Tiếp sau đó là phải có hoạt động rà soát kỹ để xác định các văn bản, các quy định đã ban hành không phù hợp, hoặc trái với Luật mới, quy định mới để bãi bỏ chúng.

Nguyên Cục trưởng Cục KTVB cho biết, theo yêu cầu của Luật Ban hành văn bản QPPL thì văn bản mới, Luật mới phải chỉ rõ các văn bản nào, quy định nào trước đây hết hiệu lực nếu trái với Luật mới, trái với quy định mới.

Tuy nhiên, do khó khăn trong việc chỉ rõ các quy định, các văn bản trước đó được xác định hết hiệu lực, nên, nhiều khi do qua loa, xong chuyện, hoặc quá khó xác định, mà vẫn còn khà nhều trường hợp chỉ có quy định "Quét", "Chung chung" là " Bãi bỏ các quy định trước đây trái với Luật này", mặc dù vẫn có hoạt động rà soát của các cơ quan có thẩm quyền để tuyên bố các văn bản, quy định được xác định là hết hiệu lực do trái với văn bản mới, trái với quy định mới.

Do công tác này thực hiện chưa thật tốt, nên trong thực tế, vẫn còn tình trạng đẩy người dân, xã hội phải tự tìm kiếm, xác định, hiểu và áp dụng mỗi người, mỗi nơi một kiểu khác nhau. Và mọi người sẽ kêu rằng các văn bản có mâu thuẫn, chồng chéo, không biết phải theo văn bản nào, quy định nào.

Ông Sơn cho rằng, nếu có sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa các Luật, thì theo nguyên tắc đã được xác định tại Luật ban hành văn bản QPPL, nếu đó là các văn bản do cùng một cơ quan ban hành (Ở đây là các Luật với nhau) thì văn bản, quy định có hiệu lực thi hành được xác định là văn bản mới, quy định được ban hành sau (Mới nhất).

Công tác rà soát văn bản QPPL sẽ thực hiện theo nguyên tắc này, để giúp xác định vấn đề.
 
"Nói nôm na, nếu là các Luật với nhau thì Luật mới (Quy định mới, được ban hành sau) sẽ có hiệu lực thi hành. Các Luật cũ, quy định cũ, nếu trái Luật mới, quy định mới sẽ phải bãi bỏ. Công tác này phải được chấn chỉnh, không để tình trạng hiểu và áp dụng khác nhau ở nơi này, nơi khác, Pháp chế XHCN không được tuân thủ nghiêm minh", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trên cơ sở phân tích, TS Lê Hồng Sơn cho rằng, các mâu thuẫn, chồng chéo do VCCI nêu là nguồn thông tin để Bộ Tư pháp, Ủy ban pháp luật của Quốc hội tổng hợp trình Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét trình Quốc hội quyết định từng vấn đề theo nguyên tắc như đã phân tích ở trên.

Hoài An