Báo Mỹ: Những điều chưa biết về Trận chiến Rừng Teutoburg

Thế giới 15/11/2020 - 09:11

Vào năm 9 sau công nguyên, Đế chế La Mã đã phải hứng chịu một thất bại ê chề trong khu rừng tối tăm của Đức- Trận chiến Rừng Teutoburg

Báo Mỹ wearethemighty (WTC) vừa có bài viết về trận chiến cổ xưa này.

Vài nét về Trận chiến Rừng Teutoburg

Theo WTC, vào năm 9 SCN, Đế chế La Mã đã phải hứng chịu thất bại quân sự thảm khốc tại một khu rừng tối tăm ở Đức. Toàn bộ ba quân đoàn đã bị xóa sổ chỉ trong vài ngày, bởi một kẻ thù mà Đế chế La Mã không hề hay biết.

Báo Mỹ: Những điều chưa biết về Trận chiến Rừng Teutoburg - ảnh 1

Tranh vẽ về Trận chiến rừng Teutoburg

Trận chiến đã làm thay đổi tiến trình lịch sử La Mã nói riêng và của nhân loại nói chung, khiến hậu thế tốn nhiều giấy mực để lý giải về sự thất bại không ngờ của Đế chế La Mã, một đội quân hùng mạnh nhất lúc bấy giờ.

Trận chiến Rừng Teutoburg trở thành trận chiến có tầm vóc vĩ đại trong lịch sử châu Âu.

Theo Bách khoa thư mở, Trận chiến rừng Teutoburg (tiếng Đức: Schlacht im Wald Teutoburger, Battle at Teutoburg Forest trong tiếng Anh), hay còn gọi là Trận chiến Kalkriese, diễn ra vào năm 9 SCN, khi một liên minh các bộ lạc người German dưới sự chỉ huy của tù trưởng Arminius còn được gọi là Hermann, con trai của Segimerus của bộ tộc Kerusk, phục kích và đại phá 3 binh đoàn quân La Mã.

Với chiến công hiển hách ấy, Arminius, thanh thế lừng lẫy được người Đức về sau coi là vị anh hùng dân tộc vĩ đại của mình.

Thất bại toàn diện là một đòn giáng sấm sét vào kế hoạch chinh phạt miền Đại Germania của Hoàng đế Augustus. Đồng thời, người La Mã không bao giờ dám nghĩ đến chuyện thôn tính miền đất này nữa.

Do đó, đây được xem là một trận chiến có tầm vóc vĩ đại trong lịch sử châu Âu, chiến thắng vẻ vang của quân German đã xác lập biên giới ở sông Rhine, đánh dấu mốc hình thành lịch sử dân tộc Đức.

Chiến thắng này được xem là một biểu hiện cho tinh thần yêu tự do và căm ghét kẻ xâm lăng của người German, cũng như là tài mưu lược của Arminius, ông biết dựa vào địa hình thuận lợi để giáng đòn nặng nề về tinh thần vào Đế quốc La Mã.

Không những là một thắng lợi quyết định mà Trận chiến rừng Teutoburg còn mang bản chất là trận đánh "một chiều", với cái giá là hàng chục vạn chiến binh La Mã.

Không chỉ được xem là thất bại nặng nề nhất của các chiến binh La Mã kể từ sau trận Carrhae hồi năm 53 TCN, mà còn là thất bại quan trọng của La Mã thời Augustus, lần đầu tiên họ bị thua một "man tộc" trong một trận đánh lớn.

Trước sức tiến công của người German và thời tiết xấu cũng với địa hình thiếu thuận lợi, quân La Mã không thể nào chống trả. Quân German giành thế thượng phong và giữa lúc trời còn đổ mưa thì còn có thêm viện binh.

Toàn bộ ba Binh đoàn quân La Mã đều bị tiêu diệt, vả không bao giờ được khôi phục lại được. Quân La Mã chỉ có thể bị thảm sát chứ không thể nào áp dụng được kế sách của mình ở địa hình hiểm trở, và hai trong ngày sau đó quân dân German tiếp tục quét sạch tàn binh đối phương.

Báo Mỹ: Những điều chưa biết về Trận chiến Rừng Teutoburg - ảnh 2

Nơi nơi diễn ra Trận chiến rừng Teutoburg

Chỉ huy quân La Mã trong trận đánh này là Khâm sai Publius Quinctilius Varus đã tự sát do lo sợ bị quân German bắt sống. Sau thảm họa Teutoburg, nhiều tù binh La Mã bị người German mang đi cúng tế chư thần.

Một số viên tướng La Mã cũng noi theo Varus mà kết liễu mạng sống của mình. Mặc dù Arminius không tiếp nối trận đánh này bằng một đợt tấn công vào Đế quốc La Mã do mâu thuẫn nội bộ xảy ra giữa các bộ lạc German cổ đại, nhưng thắng lợi của ông đã tận diệt Đạo quân Hạ Germania của La Mã, quét sạch ngoại bang ra khỏi lãnh thổ.

Thất bại bất ngờ này đã khiến cho Augustus vô vàn đau khổ và không bao giờ dám cất quân đi đánh miền Germania nữa, kết liễu quá trình Bắc tiến của người La Mã trong khi bầu không khí hoảng hốt lan khắp thủ đô Roma.

Cũng do trận rừng Teutoburg mà ông trở nên mất tin tưởng vào người German trong đế quốc, và trận rừng Teutoburg ám ảnh ông đến khi lâm chung. Một hệ quả của thất bại quyết định đó là sau này, người La Mã luôn bám sát theo chính sách bảo vệ biên thùy sông Rhine.

Sự áp dụng chiến thuật "đánh, chạy rồi lại đánh" của người German cổ trong trận đánh này đã gây thiệt hại lớn cho quân La Mã. Sử cũ La Mã dù coi ông là kẻ "phản nghịch" với chính quyền La Mã, nhưng cũng phải ca ngợi người thắng trận rừng Teutoburg là vị anh hùng giải phóng của man tộc German cổ đại, và quả thật đại thắng của ông đã làm thay đổi cả lịch sử nhân loại.

Đại thắng của ông tại rừng Teutoburg cũng có thể là khởi nguồn của truyền thống quân sự Đức, và cũng chứng tỏ rằng ông là người Đức đầu tiên đánh đuổi quân xâm lăng trong lịch sử nước này.

Sau khi đập tan quân La Mã, ông cũng thu hồi mọi pháo đài và thành phố mà người La Mã lập ra ở mạn Đông sông Rhine.

Do thắng lợi to lớn này bảo vệ các giá trị cổ truyền của người Teuton, nó mang ý nghĩa quan trọng đến sự hình thành dân tộc Đức.

Tuy con số chính xác không được tiết lộ, nhưng người ta ước tính rằng giữa 15.000-20.000 lính La Mã đã thiệt mạng trong cuộc giao tranh nói trên.

Trận chiến rừng Teutoburg chính là dấu chấm hết không thể đau xót hơn cho tham vọng khai phá các vùng đất thuộc người German của hoàng đế La Mã.

Sau này, chiến thắng quyết định của Arminius tại rừng Teutoburg có ảnh hưởng sâu đậm đến chủ nghĩa dân tộc Đức, được biết bao văn nghệ sĩ dân tộc Đức ca tụng, và chính quyền Đức Quốc xã cũng tôn vinh ông và chiến thắng rừng Teutoburg như một biểu tượng của sức mạnh dân tộc Đức.

Bài học đắt giá rút ra từ Trận chiến Rừng Teutoburg.

- Là sự trả thù người La Mã của các bộ lạc người German

Dưới thời Julius Caesar, Đế chế La Mã đã chinh phục những vùng đất rộng lớn ở Tây Âu. Một trong những biên giới của Đế chế là sông Rhine, phía đông là các bộ lạc Germanic “hoang dã”.

Tuy nhiên, sự sắp xếp này đã khiến hoàng đế Augustus không hài lòng. Ông đã gửi con trai nuôi của mình là Drusus để chinh phục vùng đất man tộc mà người La Mã gọi là Germania, Drusus đã thành công trong việc chinh phục các bộ lạc Germanic ở phía đông sông Rhine.

Người La Mã nghĩ rằng những bộ lạc này nằm dưới quyền kiểm soát của họ, nhưng chỉ vài năm sau đó, những bộ lạc này lại tấn công lại Đế chế, điển hình là Trận chiến Rừng Teutoburg.

- Là sự phản bội của bộ lạc người German

Một trong những bộ tộc Đức bị người La Mã chinh phục là Cherusci, tộc trưởng buộc phải gửi con trai mình là Arminius đến La Mã làm con tin.

Mặc dù là người từ một “man tộc” , nhưng Arminius được đối xử tốt; được học quân sự và trở thành công dân La Mã, thậm chí còn kiếm được quyền chỉ huy lực lượng của riêng mình.

Nhiều người trong số những người lính này là người của bộ lạc Cherusci giống như Arminius. Vì là người Đức, Arminius đóng quân ở Germania, nơi có thể giao tiếp với các bộ lạc Germanic thay mặt cho Rome.

Tuy nhiên, trong những chuyến viếng thăm các tù trưởng người Đức, Arminius đã âm mưu bàn bạc cùng họ tấn công lại Đế chế La Mã.

- Trận chiến Rừng Teutoburg là một cái bẫy

Vào mùa thu năm 9 SCN, Arminius báo cáo với chỉ huy La Mã ở Germania, Quinctilius Varus, rằng một cuộc nổi loạn đã nổ ra ở tây bắc Germania.

Varus bị thuyết phục hành quân đến Germania xa lạ để đè bẹp những kẻ nổi loạn được cho là của phiến quân nổi loạn. Arminius thậm chí còn được cho nghỉ để tập hợp sự ủng hộ từ các bộ lạc Germanic đồng minh với La Mã.

Tuy nhiên, không hề có cuộc nổi loạn nào cả. Trong vài tháng trước, Arminius đã tạo ra một liên minh của các bộ lạc Germanic và hình thành một cuộc nổi dậy để thu hút người La Mã vào lãnh thổ xa lạ của mình để tiêu diệt.

- Người La Mã đã không hề chuẩn bị

Trước năm 6 SCN, người La Mã có 11 quân đoàn ở Germania. Tuy nhiên, chỉ vài năm trước Trận chiến Rừng Teutoburg, đã có một cuộc nổi dậy ở vùng Balkan buộc Đế chế phải rút 8 quân đoàn trong số này về.

Chỉ còn lại 3 cho Varus, người đang trên đường đến trị loạn ở Rừng Teutoburg. Các quân đoàn rất đáng gờm, nhưng phong cách chiến đấu lại chỉ phù hợp với vùng đồng bằng rộng rãi, thoáng đãng chứ không hợp với môi trường tối tăm,ẩm thấp của Đức.

Nhất là khi phải hành quân qua vùng đầm lầy, trong khi đó và không phải trong đội hình chiến đấu, trong khi đó đội quân bản địa, thiện chiến của người Đức lại đang chờ sẵn.

- Người Đức sử dụng chiến thuật du kích

Trong thời gian ở Rome, Arminius đã nghiên cứu các chiến lược quân sự của người La Mã và biết chính xác cách đánh quân La Mã vào nào để bị thương nặng nhất. Cuộc chiến bắt đầu ngay sau khi người La Mã tiến vào rừng Teutoburg.

Các chiến binh Đức từ trên cao phóng lao xuống, còn các nhóm chiến binh nhỏ làm nhiệm vụ tiêu diệt các binh sĩ La Mã bị cô lập.

Nhiều quân La Mã sống sót dựng trong đêm, nhưng sáng ra lại bị tiêu diệt không còn một mống nhờ cách tấn công từ trên cây của quân Đức.

Báo Mỹ: Những điều chưa biết về Trận chiến Rừng Teutoburg - ảnh 3

Đội quân La Mã hùng mạnh đã bị người Đức đánh cho tan tác tại rừng Teutoburg

- Arminius đặt một cái bẫy thứ hai

Để trốn thoát, người La Mã phải băng qua một dải đất nhỏ nằm giữa đồi Kalkriese và một đầm lầy lớn. Điều quân La Mã không hề hay biết là đang đi vào cái bẫy thứ hai của quân Đức theo kiểu tường hào được xây dựng dọc theo con đèo tấn công quân từ trên cao.

Người La Mã đã cố gắng chống trả nhưng lại thất bại thảm hại, và khi quân Đức tràn xuống từ những bức tường cao, khiến quân La Mã trở tay không kịp. Varus và các sĩ quan chỉ huy của ông đã tự sát, lối thoát danh dự duy nhất cho một chỉ huy La Mã bị bại trận hay thất sủng.

- La Mã bị thiệt hại nghiêm trọng

Vào cuối trận chiến, từ 15.000 đến 20.000 lính La Mã đã chết. Toàn bộ ba quân đoàn đã bị xóa sổ.

Khi biết tin, hoàng đế Augustus vô cùng kinh hoàng và đã đập đầu vào tường, kêu lên "Quintili Vare, legiones redde!" ('Quintilius Varus, hãy trả lại những quân đoàn cho ta !).

Đó là một trong những thảm họa quân sự lớn nhất của La Mã trong thời kỳ trị vì lâu dài của hoàng đế Augustus.

- Trận chiến đã thay đổi lịch sử châu Âu

Các bộ lạc người Đức dưới thời Arminius đã thành công trong việc quét sạch lính La Mã ra khỏi bờ cõi. Sông Rhine trở thành ranh giới giữa Đế chế La Mã và các bộ lạc Germanic tự do trong hàng trăm năm.

Sự bất lực của người La Mã trong việc chinh phục người Đức đã đặt nền móng cho sự sụp đổ của Đế chế La Mã, khi các bộ lạc người Đức bắt đầu xây dựng vương quốc của họ tách khỏi lãnh thổ La Mã.

Trận chiến Rừng Teutoburg xảy ra gần nửa thiên niên kỷ trước khi người La Mã bắt đầu sụp đổ, nhưng theo một cách thú vị, sự sụp đổ của Đế chế phương Tây vào năm 476 SCN được khỏi nguồn từ năm 9 SCN.

Trận chiến Rừng Teutoburg có một ảnh hưởng sâu sắc đến tinh thần yêu nước và chủ nghĩa dân tộc của Đức, cụ thể nó khiến cho người Đức "hiện đại" hiểu và tin rằng những bộ tộc German xưa kia chính là tổ tiên chung của họ, còn các "đế quốc" ngoại bang như đế quốc Áo-Hung và đế quốc Pháp của Napoleon là những kẻ thù như đoàn quân xâm lược của Varus xưa kia.

Thắng lợi này cũng được xem là tiền đề cho cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức của Thủ tướng Otto von Bismarck.

Ngoài ra, Trận chiến Rừng Teutoburg cũng có thể được xem là sự khởi nguồn cho truyền thống quân sự huy hoàng của dân tộc Đức.

Với sự ra đời của tượng đài của người anh hùng Arminius - tượng đài Hermann (Hermannsdenkmal) ở một khu rừng gần Detmold, nơi được tin là vị trí của chiến trường Teutoburg năm xưa đã nhanh chóng trở thành một biểu tượng điển hình của chủ nghĩa dân tộc bảo thủ Đức vốn thịnh hành thời đó đó.

Tại Đức, sau khi thế chiến thứ hai kết thúc người ta có xu hướng tránh tổ chức kỷ niệm rầm rộ về những chiến thắng quân sự trong quá khứ do lo ngại về sự trỗi dậy của chủ nghĩa quân phiệt và chủ nghĩa phát xít xưa kia.

Vì vậy, tại "quê hương" của Arminius, lễ kỷ niệm 2000 năm chiến thắng Teutoburg diễn ra khá là lặng lẽ nhưng tựu trung, chiến thắng ấy vẫn gắn liền với dân tộc Đức.

Khắc Nam