Bi kịch từ mạng xã hội

Công nghệ 15/04/2021 - 11:14

Lee MacMillan, ngôi sao trên mạng xã hội Instagram, mới đây đã kết thúc đời mình trong bi thảm. Cô là một trong những nạn nhân của trò bắt nạt trực tuyến.

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 1

Lee MacMillan, ngôi sao trên mạng xã hội Instagram, mới đây đã kết thúc đời mình trong bi thảm. Cô là một trong những nạn nhân của tình trạng bắt nạt trực tuyến, một mặt trái vô cùng nguy hiểm từ mạng xã hội.

Lee MacMillan là blogger với 74.000 lượt theo dõi trên Instagram. Cô gái 28 tuổi, nổi tiếng với những chuyến phiêu lưu trên chiếc xe van với bạn trai cũ Max Bidstrup. Cả hai đã đi từ Canada đến châu Mỹ, Nam Phi... cùng với chó chăn cừu. Cuối tháng 1/2020, cặp đôi thông báo đường ai nấy đi, khiến nhiều người hâm mộ cảm thấy tiếc nuối.

Thời điểm đó, ngoài những lời an ủi, động viên, Lee cũng trở thành đối tượng bị một số người hâm mộ đổ lỗi, ném đá. Dần dần, cô gái trẻ đã rơi vào trạng thái trầm cảm trước khi tự kết liễu mạng sống. Theo tiết lộ từ gia đình của Lee, những người luôn tìm cách bắt nạt Lee trên mạng là một nhóm nhỏ trong số 74.000 người theo dõi fanpage.

Họ buông những lời chê bai cô trong suốt một thời gian dài. “Thật không may, Lee đã phải đối mặt với những đả kích và chúng đã tác động sâu sắc đến con bé. Sự giúp đỡ của chúng tôi không đủ để con bé vượt qua được những cảm xúc tiêu cực mà những kẻ đó gây ra", Wil, cha của ngôi sao mạng xã hội Instagram, buồn bã nói.

Theo báo Daily Mail Australia, gia đình Lee hy vọng câu chuyện của con gái họ có thể đưa ra ánh sáng những tác động tàn khốc của tình trạng bắt nạt trên mạng có thể gây ra đối với sức khỏe tâm lý của một người.

Một vấn đề toàn cầu

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 2

Khảo sát của Ipsos về tình trạng bắt nạt trên mạng ở một số quốc gia. Ảnh: Statista

Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (Unicef) định nghĩa “bắt nạt trên mạng” là bắt nạt bằng việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số. Nó có thể diễn ra trên phương tiện mạng xã hội, nền tảng nhắn tin, nền tảng chơi game và điện thoại di động. Đó là hành vi lặp đi lặp lại, nhằm mục đích khiến những người bị nhắm mục tiêu sợ hãi, tức giận hoặc xấu hổ.

Những hình thức bắt nạt trên mạng rất đa dạng, chẳng hạn như lan truyền những lời nói dối, tin đồn ác ý, những bình luận xúc phạm; Đăng tải những bức ảnh đáng xấu hổ của ai đó trên mạng xã hội; Gửi tin nhắn quấy rối hoặc đe dọa gây tổn thương qua các nền tảng nhắn tin; Mạo danh ai đó trên mạng để gửi đi những thông điệp ác ý cho người khác…

Trên thực tế, bắt nạt luôn là một vấn đề đau đầu đối với nhiều người và xã hội từ bao lâu nay. Hiện tại, với việc sử dụng mạng xã hội trở nên phổ biến trên khắp thế giới, những kẻ bắt nạt đã tận dụng thêm “con đường công nghệ cao” để thực hiện những hành vi xấu xa này. Nạn nhân của nạn bắt nạt trên mạng không có giới hạn về độ tuổi, giới tính.

Tháng 9/2020, Microsoft đã công bố kết quả một cuộc nghiên cứu về tình trạng bắt nạt trên mạng, cho thấy 38% người dân ở 32 quốc gia nói rằng họ đã từng liên quan đến một vụ bắt nạt, với tư cách là nạn nhân, người có hành vi bắt nạt hoặc là người chứng kiến.

Tại Việt Nam, 51% người dùng mạng, bao gồm 48% người trưởng thành và 54% thanh thiếu niên, cho biết họ từng có liên quan đến một “vụ bắt nạt”, 21% cho biết họ từng là nạn nhân và 38% là người đứng ngoài hoặc chứng kiến hành vi bắt nạt hoặc quấy rối.

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 3

Tỷ lệ bắt nạt trực tuyến ở học sinh Việt Nam qua các nghiên cứu từ năm 2015 đến 2017. Ảnh: UED Media

Nghiên cứu cũng khảo sát người trưởng thành về hành vi bắt nạt, hay còn được gọi là “quấy rối”, cả trong và ngoài nơi làm việc. Tại Việt Nam, 15% cho biết đã thấy hành vi bắt nạt tại nơi làm việc của họ và 44% gặp ở bên ngoài.

Theo kết quả một cuộc khảo sát khác do Unicef và đại diện đặc biệt của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc về bạo lực với trẻ em, được công bố vào tháng 9/2019, một phần ba thanh thiếu niên ở 30 quốc gia cho biết họ đã từng là nạn nhân bị bắt nạt trên mạng, trong đó một phần năm cho biết rằng đã từng bỏ học vì bị bắt nạt trên mạng và bạo lực.

Khảo sát ý kiến qua tin nhắn ẩn danh được thực hiện thông qua U-Report. Hơn 170.000 người sử dụng U-Report tuổi từ 13-24 đã tham gia vào cuộc khảo sát này, bao gồm thanh thiếu niên của Albania, Bangladesh, Belize, Bolivia, Brazil, Côte d’Ivoire, Ecuador, Pháp, Gambia, Ghana, Ấn Độ, Indonesia, Iraq, Jamaica, Malaysia, Myanmar, Việt Nam…

Ngày nay, không gian lớp học kết nối với thế giới bên ngoài cũng đồng nghĩa với việc giờ đến trường không còn kết thúc lúc học sinh rời lớp học, và thật đáng buồn, bắt nạt học đường cũng không dừng lại ở đó”, bà Henrietta Fore, Giám đốc điều hành của tổ chức Unicef nhận định.

Với tình trạng đại dịch Covid-19 vẫn diễn biến khó lường như hiện nay, khi các biện pháp giãn cách xã hội được thực hiện, trẻ em và thanh thiếu niên đã sử dụng các nền tảng trực tuyến thường xuyên hơn do phải học từ xa. Và theo đó, số vụ bắt nạt trực tuyến chắc chắn ngày càng gia tăng.

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 4

Mức độ bị bắt nạt của học sinh trung học phổ thông, theo khảo sát năm 2018 của Khoa Tâm lý – Giáo dục, Đại học Sư phạm Đà Nẵng về tình trạng bắt nạt trên mạng, với sự tham gia của hơn 500 học sinh THPT trên địa bàn thành phố.

Bắt nạt ảo, tác động thực

Ông Phạm Thế Trường, Tổng Giám đốc Microsoft Việt Nam, nhận định: “Bắt nạt trên mạng gây ra những hậu quả rất thật trong thế giới thực. Trong trường hợp bắt nạt trên không gian mạng, nạn nhân có thể bị tổn hại bất cứ lúc nào trong ngày bởi các nguồn ẩn danh, và có khả năng sự việc sẽ được truyền đến rất nhiều người. Mọi người ở mọi lứa tuổi đều có thể bị ảnh hưởng bởi sự ngược đãi, tàn nhẫn và lạm dụng trực tuyến”.

Theo khảo sát của Microsoft, trên toàn cầu, khi được được hỏi về tác động của hành vi bắt nạt tại nơi làm việc, những người tham gia khảo sát cho biết hậu quả phổ biến nhất là cảm thấy bị sỉ nhục (chiếm 58%), tiếp đó là mất tinh thần (chiếm 52%) và mất tự tin (chiếm 51%).

Các tác động cũng khác nhau giữa các thế hệ. 53% người được hỏi trong độ tuổi 18-24 cho biết cảm thấy bị cô lập và trầm cảm, trong khi những người thuộc thế hệ Gen X (những người sinh ra giữa những năm 1960 đến đầu những năm 1980) làm việc kém hiệu quả hơn (58%). Những người gặp phải hành vi bắt nạt hoặc quấy rối trực tuyến tại nơi làm việc cũng cho biết họ cảm nhận được nỗi đau “không thể chịu đựng được hoặc nghiêm trọng”.

Microsoft cho biết, khi là mục tiêu của hành vi bắt nạt hoặc quấy rối trực tuyến, hầu hết mọi người ở Việt Nam đều chặn kẻ bắt nạt (63%) hoặc chia sẻ với bạn bè về chuyện đã xảy ra (58%), số còn lại thì phớt lờ kẻ bắt nạt (43%). 50% số người tham gia cuộc khảo sát nói rằng, họ đã báo cáo hành vi cho các công ty truyền thông xã hội hoặc các nhà cung cấp khác.

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 5

Tỷ lệ bắt nạt trực tuyến trên thế giới từ 2008 đến 2018. Ảnh: UED Media

Trong báo cáo của mình, Microsoft khuyến khích mọi người ở mọi lứa tuổi nếu gặp bất kỳ hành vi đe dọa hoặc quấy rối trực tuyến nào hãy báo cáo cho nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến có liên quan. Báo cáo của người dùng đóng một vai trò quan trọng trong việc cung cấp cho mọi người trải nghiệm trực tuyến an toàn và đáng tin cậy.

Trong quý 3/2020, hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) của Facebook đã phát hiện và gỡ bỏ 94,7% trong số 22,1 triệu nội dung khiêu khích sự thù hận trên trang xã hội; tăng từ 80,5% trong số 6,9 triệu nội dung so với cùng kỳ của năm trước. Facebook đang từng bước sử dụng AI để loại bỏ những nội dung này trên nền tảng của mình.

Bắt nạt trực tuyến nằm ngoài tầm kiểm soát trên thế giới, và nó cần phải được ngăn chặn. Những người có liên quan tới hành vi này phải hiểu rằng những hành động của họ gây ra hậu quả thực tế. Chúng tôi cần tìm ra cách ngăn chặn chúng và các nền tảng chấp nhận để điều này xảy ra phải chịu trách nhiệm", cha của Lee MacMillan nói.

Theo ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục PTTH-TTĐT (Bộ Thông tin và Truyền thông), Việt Nam đã có các quy định cụ thể về những hành vi trên các trang mạng ở trong nước. Đối với những nền tảng mạng xã hội ở nước ngoài, người bị xúc phạm có thể báo cáo ngay cho các nền tảng đó để họ có biện pháp gỡ bỏ, hoặc gửi thông tin tới cơ quan quản lý như Cục PTTH-TTĐT, sở thông tin truyền thông và các lực lượng chức năng ở địa phương.

Cục PTTH-TTĐT hiện đã thiết lập các kênh để yêu cầu những nền tảng xuyên biên giới gỡ bỏ những thông tin xấu, độc. Cục cũng đã thành lập trung tâm tiếp nhận, xử lý tin giả tại địa chỉ tingia.gov.vn và ra mắt đầu số tiếp nhận phản ánh tin giả 18008108. Trung tâm này có vai trò tiếp nhận, thẩm định và công bố tin giả đối với những thông tin có thể gây ra những ảnh hưởng xấu tới cộng đồng, xúc phạm danh dự và nhân phẩm các cá nhân.

Những thông tin do trung tâm xử lý tin giả đưa ra sẽ được chia sẻ trên các trang mạng xã hội, các diễn đàn và báo chí để cho cộng đồng hiểu rõ, từ đó giảm bớt được những bất lợi. Ngoài ra, khi trung tâm đã công bố tin giả, các lực lượng chức năng sẽ căn cứ vào đó tiến hành điều tra xem những đối tượng tung tin ở trong hay ngoài nước để xử lý. Ông Phúc cũng cho biết thêm, tới đây cục sẽ thành lập một phòng chuyên xử lý vấn đề tin giả.

Lê Minh

Bi kịch từ mạng xã hội - ảnh 6

Lee MacMillan là ngôi sao trên mạng xã hội Instagram. Ảnh: People