BOT vỡ phương án tài chính: Giải quyết thế nào?

06/11/2018 - 18:42 - Nguồn: vovgiaothong.vn Yêu cầu xóa tin

VOVGT-Sau thời gian ngắn đưa vào thu phí, 1 số trạm BOT đang đối diện với nguy cơ vỡ phương án tài chính do lượng xe né trạm quá lớn...


Trạm thu phí Thái Nguyên - Chợ Mới rất vắng phương tiện

Chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào thu phí, một số trạm BOT đã đối diện nguy cơ vỡ phương án tài chính do lượng xe “né trạm” quá lớn. Thậm chí có trường hợp nhà đầu tư có nguy cơ phá sản bởi không được thu phí theo hợp đồng BOT đã ký ban đầu.

Trong khi doanh nghiệp vẫn đang thấp thỏm chờ câu trả lời từ cơ quản quản lý nhà nước, thì người dân thì lo ngại, nếu không giải quyết thỏa đáng, hạ tầng giao thông có thể bị đem ra làm “con tin” trong cuộc thương lượng tìm phương án tháo gỡ những vướng mắc này. Ghi nhận của phóng viên VOVGT, dự án BOT Thái Nguyên - Chợ Mới là một ví dụ. Ông Lâm Hoàng Linh, Giám đốc Công ty TNHH BOT Thái Nguyên - Chợ Mới cho biết:

 

“Bởi vì chúng ta đặt phương án tài chính là chúng ta thu 2 trạm, mà chủ đạo là trạm bên Quốc lộ 3 có lưu lượng xe rất lớn. Nhưng khi đưa vào hoạt động thì Bộ mới chỉ cho thu bên tuyến mới này. Nó chỉ đạt từ 10-12% phương án tài chính”.

Đại diện BOT Thái Nguyên – Chợ Mới cho hay, doanh nghiệp đã đề xuất Nhà nước mua lại trạm, hoặc cho phép thu phí trên Quốc lộ 3 cũ như thỏa thuận tại hợp đồng dự án đã ký, có giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ, nhưng đến nay Bộ vẫn chưa trả lời.

Trong khi đó, với BOT 38 Bắc Ninh, Chủ đầu tư cho hay, với tiến độ thu phí như hiện tại, thì có thu …1000 năm cũng không đảm bảo phương án tài chính. Theo ông Lưu Quang Lãm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần BOT 38, sở dĩ có tình trạng này là do sau khi dự án hoàn thành và bắt đầu thu phí, tỉnh Bắc Ninh cũng mở rộng tỉnh lộ 267 qua đoạn đê sông Đuống chạy song song và chỉ cách với Trạm thu phí BOT 38 khoảng 500-700m. 

Nên phần lớn các ô tô đều đi đường này để “né trạm”, dù có sử dụng một đoạn đường mới. Qua nửa năm, doanh thu trạm BOT 38 chỉ đạt khoảng 5 tỷ đồng/tháng, bằng 40% phương án tài chính ban đầu. Cũng như BOT Chợ Mới, BOT 38 đề nghị Nhà nước mua lại trạm, nếu không cho phép đặt thêm trạm phụ:

 

“Nếu đặt trạm thì Bộ GTVT khuyến cáo với tôi có 2 phương án, một là Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét co thể dùng vốn dự phòng và 2 là nhà đầu tư bỏ tiền ra để đặt trạm đó. Chúng tôi cũng chấp nhận 1 trong 2 phương án đó, bởi vì thứ nhất đảm bảo phương án tài chính, chứ còn thu phí hiện nay chỉ đạt 1/3 phương án tài chính thôi và sẽ vĩnh viễn kể cả Bộ GTVT có gia hạn bao nhiêu năm”.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra với dự án Đèo Cả trên địa phận 2 tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa, dẫn đến câu chuyện hầm Hải Vân nợ tiền điện hàng tỷ đồng, gây xôn xao dư luận cách đây chưa lâu

Đề cập giải pháp tháo gỡ cho những trạm BOT có nguy cơ vỡ phương án tài chính này, nhiều chuyên gia cho rằng, nguyên tắc hàng đầu trong việc lập dự án BOT là phải để người dân phải có lựa chọn giữa việc trả tiền để đi đường BOT, hoặc chấp nhận đi đường cũ, tuyệt đối không được làm BOT trên đường độc đạo.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, BOT phải là đường mới và chỉ được thu trên đường mới, tuyệt đối không thu ngoài phạm vi, không thu chỗ này bù chỗ khác. Trường hợp xe đi một đoạn đường mới rồi né trạm gây thất thu, có thể cho phép lập trạm phụ ở vị trí phù hợp của đường BOT:

 

“Về mặt nguyên tắc là anh có sử dụng đường BOT thì anh phải nộp phí, kể cả anh sử dụng 1km thì anh cũng phải nộp phí cho 1km đấy nên việc họ đề xuất đặt trạm thu phí phụ để tránh trường hợp có sử dụng đường BOT nhưng vì kết nối giao thông tạo điều kiện cho họ tránh được trạm thu phí của công trình BOT đấy thì họ có thể được làm chuyện đó. Tức là để đảm bảo nguyên tắc anh có sử dụng công trình BOT thì anh phải nộp phí và như thế thì không nhất thiết phải theo đúng quy định là khoảng cách giữa các trạm thu phí là 60-70km”.

Đối với các tuyến đường cải tạo nâng cấp rồi thu phí như BOT, vấp phải sự phản ứng của người dân khiến cơ quan chức năng phải dừng thu, gây khó cho phương án tài chính của chủ đầu tư, các chuyên gia cho rằng, việc thu phí như vậy là không thỏa đáng, không thể gộp vào dự án BOT. Chuyên gia giao thông Nguyễn Xuân Thủy cũng đề xuất:

 

“Mình có quyền nhưng cũng phải theo pháp lý chứ. Ký cho người ta rồi thì bây giờ người ta kêu là đúng. Cái gì cũng phải theo hợp đồng, vì nó là pháp lý mà. Bộ GTVT phải đứng ra chịu trách nhiệm về cái này thôi chứ không phải trả tiền cho bên đầu tư chứ biết làm sao được”.

Các ý kiến đều cho rằng, nếu coi đó là “vấn đề lịch sử” để lại do quy định khác nhau trong từng thời kỳ, thì để khắc phục, không còn cách nào khác, Nhà nước phải bỏ tiền ra mua lại trạm và không thu phí, để vừa gỡ phương án tài chính cho chủ đầu tư, đồng thời để công bằng, sòng phẳng với người dân.