Cần phương pháp đúng để đam mê học sử

Xã hội 11/04/2013 - 09:28

Từ phân tích một khóa học sử của giáo sư Mỹ, tác giả cho rằng, một phương pháp nghiên cứu đúng đắn sẽ là nền tảng đam mê học sử và sử học ở Mỹ.

Tự do nghiên cứu và đề tài cập nhật

Trong số trước, chúng tôi đã đề cập đến buổi học sử với phương pháp phù hợp của GS Barbara Hahn.Lớp học của giáo sư Hahn đã tạo ra một không gian tự do nghiên cứu cho sinh viên, nhưng không vìthế mà mất đi tính kỷ luật trong phương pháp tiếp cận. Chính quá trình làm quen và thực hành cácphương pháp tiếp cận đa chiều đã giúp cho người học nâng cao các kỹ năng và thao tác nghiên cứu cầncó của một người học và nghiên cứu sử. Trong quá trình tìm hiểu, xác định các nguồn tư liệu đa dạngtheo từng phương cách tiếp cận khác nhau, tác giả đề tài có dịp thám hiểm, khám phá những góc nhìnmới và đa dạng, tạo nên những vấn đề cần tranh luận, đóng góp cho việc nghiên cứu các sự kiện và ýnghĩa lịch sử từ các góc nhìn khác nhau.

Đúng như tên gọi của lớp học: Nature of history, lớp học đã hướng dẫn cho sinh viên những đặc tínhcơ bản, mang tính sáng tạo của phương pháp nghiên cứu, giúp sinh viên trở thành một nhà nghiên cứusử học mang tính chuyên nghiệp.

Chính vì có một nền tảng kiến thức vững chắc về phương pháp nghiên cứu sử học, nên giới sử học Mỹrất năng động trong việc giảng dạy, nghiên cứu, và công bố các công trình.

Sử học và học sử ở Mỹ, không chỉ đắm chìm vào quá khứ, mà còn nghiên cứu những vấn đề sử học đươngđại, cập nhật với đời sống đang diễn ra trên thế giới. Trong khi cuộc chiến Iraq hay Afghanistanđang diễn ra nóng bỏng thì ở Mỹ, không ít công trình nghiên cứu liên quan đến những trận chiến nàyđã xuất hiện kịp thời, giúp cho việc giảng dạy và học sử về chiến tranh hiện đại trong nhà trườngcó được cái nhìn cận cảnh và nóng hổi của thời đại. Sử học, có thể không phải là một trong nhữngchuyên ngành lựa chọn hàng đầu của sinh viên, nhưng thực sự nó không phải là môn học buồn tẻ ở cáccấp học nhờ vào phương pháp truyền thụ và lĩnh hội sinh động như vậy.

Lịch sử cần minh bạch

Sinh viên Việt Nam lại không thích học sử, vì chính giới nghiên cứu và giảng dạy vẫn còn loay hoay,không tự tin với các phương pháp nghiên cứu. Khi các sự kiện sử học diễn ra mà bản thân nó bị nhữngngười chứng kiến và giới nghiên cứu từ chối (cho dù lý do gì) thì mai sau các thế hệ con cháu muốntìm hiểu quá khứ của cha ông thì họ đành phải trở thành những "nhà sử học có lẽ với những luận cứcó lẽ" như những gì chúng ta đang tự mơ hồ về lịch sử dân tộc trong quá khứ, cận đại, và đươngđại.

Lịch sử của đất nước, dù có vinh quang hay đau thương cũng cần phải học, huống hồ một đất nước cótruyền thống lịch sử đáng tự hào như Việt Nam.

Nhưng tại sao, môn sử trở nên một môn học miễn cưỡng? Đành rằng giữa Mỹ và Việt Nam có nhiều điềukhác biệt, nhưng chúng ta không thể vin vào nhiều lý do để giải thích cho sự khác biệt về mặttruyền bá kiến thức. Lịch sử hay bất kỳ ngành khoa học nào cũng hướng đến một chân lý tối thượng:Khám phá và phản ánh sự thật.

Nghiên cứu sử học là một con đường tìm thấy tương lai từ quá khứ! Chúng ta sẽ không bao giờ tìmthấy một tương lai tươi sáng ấy nếu không biết trân trọng sự thật khách quan diễn ra trong quá khứ,nhất là từ quá khứ giàu có, nhưng bị dạy và học quá đỗi nghèo nàn và đơn điệu.