Cơ bản hoàn thành tốt các mục tiêu phát triển ở huyện nghèo

Xã hội 09/01/2021 - 06:28

Giảm tỷ lệ hộ nghèo, số lượng huyện nghèo thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn, cơ bản hoàn thành các mục tiêu phát triển, đảm bảo an sinh xã hội là những kết quả nổi bật sau 12 năm thực hiện Nghị quyết 30a của Chính phủ về giảm nghèo nhanh và bền vững đối với các huyện nghèo.

Theo tổng kết từ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, sau 12 năm, từ 2009 - 2020, thực hiện Nghị quyết số 30a của Chính phủ về hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với các huyện nghèo, ngân sách Trung ương đã bố trí trên 40.017 tỷ đồng cho các huyện nghèo. Trong đó vốn đầu tư phát triển chiếm 75% tổng nguồn vốn, bình quân bố trí 100 - 150 tỷ đồng/huyện/năm. Ngân sách địa phương cũng đã bố trí cho các huyện nghèo khoảng 5.160 tỷ đồng.

Cơ bản hoàn thành tốt các mục tiêu phát triển ở huyện nghèo - ảnh 1

100% số trung tâm xã và trên 95% số thôn có điện lưới phục vụ sinh hoạt và sản xuất (ảnh trái) và sau 12 năm thực hiện Nghị quyết 30a, không còn hộ dân phải sống trong nhà tạm.

26 tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước bằng nguồn lực, trách nhiệm xã hội đã cam kết hỗ trợ cho 54/64 huyện nghèo với tổng kinh phí trên 2.205 tỷ đồng. Trên thực tế, các tập đoàn, tổng công ty đã giải ngân trên 3.610 tỷ đồng, bằng 164% tổng số vốn cam kết. Qua đó giúp nhiều hộ khó khăn có nhà ở đảm bảo tiêu chuẩn; hỗ trợ giáo dục, dạy nghề, giải quyết việc làm cho người lao động thuộc hộ nghèo, học sinh là con em các dân tộc thiểu số được theo học các khóa đào tạo trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng nghề; hỗ trợ y tế, đầu tư cơ sở hạ tầng và các hạng mục, công trình có giá trị khác...

Theo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tính đến hết năm 2020, có 32 huyện thoát khỏi huyện nghèo, đạt chỉ tiêu đề ra tại Nghị quyết 30a; 50% số huyện nghèo thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn; tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo còn khoảng 22 - 23%, bình quân giảm 5-6%/năm.

Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cho biết, ngoài chỉ tiêu về giảm tỷ lệ hộ nghèo, huyện nghèo, các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội khác cũng cơ bản hoàn thành tốt. Không còn hộ dân ở nhà tạm; thực hiện tốt công tác giao đất, giao rừng, giao khoán khoanh nuôi, chăm sóc bảo vệ rừng; kịp thời trợ cấp lương thực cho người dân trong thời gian chưa tự túc được lương thực; tổ chức phát triển sản xuất theo các dự án, mô hình có hiệu quả; nâng cao vai trò chủ động tham gia của người dân để vươn lên thoát nghèo cùng việc áp dụng chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi năng suất, chất lượng, phát huy thế mạnh của địa phương theo hướng phi nông nghiệp, sản xuất hàng hóa quy mô nhỏ và vừa…

Bên cạnh đó, mục tiêu về nâng cao thu nhập của dân cư các huyện nghèo gấp 5 - 6 lần so với thời điểm xây dựng Đề án cũng đã cơ bản đạt được. Nếu như năm 2016, nhiều huyện có mức thu nhập bình quân chỉ 2,5 - 3 triệu đồng/người/năm thì đến cuối năm 2019 đã đạt 20 - 30 triệu đồng/người/năm. Các công trình hạ tầng cơ bản được đầu tư xây dựng đồng bộ, theo quy hoạch. Hơn 95% số xã, 80% số thôn thuộc các huyện nghèo đã có đường ô tô đến trung tâm xã và đường trục đi lại thông suốt 4 mùa. 100% số trung tâm xã và trên 95% số thôn có điện lưới phục vụ sinh hoạt và sản xuất; các công trình thủy lợi đã đáp ứng trên 85% nhu cầu tưới tiêu cho diện tích cây trồng hằng năm. Mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, thông tin, truyền thông… được nâng lên.

Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, “đầu ra” của giảm nghèo là đạt chuẩn nông thôn mới. Mặc dù tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh nhưng do điều kiện của các huyện nghèo còn gặp nhiều khó khăn nên hết năm 2020, chỉ có khoảng 175 xã trên địa bàn 64 huyện nghèo đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm tỷ lệ 20% tổng số xã của các huyện nghèo, thấp xa mục tiêu của Nghị quyết là có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Cá biệt có những địa phương như huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên chưa có xã đạt chuẩn nông thôn mới. Quyền Chủ tịch UBND huyện Thào A Dế cho biết, trong năm 2021, huyện phấn đấu có 2/11 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Thách thức hiện nay đối với các huyện nghèo là kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững. Số hộ nghèo giảm nhanh nhưng đồng thời tỷ lệ hộ cận nghèo cũng gia tăng. Hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm hơn 90% tổng số hộ nghèo của các huyện nghèo do địa bàn chủ yếu là người dân tộc thiểu số sinh sống.

Các huyện nghèo đều nằm ở vùng cao, vùng sâu, điều kiện tự nhiên hết sức khó khăn, khắc nghiệt, hạ tầng sản xuất, đời sống yếu kém, công nghiệp, dịch vụ chậm phát triển, năng suất lao động, chất lượng việc làm và thu nhập thấp, cơ cấu lao động chủ yếu là nông, lâm nghiệp nhưng rất khó chuyển dịch.

Bình luận về yếu tố quyết định đến hiệu quả giảm nghèo tại các huyện nghèo, đồng chí Lý Anh Hừ, Bí thư Huyện ủy Mường Tè, tỉnh Lai Châu cho rằng, nếu không bố trí đủ vốn thì không thể tạo ra sự đột phá cho các địa phương. Bên cạnh đó, chính sách cần được thiết kế theo hướng giảm dần hỗ trợ trực tiếp cho không - một trong những bất cập lớn trong chính sách thời gian vừa qua đã khiến một bộ phận người dân nảy sinh tư tưởng ỷ lại, làm khó cho địa phương trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn; mà nên thay thế bằng chính sách cho vay lãi suất ưu đãi, đơn giản về thủ tục cho hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Trung ương chỉ nên xây dựng chính sách khung, thực hiện phân cấp, trao quyền tối đa cho địa phương nhằm tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, năng động, sáng tạo trong điều hành, tổ chức thực hiện phù hợp với đặc điểm, điều kiện của địa phương, gắn với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu từng cấp trong quản lý và sử dụng nguồn lực, tổ chức thực hiện để đạt được mục tiêu, chỉ tiêu được giao.

Hiện nay, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã kiến nghị, đề xuất Chính phủ xem xét, ban hành Nghị quyết về các nhiệm vụ trọng tâm giảm nghèo bao trùm giai đoạn 2021 - 2030 trên cơ sở tích hợp, thay thế Nghị quyết 80/NQ-CP của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững thời kỳ 2011 - 2020 và Nghị quyết số 30a của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với các huyện nghèo. Trong đó tiếp tục ưu tiên hỗ trợ toàn diện về nguồn lực, các chương trình, chính sách giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu, tăng khả năng tiếp cận với các dịch vụ xã hội cơ bản cho các huyện nghèo./.

Bài, ảnh: Phương Liên