Công nghệ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khoẻ ở các nước thu nhập trung bình thấp

Công nghệ 15/11/2020 - 09:01

Theo một nghiên cứu mới từ Đại học RMIT, trí tuệ nhân tạo, học máy cùng các công nghệ hỗ trợ khám bệnh trực tuyến có thể giúp cung cấp y tế chất lượng cao cho những bệnh nhân nặng ở các nước có thu nhập trung bình thấp.

Nhiều thách thức tác động đến chất lượng chăm sóc sức khỏe

Tiến sĩ Đinh Ngọc Minh, giảng viên Khoa Khoa học và Công nghệ đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu nhận định: Hệ thống y tế ở các quốc gia có thu nhập trung bình thấp (LMIC) đang đối mặt với nhiều thách thức tác động đến chất lượng chăm sóc, đặt biệt với các ca bệnh nặng đòi hỏi đội ngũ nhân viên y tế có chuyên môn cao cũng như trang thiết bị đắt tiền trong chẩn đoán, điều trị.

Cụ thể, thách thức mà ngành y tế nhiều quốc gia đang phải đối mặt thường liên quan đến việc bố trí nguồn lực như tiếp cận y tế, chẩn đoán và điều trị thích hợp, hệ thống và chi phí y tế. Tuy nhiên, ở các nước LMIC nơi nguồn lực hạn chế, các thách thức này còn khó khăn hơn.

Công nghệ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khoẻ ở các nước thu nhập trung bình thấp - ảnh 1 Tiến sĩ Đinh Ngọc Minh, Giảng viên Khoa KH&CN của RMIT cho biết để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khoẻ tại các nước có thu nhập trung bình thấp, hệ thống y tế đang đối mặt với nhiều thách thức. 

Nghiên cứu từ Đại học RMIT chỉ ra rằng, các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ gần đây có thể đem đến những biện pháp thay thế đột phá và mới lạ cho cách thức chăm sóc thông thường hiện nay, điều có thể khiến đội ngũ nhân viên y tế và các trang thiết bị tốn kém không còn cần thiết.

Từ khi học máy (Machine Learning) và học sâu (Deep Learning) trở nên phổ biến, các công nghệ này dần được ngành y tế đón nhận nhờ năng lực phân tích lượng dữ liệu y tế khủng để đưa ra căn cứ đánh giá nguy cơ đúng thời điểm, phân bổ nguồn lực chính xác và chẩn đoán bệnh.

“Tổ chức Y tế thế giới dự đoán có đến 2/3 dân số thế giới không được chụp X quang và chẩn đoán. Và dẫu chụp X quang ngực hiện đã có mặt ở các phòng chăm sóc đặc biệt tại các quốc gia LMIC, số chuyên gia có thể đọc kết quả phim chụp còn rất ít.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và học sâu nói riêng có thể đem đến giải pháp giải quyết vấn đề này vì chúng rất thích hợp trong việc nhận diện dạng mẫu. Nhiều nghiên cứu vừa công bố chỉ ra rằng ứng dụng học sâu có thể hỗ trợ chụp phim lồng ngực, và những kho dữ liệu đồ sộ là nền tảng giúp xây dựng các thuật toán đủ để thực hiện phương pháp này”, Tiến sĩ Minh nói.

Chuyên gia RMIT cho hay, ngoài việc nâng cao hệ thống chẩn đoán, học sâu còn cho thấy lợi thế rất lớn trong hỗ trợ việc đưa ra quyết định và quản trị y tế.

“Học máy đem đến khung phân tích dữ liệu đa phương thức đa chiều - một lợi thế trong khảo sát dữ liệu y sinh phức tạp, đồng thời cho thấy triển vọng trong cải thiện tầm soát, chẩn đoán và kiểm soát bệnh. Và với mảng chăm sóc đặc biệt, nơi thường có khối lượng dữ liệu cực kỳ lớn, học sâu đặc biệt rất được quan tâm”, Tiến sĩ Minh phân tích.

Công nghệ mới giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe thế nào?

Nghiên cứu từ Đại học RMIT phát hiện rằng các ứng dụng học sâu có thể được phát triển để nhận diện và truy vết bệnh mãn tính và bệnh nhân nguy cơ cao tốt hơn, nhằm giúp giảm số lượng bệnh nhân nhập viện/tái nhập viện cũng như các yêu cầu quyền lợi y tế.

Công nghệ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khoẻ ở các nước thu nhập trung bình thấp - ảnh 2 Các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ gần đây có thể đem đến những biện pháp thay thế đột phá và mới lạ cho cách thức chăm sóc thông thường hiện nay (Ảnh minh họa)c

Tiến sĩ Minh đưa ra ví dụ về kênh nghiên cứu sinh học của BERG, nơi dùng học sâu để nhận diện phân tử cơ bản của các biến cố nhằm vẽ ra phác đồ bệnh và các phương thức điều trị bệnh ung thư, thần kinh và các bệnh hiếm khác.

“Công nghệ cho phép các cơ sở y khoa có thể chọn phương thức chữa trị có thể dự đoán được, thay vì dựa vào phương pháp thử - sai”, Tiến sĩ Minh giải thích.

Ông cũng cho biết: “Với việc gia tăng sử dụng hồ sơ y tế điện tử ở các nước LMIC, những công nghệ này ngày càng cho thấy sự thích hợp với hệ thống y tế có nguồn lực giới hạn, đặc biệt với các hệ thống được thiết kế quanh chi phí và hoá đơn. Hiểu hơn về chi phí chăm sóc đặc biệt có thể giúp can thiệp và dùng nguồn lực phù hợp, cũng như có thể bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương khỏi các chi phí thừa hay không cân đối”.

Tiến sĩ Minh nhấn mạnh vào những tác động đáng kể mà hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể đem đến cho các quốc gia LMIC, đồng thời giải quyết được nhiều rào cản trong việc đem đến chăm sóc đặc biệt chất lượng cao.

Ông nói: “Giảm chi phí và chuyên gia cần thiết để giám sát và chữa trị cho những bệnh nhân rất nặng là bước quan trọng không chỉ giúp cải thiện bệnh tình bệnh nhân, mà còn giảm bất công trong cung cấp dịch vụ y tế”.

“Những nhân viên bận rộn và ít được đào tạo chuyên sâu hơn có thể được hệ thống hỗ trợ ra quyết định lâm sàng học sâu trợ giúp. Và khi có càng nhiều quốc gia dùng hồ sơ y tế điện tử, dữ liệu thu thập từ đây có thể dùng vào hệ thống hỗ trợ ra quyết định lâm sàng hoặc dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tối ưu hoá.

Ở Việt Nam, công cụ hỗ trợ ra quyết định lâm sàng dựa trên học máy cho bệnh uốn ván và sốt xuất huyết, cũng như phân tích hình ảnh dựa trên học sâu cho bệnh lao, viêm màng não do não mô cầu và sốt xuất huyết, đang được phát triển trong khuôn khổ dự án VITAL (Thí nghiệm ứng dụng công nghệ trong chăm sóc đặc biệt ở Việt Nam).

Ngoài ra, Tiến sĩ Minh còn xác định và chỉ ra một số xu hướng mà hệ thống y tế, đặc biệt mảng chăm sóc đặc biệt, tại các nước LMIC có thể được lợi.

“Thế hệ CNTT mới như Internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và crowdsourcing (hình thức tạo ra sản phẩm, thu thập thông tin hoặc ý kiến từ một nhóm người đông đảo gửi dữ liệu của mình qua Internet, mạng xã hội hoặc ứng dụng điện thoại thông minh), đã và đang chuyển đổi hệ thống y tế trở nên không chỉ hiệu quả và tiện lợi hơn, mà còn cá thể hoá hơn cũng như với chi phí thấp hơn”, Tiến sĩ Minh nhấn mạnh.

M.Ngọc Công nghệ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khoẻ ở các nước thu nhập trung bình thấp - ảnh 3

"Giáo dục, y tế và tư vấn sẽ dần chuyển đổi sang không gian số"

Theo chuyên gia của Đại học RMIT (Úc), đại dịch Covid-19 đã và đang khiến cấu trúc kinh tế thay đổi một cách sâu sắc. Các hoạt động vốn cần tương tác trực tiếp như giáo dục, y tế và tư vấn cũng dần chuyển đổi sang không gian số.