COVID-19 khoét sâu nỗi đau nhân khẩu học của Nga

Đời sống 22/11/2020 - 14:19

Nếu tính đến tình trạng giảm tỷ lệ sinh, tổng dân số nước Nga sẽ giảm hơn 600.000 người, làm trầm trọng cơn đau đầu về nhân khẩu của Nga.

Cơn đau đầu kéo dài của Nga

Nga đã trở thành quốc gia châu Âu thứ hai, sau Pháp, ghi nhận hơn 2 triệu ca mắc COVID-19, khi trải qua ngày có số ca nhiễm mới cao nhất từ trước tới nay, tới 24.822 ca vào ngày 21/11.

Điểm đáng lo ngại là số bệnh nhân tử vong mỗi ngày do COVID-19 ở Nga bắt đầu tăng lên, dù tỷ lệ tử vong vẫn ở mức 1,73%. Tới ngày 21/11, dịch COVID-19 đã cướp đi mạng sống của 35.778 người ở Nga.

Các nhà nhân khẩu học dự tính số người tử vong thêm do đại dịch COVID-19 sẽ làm giảm đáng kể dân số Nga. Tính đến cuối năm 2020, tổng số ca tử vong thêm ở nước này có thể sẽ vượt ngưỡng 300.000 người. Nếu tính đến tình trạng giảm tỷ lệ sinh, tổng dân số nước Nga sẽ giảm hơn 600.000 người.

COVID-19 khoét sâu nỗi đau nhân khẩu học của Nga - ảnh 1

Nga đang đau đầu với thách thức do dân số già hóa và suy giảm

Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (ROSSTAT) trước đó đã thông báo sự gia tăng tỷ lệ tử vong do COVID-19. Trong tháng 9 vừa qua, tỷ lệ tử vong do COVID-19 đã tăng 25% so với tháng 8. Cũng theo ROSSTAT, tính chung trong 9 tháng đầu năm nay, 1,45 triệu người Nga đã tử vong, nhiều hơn 103.000 người so với một năm trước.

Chỉ tính trong tháng 9/2020, con số tử vong thêm ở Nga là hơn 31.000 người, trong khi tháng 8 là 13.000 người. Kết quả là năm 2020, hơn 13 người tử vong/1.000 dân, trong khi năm 2019 con số này là 12 người tử vong/1.000 dân. Theo thống kê 9 tháng năm nay, tỷ lệ tử vong tính theo năm tăng 8%, trong khi các năm trước giảm dần.

Với xu hướng hiện nay, các nhà nhân khẩu học không loại trừ khả năng năm 2020, Nga có thể đạt mức suy giảm tự nhiên (chênh lệch giữa số người sinh và số người chết) khoảng 600-650.000 người và con số tử vong thêm khoảng 250-330.000 người so với năm 2019, vượt qua Mỹ, Italy, Pháp, Bỉ và có thể cả Anh, Tây Ban Nha về chỉ số này.

Trong khi đó, có ý kiến bày tỏ hoài nghi về số liệu tử vong vì COVID-19 do các ban ngành cung cấp. Ví dụ, việc tỉnh Kirov hay Lipetsk hoặc ở Bashkortostan trong nhiều ngày (tới 21 ngày), mỗi ngày chỉ có 1 người tử vong, được cho là không hợp lý.

COVID-19 khoét sâu nỗi đau nhân khẩu học của Nga - ảnh 2

Một nghĩa trang ở ngoại ô Saint Petersburg

Cựu Cố vấn của Tổng thống Nga, ông Andrei Illarionov, đã ước tính số người tử vong thêm vào tháng 5/2021 có thể là khoảng 200.000 người. Ông lưu ý: "200.000 người là dân số một thành phố lớn của Nga, chẳng hạn như Pskov, Yuzhno-Sakhalinsk hay Armavir. Một so sánh khác là 200.000 người nhiều hơn số người thiệt mạng trong hai vụ ném bom hạt nhân ở Nhật Bản".

Theo các chuyên gia, những thiệt hại về nhân khẩu học như vậy có thể không ảnh hưởng gì đến nền kinh tế Nga. Giám đốc Chiến lược của Finam, ông Yaroslav Kabakov, nói: "Xem xét cơ cấu thu, chi của ngân sách Nga, con số tử vong thêm sẽ không có bất kỳ ảnh hưởng nào đến nền kinh tế. Một thực tế đơn giản là ngành dầu khí sử dụng 1,5% dân số trong độ tuổi lao động và tạo ra tới 40% nguồn thu ngân sách”.

Tuy nhiên, phải thừa nhận đại dịch COVID-19 đã bồi thêm một đòn khiến cơn đau đầu kéo dài của Nga về vấn đề nhân khẩu học thêm trầm trọng. Hồi tháng 4 vừa qua, Nga đã thông qua một đạo luật sửa đổi nới lỏng các điều kiện nhập quốc tịch. Đây là một phần trong kế hoạch của Chính phủ Nga nhằm thu hút thêm từ 5 đến 10 triệu công dân nhập cư.

Khó khăn chồng chất

Bộ trưởng Y tế Nga Mikhail Murashko đã thừa nhận tình hình đại dịch ở nước này rất căng thẳng. Trong khi đó, người đứng đầu Cục Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe con người LB Nga (Rospotrebnadzor), bà Anna Popova đánh giá tình hình dịch COVID-19 rõ ràng đang xấu đi.

Số ca nhiễm virus SARS-CoV-2 mới mỗi ngày liên tiếp tăng cao cũng đe dọa hệ thống y tế của Nga. Phó Thủ tướng Nga Tatiana Golikova cho biết đến ngày 18/11, khoảng 268.000 giường bệnh, tương đương 81% quỹ giường chuyên biệt cho các bệnh nhân COVID-19, đã lấp đầy.

Nghiêm trọng hơn, tại 10 tỉnh, quỹ giường cho bệnh nhân sử dụng tới 90% và ở 3 tỉnh, con số này lên tới 95%. Tình trạng quá tải đã xuất hiện ở các thành phố như Vladivostosk, Irkurt, Ulyanovsks, nhiều nơi những vùng xa xôi tại khu vực Siberia và Viễn Đông.

COVID-19 khoét sâu nỗi đau nhân khẩu học của Nga - ảnh 3

Kết quả tiên phong về vaccine phòng COVID-19 chưa giúp Nga làm chủ tình hình

Ngoài ra, trên toàn nước Nga, 85% hiệu thuốc không còn các loại thuốc nằm trong danh sách thiết yếu điều trị COVID-19. Việc đăng tải chi tiết các loại thuốc điều trị trên mạng xã hội đã khiến người dân đổ xô đi mua tại cửa hàng dược phẩm, dẫn đến nguồn cung bị thiếu hụt.

Trong khi đó, các hãng dược phẩm lại không thể tăng cường sản xuất do gặp khó khăn trong việc nhập khẩu thành phần thuốc từ Ấn Độ và Trung Quốc, vì đại dịch khiến nhu cầu toàn cầu tăng mạnh.

Trong khi đó, Nga vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm cuối cùng Sputnik V, vaccine ngừa COVID-19 đã được Nga đăng ký lưu hành. Đây là vaccine do Viện nghiên cứu Gamaleya của Nga phát triển và có tỷ lệ hiệu quả trong thử nghiệm lâm sàng lên tới 90%.

Cục trưởng Cục Bảo vệ quyền lợi người tiêu và sức khỏe con người, bà Anna Popova, cho biết một số biến thể nhất định của chủng virus SARS-CoV-2 đang hình thành tại khu vực Siberia của nước này.

Các nhà khoa học Nga đã xác định được những đột biến (không quá 1%) của bộ gene virus SARS-CoV-2, dù cho rằng các đột biến được xác định của virus này không làm tăng mức độ nghiêm trọng về lây nhiễm và các hệ thống xét nghiệm hiện có đều có thể phát hiện đột biến.

Dù số ca nhiễm mới và tử vong vẫn tiếp tục tăng, giới chức Nga chưa có ý định tái áp đặt lệnh phong tỏa trên cả nước như đã làm hồi đầu năm nay. Thay vào đó, Nga đưa ra các quy định nghiêm ngặt như đeo khẩu trang và găng tay, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm vệ sinh dịch tễ và giãn cách xã hội, trong khi một số khu vực áp dụng các biện pháp riêng phù hợp với tình hình địa phương.

COVID-19 khoét sâu nỗi đau nhân khẩu học của Nga - ảnh 4

Nga vẫn không tính đến phương án phong tỏa toàn quốc

Các thành phố lớn như Moscow, St. Petersburg đã phải áp đặt trở lại một số quy định cách ly và giãn cách xã hội, dù không quyết liệt như giai đoạn tháng 4, 5. Lãnh đạo các thành phố này hiểu rằng cách ly khiến cho kinh tế gặp khó khăn nhiều hơn, song vẫn bắt buộc phải làm.

Làn sóng COVID-19 thứ hai kéo dài tiếp tục khiến cho triển vọng nền kinh tế Nga thêm ảm đạm. Mới đây, một số chuyên gia kinh tế dự báo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nga sẽ giảm từ 3,5-4% trong năm 2020 do đại dịch.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng thứ nhất Nga Andrei Belousov đánh giá dịch COVID-19 đã kìm hãm sự phát triển của Nga tới một năm rưỡi. Theo ông, đại dịch đã làm trầm trọng thêm các vấn đề xã hội liên quan đến nạn thất nghiệp.

Một trong những khó khăn chính là thâm hụt ngân sách khổng lồ, khiến Nga nhiều khả năng sẽ phải trải qua giai đoạn thắt chặt chi tiêu thực tế.

Riêng thủ đô Moscow ước tính thiệt hại khoảng 500 tỷ rúp, tương đương hơn 7 tỷ USD do ngân sách phải chi ra 250 tỷ rúp để phòng chống dịch bệnh và 250 tỷ rúp thất thu thuế.

Thái Minh