Di sản “chết mòn” trong khi thiếu văn bản pháp luật liên quan

Xã hội 10/08/2013 - 14:05

(PL&XH) - Ngày 9-8, Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh Thiếu niên và Nhi đồng (UBVH-TTN) của Quốc hội tổ chức Hội nghị tham vấn về “tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực di sản văn hóa”.


Nhiều ý kiến cho rằng, việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành luật liên quan đến lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa còn quá chậm.

Chồng chéo!

Báo cáo về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về di sản văn hóa, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Đặng Thị Bích Liên thừa nhận, việc giao chủ đầu tư dự án tu bổ di tích cho cấp huyện, xã mà không có cán bộ chuyên môn đã làm ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả công tác tu bổ, tôn tạo di tích.

Theo bà Liên, việc phối hợp giữa địa phương và Bộ chủ quản trong việc chỉ đạo điều hành còn thiếu chặt chẽ. Công tác theo dõi, giám sát việc triển khai chưa được tổ chức một cách có hệ thống và đồng bộ. Công tác lập quy hoạch, dự án đầu tư tu bổ di tích một số địa phương triển khai còn chậm. “Phân cấp quản lý đầu tư tu bổ di tích còn có tâm lý trông chờ ỷ lại nguồn vốn đầu tư từ ngân sách TƯ, ngân sách địa phương đầu tư còn thấp” - bà Liên nói.

PGS.TS Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm UBVH-TTN cho rằng, Luật Di sản văn hóa đã thừa nhận quyền sở hữu của tổ chức, cá nhân về cổ vật, nhưng việc đăng ký cổ vật thuộc sở hữu tư nhân với cơ quan quản lý Nhà nước vẫn không tiến triển. Như tình trạng buôn bán cổ vật trong nước và đưa ra nước ngoài phi pháp vẫn xảy ra; việc các chủ sở hữu cổ vật tư nhân chưa tích cực tham gia việc đăng ký cổ vật có nguyên nhân từ nhận thức và tập quán. “Điều này không thúc đẩy được việc lưu thông cổ vật hợp pháp đảm bảo lợi ích của chủ sở hữu” - bà Tâm Đan nói.

Cũng theo bà Tâm Đan, trong việc chống xuống cấp, tu bổ, tôn tạo di tích thì mức đầu tư còn thấp so với nhu cầu nên còn nhiều di tích quốc gia chưa được đưa vào kế hoạch tu bổ, tôn tạo. Nguồn đầu tư đối ứng của địa phương không đạt kế hoạch, đầu tư phân tán nên việc tu sửa một số di tích kéo dài nhiều năm như: Phố cổ Hội An, cố đô Huế, khu di tích Lam Kinh.

no image
Di sản văn hóa nhiều nơi bị xuống cấp trong khi các chế tài quy phạm pháp luật quá chậm chạp.     Ảnh minh họa: BTK

Vướng văn bản luật

Ông Vũ Xuân Thành, Chánh thanh tra Bộ VH-TT&DL nhận định, tại nhiều địa phương, công tác quản lý, tuyên truyền về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa chưa được chú trọng, do vậy hiện tượng xâm hại di tích còn diễn ra như: Làng cổ Đường Lâm (Hà Nội); di tích Thành cổ Luy Lâu, di tích đền Miễu và đền Phấn Động trong quần thể phòng tuyến sông Cầu (sông Như Nguyệt - Bắc Ninh); quần thể cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) và sự xâm hại nghiêm trọng tại khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Hùng (Phú Thọ), phố cổ Hội An (Quảng Nam) đang bị cảnh báo vì mất hồn phố cổ.

Theo ông Hoàng Minh Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ VH-TT&DL, việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành luật và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa còn chậm chưa theo kịp những yêu cầu và đòi hỏi cấp bách trong thực tế.

Ông Thái dẫn chứng: Điều 3 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa quy định sửa đổi, bổ sung Điều 65 Luật Thi đua khen thưởng về danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú”, tuy nhiên đến nay, Chính phủ chưa ban hành Nghị định quy định đối tượng, tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể.

“Khoản 3 Điều 21 Luật Di sản văn hóa sửa đổi, bổ sung năm 2009 quy định về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt và phát triển tiếng Việt, nhưng đến nay vẫn chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định về vấn đề này” - ông Thái chỉ rõ bất cập.

Ông Thái cũng cho hay, đến nay, Bộ chưa ban hành được quy định cụ thể về tiêu chuẩn kỹ thuật và định mức tu bổ di tích, giải quyết những yêu cầu mang tính đặc thù của công tác tu bổ di tích; chưa ban hành được quy định hướng dẫn về mô hình tổ chức, hoạt động của ban quản lý di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh để giải quyết tình trạng chồng chéo trong quản lý di tích diễn ra khá phổ biến tại các địa phương.


Q.Minh - T.Dương