Động lực tăng trưởng của Việt Nam đã tới hạn

Kinh tế 06/09/2018 - 06:40

Nhận định trên được đưa ra tại Hội thảo đánh giá giữa kỳ kết quả cơ cấu lại nên kinh tế giai đoạn 2016-2020 do Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức chiều 5/9.

no image

Mức thu ngân sách của Việt Nam từ đầu năm đến nay tăng nhưng so với các nước thu nhập trung bình vẫn còn thấp - Ảnh: K.Linh

Tăng trưởng kinh tế đang có dấu hiệu suy giảm

Theo ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM, Nghị quyết 27 NQ/CP về cơ cấu lại nền kinh tế đã đưa ra 16 định hướng, chính sách lớn và 120 nhóm nhiệm vụ thực hiện ở cấp bộ, ngành. Tuy nhiên, tới nay, mới có 25,8% nhiệm vụ đã triển khai và có kết quả rõ ràng; 57,5% nhiệm vụ đang triển khai nhưng chưa có kết quả rõ ràng; 16,7% nhiệm vụ đã triển khai nhưng chưa có kết quả. “Theo đánh giá chung, có 24% mục tiêu cơ cấu lại nền kinh tế dự kiến hoàn thành, 32% có khả năng hoàn thành và có tới 41% khó hoàn thành”, đại diện CIEM cho biết.

Liên quan tới việc huy động nhân tài trong công cuộc tái cơ cấu kinh tế, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng: “Khi hô hào người nước ngoài về Việt Nam, trước tiên hãy tận dụng trí tuệ của người Việt trong nước. Nếu trí tuệ những người Việt trong nước chưa được tận dụng thì chừng đó đừng hy vọng nhiều vào tìm kiếm sự đóng góp của những người đang ở ngoài Việt Nam”.

Cũng theo ông Cung, thời gian qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam tương đối cao. Tuy nhiên, trong năm 2018, lần đầu tiên xuất hiện tình trạng tăng trưởng quý sau thấp hơn quý trước. Điều này đặt ra câu hỏi, liệu có phải tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đang có xu hướng suy giảm? Ngoài ra, lãnh đạo CIEM cho rằng, cách thức phân bố nguồn lực vẫn chưa theo hướng nâng cao hiệu quả. Các dòng chảy lớn như sự chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ; nông thôn sang thành thị, Nhà nước sang tư nhân… còn chậm.

“Các động lực tăng trưởng hiện hành đã tới hạn và đang có dấu hiệu suy giảm năng lượng nội sinh. Nếu không thay đổi khác biệt về tư duy, cải cách thể chế, chỉ đạo điều hành phân bổ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực Nhà nước thì việc tiếp tục tăng trưởng cao và bền vững là thách thức lớn”, ông Cung nói.

PGS.TS. Vũ Sỹ Cương (Học viện Tài chính) nhận định cải cách tài chính công ở Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. “Theo báo cáo, từ đầu năm tới nay, thu ngân sách tăng, chi ngân sách giảm. Tuy nhiên, xét về quy mô, chi ngân sách vẫn ở mức cao trong khi thu ngân sách của Việt Nam so với các nước thu nhập trung bình vẫn còn thấp. Hơn nữa, cơ cấu thu nội địa có đóng góp lớn từ đất đai, đây là nguồn thu không bền vững”, ông Cương phân tích.

Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính, Chính phủ cần có bộ đánh giá gồm đầy đủ tiêu chí về số lượng, chất lượng và hiệu quả để có thể biết hoạt động tái cơ cấu đang đi tới đâu. “Có hai tiêu chí đánh giá rất quan trọng song dường như chưa bao giờ được nhắc tới. Đó là chi phí phải bỏ ra để thực hiện tái cơ cấu và chi phí cơ hội từ việc ban hành chính sách không đúng hoặc chậm sửa đổi gây thiệt hại như thế nào đối với nền kinh tế”, ông Lực đặt vấn đề.

Phải tìm động lực tăng trưởng mới

Đưa ra nhiều giải pháp nhưng theo TS. Nguyễn Đình Cung, quan trọng nhất là nhóm giải pháp về nghiên cứu chuẩn bị cho giai đoạn 2021 - 2030. “Đây là giai đoạn chúng ta vừa hoàn thành chuyển đổi sang kinh tế thị trường hiện đại, kinh tế số, vừa phải tận dụng cơ hội cách mạng 4.0; chấm dứt tình trạng “kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi” để biện minh cho sự kém cỏi, yếu kém. “Nếu cứ tư duy thiếu thị trường như hiện nay thì sẽ đẩy cách mạng 4.0 đi chứ không phải kéo 4.0 ở lại”, ông Cung nhấn mạnh.

Trong giai đoạn 3 năm tới đây, Viện trưởng CIEM đề nghị, phải tìm động lực tăng trưởng mới. “Đầu tiên phải loại bỏ cạnh tranh không lành mạnh. Nếu không phân bổ nguồn lực vẫn là xin-cho, bị chi phối bởi các nhóm lợi ích, sân sau - sân trước. Không có cạnh tranh đừng hy vọng có khoa học công nghệ để thay đổi, nâng cao hiệu quả kinh tế”, TS. Cung nói.

Một nhóm giải pháp khác được lãnh đạo CIEM nêu: Nhà nước hãy hỗ trợ “người thắng cuộc” bằng cách gỡ bỏ những rào cản, chính sách bất hợp lý; lựa chọn những dự án đầu tư tốt để hỗ trợ họ, đưa các dự án này vào thực hiện càng nhanh càng tốt. “Phải xoá bỏ độc quyền của DNNN. Ví dụ nên mạnh dạn giao cho các hãng hàng không trong xây dựng cảng hàng không; cho phép, vận động và hỗ trợ hãng hàng không tư nhân xây mới hoặc đầu tư mở rộng sân bay hiện có. Nếu cứ giữ như hiện nay, tình trạng tắc nghẽn tại các cảng hàng không vẫn tái diễn”, ông Cung phân tích.

Đề cập tới Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước sắp đi vào hoạt động, TS. Cung kiến nghị: “Hãy giao cho Uỷ ban những nhiệm vụ đủ cao để chỉ những người tài mới có thể hoàn thành được, chứ không phải giao nhiệm vụ đủ thấp để bất cứ ai cũng có thể hoàn thành. Cách tiếp cận này cũng nhằm loại bỏ các loại “con ông cháu cha” được bổ nhiệm vào DNNN”.