Đừng ấn định chỉ tiêu cao ngất ngưởng thì mới hy vọng “dạy thật, học thật”

Giới trẻ 14/05/2021 - 16:39

Ai cũng mong muốn thầy cô giáo dạy thật, đánh giá thật, còn học sinh thì học thật, có ý chí vươn lên trong học tập để có được những nhân tài thật cho đất nước.

“Dạy thật, học thật, thi thật” đã trở thành chủ đề nóng hổi trên diễn đàn của khá nhiều tờ báo trong những ngày qua với rất nhiều bài viết của các chuyên gia, giáo viên , phụ huynh từ khắp nơi trên cả nước.

Tựu trung lại, ai cũng mong muốn thầy cô dạy thật, đánh giá thật, học sinh học thật, có ý chí vươn lên trong học tập để có được những nhân tài thật cho đất nước. Những mong muốn bình dị ấy nghe chừng giản đơn nhưng suốt hàng chục năm qua thì nó đã trở nên xa xỉ.

Vì sao vậy? Phải chăng, một số lãnh đạo ngành, lãnh đạo nhiều địa phương chưa dám nhìn thẳng vào sự thật, chưa dám đương đầu với sự thật để đưa ra giải pháp cho một vấn đề này một cách cụ thể?

Nhiều địa phương thường “né” và che đậy hạn chế này bằng những con số đẹp trong những báo cáo, bằng những tỉ lệ học sinh khen thưởng cuối năm cao ngất ngưởng và tiếng vỗ tay ồn ào trong những buổi tổng kết năm học …rồi thôi!

Đừng ấn định chỉ tiêu cao ngất ngưởng thì mới hy vọng “dạy thật, học thật” - ảnh 1

Tình trạng điểm 9, điểm 10 đang khá phổ biến ở nhiều trường học – (Ảnh chỉ mang tính chất minh họa, nguồn: DAD/Vietnamnet.vn)

Ấn định chỉ tiêu đầu năm cao ngất là nguyên nhân cơ bản khiến cho việc dạy thật, học thật trở nên xa vời

Có một sự thật đang tồn tại ở gần hết các trường phổ thông không chuyên là luôn có một bộ phận học sinh chưa có động lực học tập, học hành rất yếu, yếu từ khi mới vào tiểu học . Nhưng, các em vẫn được lên lớp bình thường, thậm chí nhiều em yếu mà vẫn được khen thưởng vào dịp cuối năm.

Vì sao lại có tình trạng tréo ngoe như vậy?

Ngay từ những ngày bước vào năm học mới, Sở, Phòng gửi về số liệu thống kê kết quả học tập của các đơn vị ở năm học trước. Những trường lớn thì tỉ lệ học sinh giỏi, khá nhiều là điều đương nhiên, không có gì bàn cãi nữa. Bởi, phần lớn các trường có điều kiện thì phụ huynh luôn đầu tư cho con em mình những điều tốt nhất trong học tập.

Những trường khó khăn trong địa bàn thì chất lượng học tập thật của học sinh đương nhiên sẽ thấp hơn. Nhưng, lãnh đạo những nhà trường này không muốn như vậy. Họ luôn đặt câu hỏi và so sánh số liệu trước Hội đồng sư phạm nhà trường về chất lượng giữa trường mình và trường khác.

Và, bao giờ cũng vậy, trong ngày đại hội viên chức đầu năm học thì Ban giám hiệu nhà trường cũng ấn định chỉ tiêu chất lượng giảng dạy cho các tổ chuyên môn, các khối học của đơn vị mình tương đồng với tỉ lệ bình quân về học lực của huyện, của tỉnh và giáo viên gần như không được “mặc cả” về những chỉ tiêu này.

Khi mà tỉ lệ ấn xuống như vậy, giáo viên phải đăng ký chất lượng giảng dạy của mình về tỉ lệ khá, giỏi, trung bình theo chỉ tiêu mà trường đã giao cho tổ chuyên môn.

Cuối năm, nếu giáo viên không đạt chỉ tiêu đăng ký đầu năm thì không được xếp loại đánh giá viên chức ở mức cao, không được xét thi đua khi chất lượng không hoàn thành chỉ tiêu.

Nhưng, có mấy thầy cô lại chấp nhận đánh đổi việc dạy thật – học thật – thi thật với kết cục mình bị xếp loại viên chức ở mức thấp, không có danh hiệu thi đua, bị chê trách là dạy kém?

Vì thế, những học sinh yếu thì được đôn lên loại trung bình, trung bình lên khá, khá lên giỏi. Muốn đạt được số liệu như vậy thì thực ra cũng không có gì là khó khăn cả. Khi kiểm tra thì giáo viên “linh hoạt” cho điểm. Học sinh yếu thì cho làm bài tập nhóm để lấy điểm cả nhóm.

Khi kiểm tra học kỳ thì giới hạn ít bài, Sở, Phòng thì chỉ mới ra đề với học sinh cuối cấp nên đa số các khối còn lại thì trường ra đề.

Vậy nên, khi ôn kiểm tra thì có những giáo viên ôn sát đề cho học sinh, thậm chí còn hướng dẫn trực tiếp vào đề kiểm tra. Ngày kiểm tra, học sinh chỉ việc “tái hiện” lại trên bài của mình mà thôi.

Vậy, học sinh không được điểm cao mới là lạ, còn học sinh được điểm cao là chuyện rất bình thường. Chính vì thế, nhiều học sinh đạt điểm trung bình các môn đến trên 9 phẩy nhưng vẫn xếp hạng ở mức giữa của lớp…

Ở cấp tiểu học thì loạn điểm 9 và 10 vào dịp kiểm tra cuối kỳ và danh hiệu học sinh xuất sắc .

Vì nhiều trường phân công giáo viên chủ nhiệm tự gác kiểm tra, tự chấm bài lớp mình. Nhiều giáo viên chủ nhiệm còn chủ động đưa danh sách học sinh khen thưởng cho giáo viên các môn chuyên từ khi chưa kiểm tra học kỳ để giáo viên chuyên lưu ý và nâng từ mức “hoàn thành” lên “hoàn thành tốt” để đủ điều kiện khen thưởng.

Bây giờ, các trường học từ cấp mầm non đến trung học phổ thông đều vận động phụ huynh đóng tiền để khen thưởng học sinh cuối kỳ, cuối năm học nên nhiều trường vận động được nhiều thì khen nhiều.

Ban giám hiệu nhà trường vui, lãnh đạo cấp trên mừng, giáo viên thì được khen dạy giỏi, phụ huynh thì cũng mong con mình được khen…thành ra có nhiều khi khen ảo.

Dạy thật, học thật phải bắt đầu từ… sự thật

Chúng tôi cho rằng, muốn hạn chế và tiến tới việc dạy thật, học thật thì phải bắt đầu nhìn vào sự thật. Sự thật ở đây là chất lượng đầu vào của học sinh, vào tay nghề của giáo viên, vào sự đầu tư của địa phương, nhà trường cho các hoạt động dạy và học.

Giáo viên sẽ khó đào tạo ra toàn học sinh giỏi và khá khi mà chất lượng đầu vào thấp, học sinh có động lực học tập thấp. Và, học sinh cũng khó trở thành những học sinh giỏi nếu chưa gặp được những thầy cô tâm huyết, giỏi chuyên môn.

Vì thế, muốn dạy thật, học thật phải bắt đầu từ rất nhiều khâu khác nhau.

Thứ nhất : lãnh đạo địa phương, lãnh đạo ngành, lãnh đạo nhà trường vào nhìn vào điều kiện của đơn vị mình để đề ra chỉ tiêu cho các nhà trường, các tổ chuyên môn. Không đánh đồng, so sánh chất lượng giáo dục giữa trường này với trường khác mà phải căn cứ vào thực tế để có kế hoạch khích lệ động lực học tập cho học trò tiến bộ.

Lãnh đạo nhà trường mạnh dạn chỉ đạo giáo viên dạy thật, đánh giá thật, không chạy theo chỉ tiêu thành tích. Nếu một khi phụ đạo mà học sinh không tiến bộ, không nắm được những kiến thức cơ bản thì mạnh dạn cho học sinh ở lại lớp.

Nếu các nhà trường cứ đánh giá nửa vời, học sinh luôn được thầy cô nâng đỡ thì nhiều em sẽ mất đi động lực học tập bởi có những em quan niệm học như thế nào thì cuối cùng cũng được lên lớp.

Thứ hai : giáo viên được quyền đánh giá thật mà không bị ràng buộc giữa các yếu tố xếp loại thi đua, khen thưởng. Nhà trường có chính sách khen thưởng, động viên những giáo viên nhiệt tình, có nhiều biện pháp để nâng cao hiệu quả dạy học, giúp được học sinh yếu kém tiến bộ.

Những giáo viên đánh giá không đúng năng lực học tập học trò, không công bằng thì cũng cần thiết phải phê bình, rút kinh nghiệm.

Thứ ba : ngành giáo dục cần bớt đi các cuộc thi, hội thi vô bổ, hạn chế tối đa các phong trào ngoài ngành.

Các tiêu chí xếp loại thi đua, xếp loại viên chức, chuẩn giáo viên cần hướng vào thực chất công việc. Không nhất thiết phải đề cao một vài phong trào như thi viết sáng kiến kinh nghiệm, thi làm đồ dùng dạy học…và đề cao quá mức các phong trào này.

Những loại hồ sơ, sổ sách, hội họp không cần thiết thì giảm tải cho giáo viên để tránh lãng phí về thời gian, công sức của người thầy, để họ tập trung cho chuyên môn.

Thứ tư : phụ huynh cần chung tay giáo dục học trò, quan tâm đến con em mình khi ở nhà. Gia đình phải là điểm tựa và khích lệ để các em cùng tiến bộ. Tạo động lực cho con em mình sẽ hơn là tạo áp lực, so sánh.

Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình phải được duy trì một cách bình đẳng, cảm thông và trách nhiệm…

“Dạy thật, học thật” không phải là quá khó, cái khó là nhiều người không dám nhìn thẳng, không dám đối diện với sự thật. Nếu mọi người cứ mải mê chạy đua theo những số liệu ảo, danh hiệu ảo thì mục tiêu hướng tới việc “dạy thật, học thật” chỉ mãi nằm trên khẩu hiệu mà thôi!

Ngành Giáo dục nên nhân rộng cách làm của Vũng Tàu sẽ có dạy, học, và thi thật

Việc nâng cao thành tích là tốt nhưng cái xấu là thành tích không được ghi nhận một cách trung thực, phải đề cao giá trị trung thực mới có "học thật thi thật".

Làm sao để thực hiện được "học thật, thi thật, đánh giá thật" vẫn là một vấn đề nan giải đặt ra cho toàn ngành giáo dục. Cũng giống như căn bệnh ngụy thành tích đã tồn tại suốt hàng chục năm qua, chúng ta "bắt mạch" và biết rằng có bệnh, nhưng lại chưa tìm ra phương thuốc điều trị hiệu quả.

Đây cũng là vấn đề cấp thiết được Thủ tướng Chính phủ đặt ra cho lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần phải có giải pháp cụ thể để việc dạy và học đi vào thực chất, nâng cao chất lượng của giáo dục.

Trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Thạc sĩ Huỳnh Văn Tiết, Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Trường Tiểu học - Trung học cơ sở -Trung học phổ thông Anh Quốc (UKA Bình Thạnh - Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, nếu giáo dục không đi đúng hướng, học sinh không biết được năng lực thật sự của bản thân, không biết mình có thể làm gì, làm tốt hoặc không làm tốt điều gì thì các em sẽ không có động lực học tập. Và chính điều này dẫn đến một xã hội bằng cấp, ảo tưởng, gian dối.

Đừng ấn định chỉ tiêu cao ngất ngưởng thì mới hy vọng “dạy thật, học thật” - ảnh 2

Thạc sĩ Huỳnh Văn Tiết cho rằng, căn bệnh ngụy thành tích đang khiến ngành giáo dục đánh mất niềm tin của xã hội (Ảnh: NVCC)

Thầy Huỳnh Văn Tiết trăn trở: "Căn bệnh ngụy thành tích là vấn đề mà ngành giáo dục hiện nay đang phải đối mặt, nhiều học sinh thậm chí không biết đọc, không biết viết nhưng vẫn được lên lớp, một điều bất thường nhưng lại được xem là chuyện quá đỗi bình thường.

Chính điều này đã đánh mất niềm tin của xã hội với ngành giáo dục khi sự gian dối đang xảy ra ngay trong các nhà trường. Nếu tình trạng này cứ tiếp diễn, đến bao giờ chúng ta mới có học thật, thi thật, nhân tài thật?"

Theo thầy Tiết, ngành giáo dục cũng đã có những nỗ lực để thay đổi thực trạng này nhưng chưa thực hiện một cách triệt để, chưa có được những kết quả như mong đợi.

Nhà trường vẫn còn bị trói buộc bởi rất nhiều tiêu chí, chỉ tiêu thi đua, thành tích. Trong khi đó, giáo viên còn chịu nhiều áp lực từ phía Ban giám hiệu và cả phụ huynh nên tình trạng "lạm phát" điểm vẫn diễn ra tại nhiều cơ sở giáo dục.

Bên cạnh đó, phụ huynh vẫn chưa thật sự có cái nhìn đúng về việc học và đặc biệt, với một xã hội còn quá coi trọng bằng cấp thì giá trị của thực học vẫn chưa được phát huy.

Câu chuyện học sinh ngồi nhầm lớp hiện nay cũng là chủ đề khiến xã hội đang xôn xao, rất nhiều học sinh vẫn được lên lớp một cách khó hiểu trong khi năng lực thực tế không đạt yêu cầu.

Thời gian qua, vụ việc một học sinh lớp 6 ở Đồng Tháp chưa biết đọc biết viết đã khiến dư luận không khỏi băn khoăn, lo ngại. Và có lẽ, đó không phải là câu chuyện riêng của một ngôi trường mà là tình trạng chung đang diễn ra tại nhiều cơ sở giáo dục.

"Chúng ta phải nhìn thẳng vào những vấn đề đó, nhìn vào những hệ lụy nghiêm trọng của căn bệnh thành tích để hướng đến học thật, thi thật.

Cá nhân tôi đã từng chứng kiến một phụ huynh trách mắng và đánh con mình trước cổng trường khi nghe con chia sẻ có một bài kiểm tra điểm kém.

Hẳn rằng nhiều phụ huynh nghĩ câu chuyện này quá bình thường, nhưng không, đây là một sự việc đau lòng của ngành giáo dục, chúng ta đang mong đợi gì ở những đứa trẻ? Điểm số? Bằng cấp?

Thay vì hỏi con có gặp vấn đề khó khăn nào không, có cần hỗ trợ gì không thì nhiều phụ huynh đã luôn đòi hỏi đứa trẻ phải luôn giỏi và có nhiều thành tích. Những sức ép từ phụ huynh, từ chỉ tiêu thành tích của nhà trường cũng là một phần nguyên nhân của thực trạng học tập không thực chất, và những điểm số mà chúng ta nhìn thấy chưa chắc đã là kết quả thực sự. Vậy điểm số đó có ý nghĩa gì?

Tôi cho rằng việc các trường không ngừng nâng cao thành tích là điều tốt, cái xấu ở đây là thành tích không được ghi nhận một cách trung thực, chỉ khi giá trị trung thực được đề cao và thực hiện một cách nghiêm minh thì mới có thể học thật thi thật đánh giá thật", Thạc sĩ Huỳnh Văn Tiết chia sẻ.

Chính vì vậy, quan tâm và chia sẻ đúng cách, đồng hành cùng con, lắng nghe và giúp con những vấn đề khó khăn trong học tập, giúp con tự tin và học tập tốt là chủ đề mà nhiều bậc phụ huynh cần được hỗ trợ.

Nên chăng là có 1 khóa đào tạo "Cách làm phụ huynh" trước khi bố mẹ có con đi học. Nhà trường cũng có vai trò định hướng và giúp phụ huynh nhận thức đúng vấn đề này.

Theo thầy Huỳnh Văn Tiết, để chữa căn bệnh ngụy thành tích không phải là chuyện một sớm một chiều, bởi đây là quá trình lâu dài, liên tục và bền bỉ. Tuy nhiên, nếu quyết tâm thay đổi một cách mạnh mẽ và đồng bộ thì sẽ có những bước chuyển nhất định.

Song song với việc thay đổi chính sách, quy định, thay đổi phương pháp dạy học, thay đổi thi cử cần có những thay đổi lớn từ nhận thức của phụ huynh và người học về ý nghĩa đích thực của việc học. Có như vậy thì căn bệnh ngụy thành tích mới được chữa trị tận gốc.

"Ngành giáo dục nên nhìn vào câu chuyện của Sở Giáo dục và Đào tạo Bà Rịa - Vũng Tàu khi thực hiện công khai tỉ lệ học sinh yếu kém đi kèm với các giải pháp giúp đỡ các em cải thiện việc học. Việc làm này đã nhận được nhiều sự đồng tình, ủng hộ của xã hội trong thời gian vừa qua.

Mô hình này cần được nhân rộng và triển khai hiệu quả cho toàn ngành vì không phải địa phương nào, trường học nào cũng dám thừa nhận và thể hiện trách nhiệm của mình một cách đúng đắn.

Chính các em học sinh yếu kém ấy mới cần nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của nhà trường và gia đình chứ không phải là các thành tích trống rỗng và thiếu trung thực. Điều này làm rõ thêm tinh thần nhân bản trong giáo dục hiện nay mà Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đã đề cập tới", Thầy Tiết chia sẻ.

Bàn về các vấn đề cấp bách của giáo dục phổ thông, Thạc sĩ Huỳnh Văn Tiết cho rằng, cần giải quyết 3 việc sau:

Thứ nhất là cải thiện thu nhập của giáo viên. Khi giáo viên không còn phải lo đời sống thì chất lượng giáo dục mới thay đổi. Thực trạng hiện nay có rất nhiều giáo viên ngoài việc giảng dạy còn tranh thủ làm thêm nhiều công việc khác như bán hàng online, cò đất, bán bảo hiểm ... để kiếm thêm thu nhập.

Thay vì phải tập trung đầu tư chuyên môn, phương pháp, nâng cao chất lượng giảng dạy thì thầy cô đang phải lao vào bài toán kinh tế. Chính điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục. Vì vậy, chỉ khi đời sống của giáo viên được đảm bảo thì thầy cô mới toàn tâm cho việc dạy, chất lượng giáo dục mới thay đổi.

Thứ hai, cần đổi mới trong công tác đào tạo giáo viên, tăng cường thời lượng thực tập thực tế tại các trường phổ thông cho sinh viên sư phạm.

Hiện nay, hầu hết các sinh viên mới ra trường thường không đáp ứng được yêu cầu công việc tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là ở các trường có yếu tố giáo dục quốc tế. Họ phải qua rất nhiều khóa đào tạo nội bộ hoặc phải chấp nhận dự khuyết một thời gian để rèn luyện tay nghề mới được đứng lớp.

Một số các lý do mà các sinh viên sư phạm mới ra trường không thể đáp ứng được công việc là thiếu các kỹ năng đứng lớp, thiếu kỹ năng xử lý các tình huống sư phạm và kỹ năng đối mặt với áp lực. Tuy nhiên, điều này có thể cải thiện khi sinh viên có thêm nhiều thời gian trải nghiệm thực tế tại nhà trường thay vì chú trọng quá nhiều lý thuyết sách vở.

Thứ ba là cải tiến, thay đổi cách thức kiểm tra, thi cử. Cần giảm bớt các cuộc thi, thi đua phong trào và chữa trị căn bệnh thành tích. Chúng ta không thể để căn bệnh thành tích kéo dài khiến xã hội đánh mất niềm tin ở ngành giáo dục.

Cũng theo thầy Tiết, một trong những giải pháp mang tính chất "đòn bảy" để giải quyết các vấn đề cấp bách hiện nay đó là giao quyền tự chủ cho cơ sở giáo dục phổ thông. Nếu các trường được tự chủ hoàn toàn thì nhà trường mới có điều kiện thay đổi, sáng tạo, phát triển và đi cùng với trách nhiệm để nâng cao chất lượng giáo dục.

Lịch tổng kết năm học bị trì hoãn, teen 2K6 "gặp khó" trước kỳ thi tuyển sinh vào 10 Phải ôn thi online, trì hoãn tổng kết năm học... - những vấn đề này đang khiến học sinh lớp 9 ở Hà Nội rất hoang mang khi chuẩn bị cho kỳ thi lớp 10 sắp tới, đặc biệt là cuộc cạnh tranh vào nhóm trường chuyên. Ôn...

Chia sẻ