Flash đã chết, nhưng vẫn gây nhiều phiền toái cho Internet 

Công nghệ 26/01/2021 - 02:10

Sau khi Adobe thông báo ngừng hỗ trợ Flash Player, nhiều người cho rằng vòng đời của chương trình này đã chấm dứt. Tuy nhiên, Flash vẫn được sử dụng và mang lại nhiều rắc rối.

Vào ngày 12/1, hàng loạt máy tính tại ga tàu Đại Liên, khu vực đông bắc Trung Quốc liên tục gặp sự cố. Nhân viên trực trạm tại đây không thể truy cập vào lịch trình chi tiết của tàu. Ngoài ra, việc in thông tin vé tàu trên trang web của nhà ga đều bị lỗi.

Theo thông tin được ga tàu Đại Liên đăng tải trên mạng xã hội , trước khi nhân viên kỹ thuật có thể giải quyết vấn đề, hệ thống đã gặp trục trặc trong 20 giờ.

Nguyên nhân gây ra những rắc rối kể trên đều xuất phát từ chương trình đã bị Adobe khai tử trong năm 2020: Adobe Flash Player.

Flash đã chết, nhưng vẫn gây nhiều phiền toái cho Internet  - ảnh 1

Các doanh nghiệp còn sử dụng Flash Player dễ trở thành mục tiêu của tội phạm mạng .

Vào cuối năm 2020, sau khi Adobe tuyên bố không hỗ trợ Flash Player , họ đã cho dừng hoạt động phần mềm và ngừng cung cấp các phiên bản cập nhật. Thông báo về việc khai tử chương trình này đã được Adobe công bố trong nhiều năm.

Sau khi thông báo được đưa ra, các trình duyệt phổ biến như Chrome và Firefox đã cố hướng người dùng đến các tiêu chuẩn khác. Apple thậm chí đã dành hơn một thập kỷ để giúp các nhà phát triển web ngưng sử dụng Flash Player .

Tuy nhiên, ga tàu Đại Liên vẫn tiếp tục sử dụng lại những phiên bản Flash Player cũ, thậm chí, còn sửa đổi chúng với mục đích để chương trình chạy ổn định trên hệ thống.

Sự cố tại nhà ga Đại Liên cho thấy Flash vẫn chưa thực sự biến mất, nó vẫn tiếp tục tồn tại trong ở nhiều hệ thống trên khắp thế giới .

Hiện, Trung Quốc là quốc gia duy nhất vẫn tiếp tục phát hành Flash, thông qua một nhà phân phối mà Adobe hợp tác vào năm 2018. Nhiều người dùng đã phàn nàn về các lỗi phát sinh với phiên bản tiếng Trung. Tuy nhiên, thay vì chuyển sang tiêu chuẩn mới, họ lại tìm cách khắc phục để tiếp tục sử dụng Flash.

Sau nhiều thập kỷ bị tin tặc lạm dụng, đặc biệt là những kẻ chạy các chương trình quảng cáo độc hại, việc cài đặt Flash Player có thể khiến hệ thống nội bộ của doanh nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Lý do là các phiên bản cũ của Flash Player không kèm theo “tính năng ngắt” để bảo vệ hệ thống. Cụ thể, tính năng này hoạt động như một công tắc. Khi người dùng bị ngắt kết nối VPN, địa chỉ IP dễ dàng bị kẻ xấu lần ra. Công tắc sẽ kích hoạt để ngăn hệ thống truy cập vào mạng cho tới khi VPN được thiết lập lại.

Vì không có “tính năng ngắt”, tính bảo mật của các phiên bản Flash Player cũ sẽ thấp hơn. Hơn nữa, do Adobe không còn hỗ trợ chương trình, những lỗ hổng bảo mật sẽ không có người sửa chữa, khiến chúng dễ lọt vào tầm ngắm của tội phạm mạng .

Adobe cho biết Flash Player vẫn tiếp tục vận hành trên hệ thống trừ khi người dùng gỡ cài đặt nó. Để hạn chế những trường hợp như ga tàu Đại Liên, các trình duyệt lớn sẽ tiếp tục vô hiệu hóa Flash Player kể cả khi vòng đời của nó đã kết thúc.

Vào tháng 10/2020, Microsoft đã phát hành một bản cập nhật tùy chọn cho Windows 8 trở lên. Theo đó, người dùng sẽ có quyền loại bỏ Flash khỏi hệ điều hành. Tuy vậy, một số cài đặt của Flash vẫn tiếp tục hoạt động.

Trước nguy cơ các tổ chức, doanh nghiệp không cập nhật phần mềm, Adobe đã thêm vào bản cập nhật cuối cùng của Flash một tính năng cho phép ghi đè “tính năng ngắt” vào chương trình. Đồng thời, công ty này đã tuyên bố, những doanh nghiệp còn sử dụng Flash sẽ phải tự chịu toàn bộ rủi ro.

“Flash là một mối đe dọa vẫn chưa biến mất. Trong nhiều thập kỷ qua, nó đã trở thành lỗ hổng bảo mật rơi vào tầm ngắm của tội phạm mạng . Những người còn sử dụng phần mềm này sẽ trở thành ‘con mồi’ ngon của chúng”, Rob Cheng, Giám đốc Điều hành của công ty phần mềm chống virus PC Matic, cho biết.

Do Flash đã đến cuối vòng đời, nhiều người cho rằng những kẻ tấn công sẽ không nhắm đến chương trình này. Một trong những lỗi gần đây nhất của Flash đã xuất hiện từ tháng 1/2019. Nghĩa là đã 2 năm kể từ khi tin tặc còn hứng thú khai thác lỗi trên Flash.

Jerome Segura, Giám đốc bộ phận Tình báo thuộc công ty Malwarebytes, cho biết hiện các bộ công cụ khai thác lỗ hổng không còn tập trung vào Flash. Thay vào đó, Internet Explorer trở thành mục tiêu mới của hầu hết tội phạm mạng .

Tuy nhiên, Segura khẳng định do Flash từng là một chương trình dễ dàng phân tán quảng cảo độc hại. Nên dù ít phổ biến, tội phạm mạng vẫn không bỏ qua Flash.

Flash đã chết, nhưng vẫn gây nhiều phiền toái cho Internet  - ảnh 2

Dù vòng đời đã kết thúc, Flash vẫn tiếp tục là nơi tội phạm mạng nhắm đến.

“Flash sẽ tồn tại trong vài năm nữa mặc dù nó đã bị khai tử. Nhiều hệ thống và ứng dụng vẫn còn sử dụng. Lỗi vẫn sẽ tiếp tục xuất hiện trên các hệ thống không chịu cập nhật phần mềm hoặc đổi chương trình”, David Kennedy, CEO của công ty Binary Defense Systems cho biết.

Việc doanh nghiệp vẫn còn sử dụng những chương trình bị khai tử bất chấp những rủi ro bị kẻ xấu tấn công đang trở thành vấn đề nhức nhối trong lĩnh vực an ninh mạng.

Trước đây, khi Microsoft tuyên bố dừng hỗ trợ Windows XP , họ vẫn phải thường xuyên phát hành các bản vá quan trọng cho hệ điều hành vì nhiều người vẫn còn trung thành với phiên bản này.

Nhờ những nỗ lực của Adobe cùng các tập đoàn công nghệ, Flash đã thật sự bị khai tử. Giới chuyên gia mong rằng những thảm họa từng xảy ra với Windows XP sẽ không lặp lại với Flash.

Tuy nhiên, họ vẫn lưu ý rằng tội phạm mạng sẽ không ngần ngại khai thác mọi lỗ hổng từ Flash nếu phát hiện hệ thống nào vẫn còn chạy chương trình này. Do đó, các doanh nghiệp nên lưu ý và chuyển đổi sang một phần mềm mới.

Flash - Hệ sinh thái nội dung web khổng lồ sắp sụp đổ 

Flash từng được coi là 'sự tồn tại vĩnh cửu' của kỷ nguyên Internet, nhưng nó đã bị bỏ rơi khi bước vào kỷ nguyên Internet di động.

Theo tin tức chính thức của Microsoft, trong phiên bản xem trước mới nhất của Windows 10, các tùy chọn cấu hình Flash đã biến mất khỏi bảng điều khiển và Flash Player trở thành một tệp trống trong đĩa hệ thống. Adobe, chủ sở hữu cũ của Flash Player, đã tuyên bố rằng họ có kế hoạch ngừng hỗ trợ Flash vào cuối năm 2020.

Flash đã chết, nhưng vẫn gây nhiều phiền toái cho Internet  - ảnh 3

Flash sẽ trở thành lịch sử vào ngày cuối của năm 2020

Flash từng là một hệ sinh thái lớn mạnh nhất

Flash ban đầu được phát triển vào đầu những năm 90 bởi một công ty phần mềm có tên là FutureWave, ban đầu được gọi là CelAnimator, sau đó đổi tên thành FutureSplash Animator với mục đích quảng bá rộng rãi.

Năm 1996, Macromedia, công ty sau này đã tung ra web Three Musketeers, đã mua lại FutureWave cùng với FutureSplash. Sau đó Future và Splash kết hợp lại để trở thành Flash của kỷ nguyên web trong tương lai. Năm 2005, khi Adobe mua lại Macromedia, 98% PC kết nối Internet đã được cài đặt Flash.

Tốc độ Internet sớm nhất vẫn được tính bằng KB, vì vậy nó hỗ trợ định dạng vector nhỏ gọn của riêng mình. SLP's FutureSplash đã trở thành một phần mềm hoạt hình phổ biến vào thời điểm đó. Khoảng năm 2000, Flash cùng với nền văn hóa Flash mà nó mang lại, bắt đầu bùng nổ trong thế giới Internet do được Macromedia cập nhật nhiều lần.

Ngoài hoạt hình và ảnh gif, trò chơi Flash cũng đóng một vai trò quan trọng trong trải nghiệm Internet của mọi người, trong đó có thể kể đến Nông trại vui vẻ từng gây sốt suốt nhiều năm liền. Bên cạnh đó, các trang web Flash cũng rất phổ biến, vào thời điểm đó, các quảng cáo bật lên, trình phát trang web video và một số công việc trực tuyến đều được hỗ trợ bởi Flash.

Hệ sinh thái bùng nổ của Flash là do sự hạn chế của tốc độ trong những ngày đầu của Internet và nó cũng có những lợi thế riêng. Một mặt, Flash đã trở thành tệp đa phương tiện trực tuyến phổ biến nhất nhờ dựa trên các tệp vectơ nhỏ gọn và chức năng phát trực tuyến.

Đó là giao diện hoạt động đơn giản và trực quan của Flash, giúp giảm đáng kể ngưỡng phát triển, cung cấp nền tảng phát triển tốt nhất cho nhiều người sáng tạo và tạo ra một làn sóng sinh thái nội dung gốc của Internet sau thiên niên kỷ mới.

Với sự ra đời của kỷ nguyên Internet di động, sự hoài nghi và từ chối Flash của hệ điều hành di động ngay từ đầu khiến Flash chắc chắn đã bỏ lỡ một cơ hội phát triển khác. Một kỷ nguyên mới được gọi là HTML5 đã bắt đầu.

Sự sụp đổ của "đế chế" Flash

Flash từng được coi là "sự tồn tại vĩnh cửu" của kỷ nguyên Internet, nhưng nó đã bị bỏ rơi khi bước vào kỷ nguyên Internet di động. Người đầu tiên thách thức Flash là "nhà Táo", vì khi Apple đang phát triển iPhone đời đầu, hãng nhận thấy rằng hoạt động của các plug-in Flash tiêu tốn rất nhiều năng lượng và chiếm tài nguyên CPU rất nghiêm trọng.

Điều quan trọng nhất trên thiết bị đầu cuối di động là thời lượng pin và tốc độ phản hồi. Vì vậy, Apple đã chọn không hỗ trợ Flash ngay từ đầu.

Cuối cùng, Jobs từng chỉ ra rằng Flash có mức tiêu thụ điện năng nghiêm trọng và nhiều lỗ hổng bảo mật, cho thấy iPhone và iPad sẽ không bao giờ hỗ trợ Flash. Sau tuyên bố của Apple, các trang web lớn đã áp dụng phần mềm miễn phí tiêu chuẩn mở khi phát triển các ứng dụng di động.

Vào năm 2014, sau khi tiêu chuẩn HTML5 được chính thức xây dựng cho các phần mềm này, chúng đã được sử dụng rộng rãi trên cả web và thiết bị di động, trở thành sự thay thế trên thực tế cho Flash. Nó cho phép người dùng chạy video và hoạt hình.

Những khuyết điểm của Flash đều ẩn chứa những ưu điểm riêng của nó. Do Flash sử dụng đồ họa vector nên so với đồ họa bitmap, nó chiếm dung lượng bộ nhớ và lưu trữ rất nhỏ nên rất phù hợp với Internet trong thời kỳ tốc độ thấp. Tuy nhiên, do việc sử dụng đồ họa vector, Flash không thể trở thành hệ thống gốc của trình duyệt và chỉ có thể chạy dưới dạng một trình cắm thêm.

Flash, như một plug-in của trình duyệt, chạy không hiệu quả và dễ chiếm dung lượng lớn bộ nhớ. Điều này sẽ gây ra các vấn đề như truy cập trình duyệt chậm và máy tính bị treo. Hơn nữa, Flash đã gặp phải nhiều lỗ hổng bảo mật. Vì bản thân Flash hỗ trợ nhiều nền tảng, được sử dụng thường xuyên và có quyền hệ thống cao, nên một khi kẻ tấn công bắt được lỗ hổng Flash, nó có thể ảnh hưởng đến bảo mật của nhiều nền tảng và người dùng.

Bởi vì bản thân Flash chỉ là một plug-in, nên bất kỳ nền tảng trình duyệt nào cũng có thể vô hiệu hóa, và số phận luôn nằm trong tay người khác. Trong nháy mắt, số phận đằng sau đã rõ ràng. Một mặt, các trình duyệt chính hỗ trợ công nghệ tương tác dựa trên H5; mặt khác, thiết bị đầu cuối di động bắt đầu với Apple, và sau đó vào năm 2012, Flash rút khỏi nền tảng Android. Sau đó, Firefox, Chrome, Facebook, YouTube và các nền tảng khác cũng bắt đầu tắt Flash.

Do mất đi sự hỗ trợ nền tảng quan trọng nhất và doanh thu từ Flash, Adobe đã thuyết phục người dùng chủ động từ bỏ định dạng Flash sớm nhất là vào năm 2015. Năm 2017, họ đã thông báo chấm dứt cập nhật Flash vào cuối năm 2020. Giờ đây, dòng họ Flash đã "bó tay", Chrome, công ty thống trị thị trường trình duyệt và Microsoft, công ty kiểm soát hệ điều hành phía PC, cũng đã thông báo loại bỏ trình cắm Flash Player vào cuối năm 2020.

Chỉ còn hai tháng nữa là kết thúc năm 2020, và chúng ta sẽ được chứng kiến ​​sự ra đi của Flash. Rõ ràng, đối với người dùng đã sử dụng phiên bản mới nhất của hệ thống Win10, họ không cần phiên bản dịch vụ Flash này nữa.

Có lẽ với nhiều người, việc đưa Flash kết thúc sứ mệnh lịch sử vào danh sách chia tay năm 2020 là một lời chia tay thật sự trang trọng.

2021, tạm biệt Flash sau 20 năm thăng trầm  Sự suy thoái của Flash với vòng đời 20 năm đầy những thăng trầm đã để lại nhiều sự nuối tiếc và bao kỷ niệm... Trước đó, hầu như tất cả người dùng Internet sẽ thấy câu này khi mở trình duyệt máy tính: "Flash Player ngừng hỗ...

Chia sẻ