Giới trẻ ngày nay có thờ ơ với sách?

Giáo dục 22/04/2021 - 22:58

Công nghệ thông tin, giải trí phát triển, văn hoá nghe - nhìn lấn át văn hoá đọc, nhiều người trẻ hiện nay xa dần với thói quen sách gối đầu giường. Thế nhưng họ có thực sự thờ ơ với việc đọc sách?

Theo nhà văn – nhà báo Phong Điệp , báo Nhân dân, câu trả lời là không. Bởi, minh chứng là qua 8 kỳ Ngày sách Việt Nam, lực lượng tham gia chủ yếu vào các hoạt động nhân ngày hội sách ở khắp nơi là các bạn trẻ. Ngày sách Việt Nam lần thứ 8 năm nay, ngoài hội sách trực tuyến quốc gia, còn có rất nhiều cuộc trình diễn, trưng bày phố sách, đường sách, xe buýt sách… các cuộc hội thảo về sách tại các địa phương trong cả nước.

“Có thể nói rằng trong suốt 8 kỳ ngày sách Việt Nam đã qua, tôi đều theo rất sát với tư cách là một người viết và với tư cách là một độc giả, tôi thấy ngày sách Việt Nam càng ngày càng được tổ chức một cách thiết thực. Không chỉ các ngành chức năng như văn hóa, thông tin, xuất bản mà các trường học cũng vào cuộc hết sức sôi nổi. Đặc biệt giới trẻ tham gia rất đông. Đây là những tín hiệu rất tích cực cho thấy hiệu quả của ngày sách đã được phát huy trong đời sống cộng đồng” – nhà văn Phong Điệp bày tỏ.

Giới trẻ ngày nay có thờ ơ với sách? - ảnh 1

Giới trẻ trong ngày hội sách (ảnh: Internet)

Mô hình cà phê sách hiện nay cũng đang rất phát triển ở những thành phố lớn, thu hút khá đông độc giả trẻ. Đây được xem là một xu hướng đọc mới của giới trẻ. Nhiều quán cà phê sách tổ chức những buổi giao lưu định kỳ để khách hàng có thể trao đổi những quyển sách hay, sách hiếm, sách quý. Từ đó tạo nên những diễn đàn, hội, nhóm lan toả tình yêu đọc sách một cách thực chất.

Giới trẻ ngày nay có thờ ơ với sách? - ảnh 2

Quán cà phê sách là địa chỉ quen thuộc của nhiều bạn trẻ (ảnh: Internet)

Đáp lại định kiến “giới trẻ ngày nay lười đọc”, nhiều bạn trẻ cho rằng, không phải cứ cầm quyển sách lên mới là đọc. Giờ phương tiện thay đổi có thể đọc bằng nhiều cách. Đọc sách online cũng là một lựa chọn không tồi. Thay vì cầm một quyển sách nặng trịch trên tay, bạn có thể có cả một tủ sách khổng lồ trong 1 chiếc điện thoại thông minh. Vấn đề là đọc nội dung gì và đọng lại điều gì.

Tuy nhiên, theo một khảo sát gần đây, Việt Nam chỉ có 30% số người đọc sách thường xuyên, 26% không đọc sách và 44% thỉnh thoảng đọc. Thời gian dành cho việc đọc sách của người Việt cũng thuộc nhóm thấp nhất trên thế giới . Bên cạnh đó, theo số liệu khảo sát của Viện nghiên cứu xã hội , kinh tế và môi trường, khi được hỏi dùng thời gian rảnh để làm việc gì thì chỉ có 15% bạn trẻ đưa ra đáp án là dành để đọc sách. Và đâu đó việc đọc vẫn là “đu trend”, hờ hững.

Theo nhà văn Phong Điệp, một lý do khiến nhiều bạn trẻ chưa mặn mà với việc đọc sách đó là do thị trường chưa có nhiều những cuốn sách đủ hay, đủ hấp dẫn họ. Nhiều cuốn sách được xuất bản có nội dung chưa thực sự là sách. Bên cạnh đó chương trình học trong nhà trường còn nặng, chiếm quá nhiều thời gian, tâm sức của các em. Và một nguyên nhân quan trọng nữa đó là từ nếp sống gia đình.

“Tôi nghĩ rằng cái gốc văn hóa ứng xử của mỗi cá nhân được hình thành rất rõ ràng trong môi trường sống của mỗi cá nhân đó, trong gia đình mình. Chuyện đọc sách cũng vậy, nếu bố mẹ đọc sách thường xuyên sẽ làm gương một cách hữu hiệu cho con cái” – nhà văn Phong Điệp nhấn mạnh.

Giới trẻ ngày nay có thờ ơ với sách? - ảnh 3

Cần làm gì để giới trẻ hứng thú với việc đọc sách?

“Trước hết, bản thân người lớn phải thay đổi. Thay bằng việc cuối mỗi ngày bố mẹ ngồi ôm điện thoại hoặc xem ti vi thì hãy ngồi trên ghế đọc sách và hãy mua những cuốn sách để ở những nơi thuận tiện nhất. Khi đó, tự những đứa con sẽ quan tâm, sẽ tò mò, sẽ cầm cuốn sách đó lên.

Và sự lan toả một cách tự nhiên trong chính gia đình dần dần con cái sẽ ham thích sách. Việc đọc sách phải ngay từ trong môi trường gia đình, hình thành ngay từ nhỏ. Sự hiện diện của tủ sách, giá sách trong mỗi gia đình cần được “phủ sóng” nhiều hơn ti vi, điện thoại hay tủ rượu. Mỗi người nên ý thức là mỗi ngày dành ra một chút thời gian để đọc một số trang sách nhất định” – nhà văn, nhà báo Phong Điệp gợi ý.

Bên cạnh đó, để xây dựng và phát triển văn hoá đọc trong nhà trường cần đưa tiết đọc sách vào chương trình học thường xuyên, thay đổi cách dạy văn học. Và đặc biệt giáo viên cũng cần được khuyến khích đọc sách nhiều hơn ngoài các cuốn sách giáo khoa, sách tham khảo phục vụ luyện thi hay thiết kế bài giảng.

Ở tầm vĩ mô, Việt Nam chúng ta cần có chiến lược quốc gia về phát triển văn hoá đọc. Nó cần đến sự cố gắng, chung tay của cả nhà nước và các công dân. Theo một số chuyên gia, nhà nước cần phải sớm có bộ luật phát triển văn hóa đọc để tạo cơ sở pháp lý cũng như ràng buộc nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên có liên quan trong phát triển văn hóa đọc .

Triết gia Thomas Carlyle (Scotland) từng nói: “Tất cả những gì con người đã làm, đã nghĩ hoặc trở thành đều được bảo tồn một cách kỳ diệu trên những trang sách”. Quả thật, sách là kho tàng tri thức của nhân loại. Mỗi trang sách là một động lực phát triển văn minh xã hội . Đọc sách không bao giờ là quá muộn và tạo dựng thói quen đọc sách sẽ giúp chúng ta mở ra thế giới rộng lớn hơn. Bước những bước đi vững chắc trên con đường đời dù có gập ghềnh./.

Bao giờ người trẻ 'khát' đọc sách?

Ngày Sách Việt Nam 21.4 đang gõ nhịp, ngày hội đọc sách lớn của xã hội đã vào mùa với hàng loạt hoạt động thúc đẩy văn hóa đọc từ các ban ngành chức năng và cả những con người giàu tâm huyết.

Giới trẻ ngày nay có thờ ơ với sách? - ảnh 4

Người trẻ tham gia ngày hội sách - T.D

Cả một xã hội đang rần rần khơi lên mạch nguồn văn hóa đọc. Còn người trẻ, các bạn đã thật sự "khát" đọc chưa?

Tôi còn nhớ như in chúng ta đã nháo nhào hốt hoảng thế nào với hai thống kê báo động về văn hóa đọc xuống cấp của người Việt: Hồi tháng 4.2013, Bộ VH-TT-DL công bố trung bình mỗi người Việt đọc không hết một cuốn sách trong một năm (cụ thể là 0,8 cuốn). Rồi bảng xếp hạng cuối năm 2016 về việc Việt Nam không có tên trong danh sách 61 quốc gia đọc sách nhiều nhất thế giới.

Tại sao người Việt ngày càng lười đọc và biếng đọc như thế? Câu hỏi từng khiến bao người đau đầu đi tìm câu trả lời và vỡ òa nỗi trăn trở không dứt với muôn vàn lý do đến từ nhiều phía. Thật lạ lùng khi bố mẹ sẵn sàng chi tiền mua đồ chơi đắt tiền cho con trẻ nhưng mua sách thì ngần ngại lẫn gạt phăng niềm vui bé nhỏ của con trẻ bên trang sách! Thật lạ lùng khi bọn trẻ đến trường và đọc nhiều nhất vẫn là... sách giáo khoa của hơn chục môn học trong khi thư viện trường luôn rộng mở!

Sách vẫn luôn là suối nguồn tri thức bất tận nuôi dưỡng trí tuệ, tâm hồn, cảm xúc thẩm mỹ của con người. Sách vẫn là người bạn trung thành chia sẻ niềm vui lẫn nỗi buồn, giúp chúng ta trưởng thành, chín chắn hơn trong suốt hành trình dài thăm thẳm học làm người. Sách cần thiết cho quá trình lớn khôn của mỗi người như cây xanh cần nước và con người cần ánh sáng vậy. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận thức được điều đó để chú tâm vun bồi thói quen đọc sách cho trẻ từ tấm bé.

Thế hệ 8X chúng tôi hồi ấy lớn lên giữa bối cảnh khốn khó đủ bề, sách khan hiếm đến mức thèm thuồng. Chúng tôi cứ lân la mượn sách truyện kinh điển của thầy cô rồi chong đèn đọc thâu đêm. Chúng tôi nhịn ăn vặt tích cóp tiền để dành thuê sách truyện và ngấu nghiến đọc. Chúng tôi mừng như bắt được vàng mỗi lần vớ được quyển báo cũ ở gánh hàng rong, mảnh báo cũ bọc ngoài ổ bánh mì và đọc mê mẩn...

Chúng tôi đã "khát" đọc suốt những ngày thơ ấu đến tận bây giờ vẫn còn nguyên vẹn cảm giác thèm sách và ước ao tích cóp được những quyển sách hay làm gia tài nhỏ cho đàn con trẻ. Giữa thiếu thốn, cơn thèm sách sao đáng trân quý đến thế? Còn bây giờ các bạn trẻ lớn khôn trong cuộc sống đủ đầy hơn trước rất nhiều, sách báo đầy rẫy, không gian đọc công cộng rộng mở, nguồn sách online bạt ngàn... Vậy mà người ta lại ngán đọc và sợ đọc, đáng buồn thật!

Để thúc đẩy văn hóa đọc, có lẽ những chuyển động ầm ầm của các ban ngành liên quan ngoài kia sẽ vẫn chỉ là những "gợn sóng" lăn tăn. Cần lắm sự thay đổi từ chính gia đình và nhà trường trong việc rèn giũa thói quen đọc sách cho trẻ. Bố mẹ phải chú trọng nhiều hơn trong việc tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc với sách, nhà trường phải thúc đẩy hoạt động đọc bằng cách bố trí tiết đọc sách cùng với việc tổ chức sôi động các hoạt động liên quan đến sách: thi kể chuyện sách, viết cảm nhận về sách...

Bao giờ người trẻ "khát" đọc? Mong lắm thay một bức tranh tươi sáng về văn hóa đọc sẽ hiện diện trong tương lai gần, để những câu hỏi đầy trăn trở ấy thôi quặn lòng...

Những người miệt mài đi khuyến đọc Có những người miệt mài từng ngày, đi đến mọi ngõ ngách, bỏ hết công sức và thời gian làm công việc khuyến đọc cho cộng đồng. Mặc dù đôi khi, họ như chàng Don Quixote chiến đấu với "cối xay gió" là chuyện lười đọc sách. Nhà...

Chia sẻ