Hậu quả của Kỳ thi THPT: Ngành Giáo dục có coi đây là cơ hội để thay đổi?

23/07/2018 - 10:00 - Nguồn: vnmedia.vn Yêu cầu xóa tin

Hậu quả của kỳ thi PTTH năm 2018 đã có. Và chính từ hậu quả ấy, ngành Giáo dục có rút ra được bài học nào không? Có coi đây là cơ hội để thay đổi căn bản nền giáo dục nước nhà được không? Câu hỏi ấy đang được muôn người hướng về Tư lệnh ngành Giáo dục…

Từ xưa đến nay, giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu, bởi giáo dục tạo ra sản phẩm đặc biệt. Sản phẩm ấy là phẩm hạnh, nhận thức và hành vi của con người, với tư cách là một thành viên của xã hội, là công dân của đất nước. Một nền giáo dục lấy hướng thiện làm gốc rễ, lấy lợi ích dân tộc làm nền tảng, lấy khai phóng tư duy làm phương pháp sẽ tạo ra những cá nhân biết tự trọng, biết liêm sỉ; biết tự hào, bảo vệ và phát huy các giá trị ngàn đời của dân tộc; biết kế thừa, khai thác, phát triển các giá trị tinh hoa của nhân loại bằng tư duy khoa học để xây dựng và kiến thiết đất nước. Đó là sứ mệnh truyền đạo làm người, là sức mạnh của giáo dục quốc dân. Vì lẽ đó, mà cũng từ xưa đến nay, đạo trị quốc luôn lấy giáo dục làm đầu, coi nhân tài làm gốc.

Từ nhiều năm qua, đất nước trải mấy phen canh tân, quản lý có vài lần đổi mới, trong đó đã đầu tư cho cải cách giáo dục với nguồn lực không nhỏ. Nhưng, thử nhìn lại xem kết quả đạt được bao nhiêu?

Nếu thẳng thắn mà nhìn nhận có thể thấy, không những chất lượng giáo dục nước nhà chưa đạt như kỳ vọng, mà đạo đức xã hội cũng theo đó mà báo động muôn phần. Khi thói man trá lên ngôi, thì đạo làm người xuống thấp. Nguy khốn thay, hiện trạng ấy lại đang diễn ra không chỉ ở nơi quan trường, mà còn lây lan sang chốn trường thi, vốn được xem là phải thiêng liêng, nghiêm túc, bởi yêu cầu gốc rễ của quốc sách hàng đầu!

ĐBQH Lê Thanh VânĐBQH Lê Thanh Vân

Từ kết quả bất thường của kỳ thi PTTH năm 2018 được xuất lộ ở Hà Giang, đã và đang có dấu hiện lan rộng ra các địa phương trong cả nước, cho thấy nhiều kẽ hở và nghịch lý trong chế độ thi tuyển hiện nay chưa được phát hiện và khắc phục kịp thời. Trước khi quyết định trình cấp có thẩm quyền lựa chọn kỳ thi “2 trong 1” để thực hiện mấy năm qua, thử hỏi: Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cầu thị, lắng nghe đầy đủ ý kiến phản biện của xã hội chưa? Đã lường trước những hậu quả phát sinh, bởi tính hai mặt của chính sách chưa? Chắc chắn, không thể lấy hoa văn, mỹ ngữ để tụng ca cho thực trạng này!

Phương pháp trắc nghiệm là một phương pháp khoa học, nhưng không phải trong hoàn cảnh nào, điều kiện nào cũng đúng, nhất là khi tính tự giác, độ liêm sỉ, thói “ngáo danh lợi” trong xã hội ta đang ở mức báo động và không chỉ riêng trong lĩnh vực giáo dục.

Nếu theo dõi sát tâm lý xã hội những ngày qua, sẽ thấy hầu hết các ý kiến của mọi tầng lớp Nhân dân đều bất bình, thậm chí phẫn nộ với việc làm tày đình của Vũ Trọng Lương, và trên nữa là trách nhiệm của Bộ GDĐT cùng với người đứng đầu, phụ trách các cơ quan hữu trách khác.

Rõ ràng, những sai phạm đặc biệt nghiêm trọng trong kỳ thi PTTH năm nay đã trở thành vấn đề quốc gia đại sự, là một nỗi lo rất lớn của toàn Dân, không thể không khắc phục một cách triệt để. Đó là tấm gương tày liếp mà không biết đến bao giờ mới có thể gột sạch trong lịch sử giáo dục nước nhà. Đất nước sẽ đi về đâu, nếu đầu vào của giáo dục là sản phẩm của thói man trá, hư danh; của bảo kê, trơ tráo?

Việc này nhất định phải được chỉnh đốn nghiêm túc bởi luật pháp và không thể chậm trễ, với thưởng - phạt nghiêm minh. Những giáo viên và những ai đã phát hiện, dũng cảm tố cáo sai phạm này phải được trọng thưởng và tôn vinh. Hành vi sai phạm đặc biệt nghiêm trọng trong kỳ thi lần này nhất định phải bị trừng trị nghiêm khắc bằng pháp luật. Đó mới thực là kỷ cương, phép nước!

Từ xưa, hình phạt đối với người vi phạm trong thi cử là rất nghiêm khắc. Ai bị phát hiện mang tài liệu vào phòng thi sẽ bị gông (cùm) một tháng và còn bị đánh 100 roi. Nếu nói chuyện ồn ào, cả thí sinh lẫn các vị quan đốc học, giáo thụ và huấn đạo ở địa phương (nơi có thí sinh vi phạm), đều bị truy tội. Bởi thế, vì sửa điểm bài thi cho con quan cùng triều, mà Tiến sĩ Ngô Sách Tuân (thời Lê Trung hưng) mặc dù là bậc đại khoa, công thần đương thời, vẫn bị khép tội thắt cổ chết. Lê Quý Đôn, một bậc đại khoa lừng lẫy (thời chúa Trịnh Sâm), vì yêu quý sĩ tử tài năng do phạm huý, mà lấy muội đèn sửa chữa bài thi, đã suýt bị mất mạng.

Đương nhiên, vi phạm pháp luật phải bị trừng trị đích đáng. Nhưng, sửa chữa những sai lầm từ cơ chế, chính sách sau khi phát hiện ra, để ngăn chặn mọi sai lầm có thể tiếp diễn, mới thực sự là kỳ vọng của Nhân dân trong lúc này. Điều quan trọng là phải tổng kết, đánh giá thực trạng một cách nghiêm túc, chí thành và đưa ra được giải pháp tường minh, bền vững.

“Nhân vô thập toàn”. Một cá nhân cũng có thể từng mắc sai lầm, nhưng nhận ra sai lầm, coi đó là bài học nhớ đời để sửa chữa mới thực là giá trị cốt lõi của nhận thức tiến bộ và lòng quả cảm hy sinh, mà không phải ai cũng có thể làm được. Một con người, hay một tổ chức cũng vậy!

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Người đời ai cũng có khuyết điểm. Có làm việc thì có sai lầm”; “có hoạt động thì khó mà hoàn toàn tránh khỏi sai lầm. Chúng ta không sợ sai lầm, chỉ sợ phạm sai lầm mà không quyết tâm sửa chữa”. Bác Hồ còn khẳng định: “Đảng là người, Đảng là cán bộ, là đảng viên, tất nhiên là có sai lầm”. Và theo Người, “một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính”.

Quan điểm ấy không chỉ đúng với một đảng cầm quyền, mà còn luôn luôn đúng với mọi tổ chức, cá nhân.

Trở lại với kỳ thi PTTH năm nay để thấy rằng, những hậu quả nhãn tiền mà ai ai cũng biết, có thể bắt nguồn từ những sai lầm mà Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhiệm kỳ này đã thừa nhận. Đó có thể là sai lầm trong nền tảng triết lý giáo dục; là sai lầm trong phương châm, hay lựa chọn phương pháp chưa thích hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của nước ta; là sai lầm trong cơ chế kiểm soát hành vi công vụ của cán bộ và đội ngũ giáo viên; là sai lầm trong dự báo tình hình tiêu cực có thể nảy sinh sau khi ban hành chính sách...

Có lẽ muôn vàn ý kiến của mọi tầng lớp nhân dân lúc này chính là sự dũng cảm nhận ra sai lầm và sửa chữa sai lầm của những cá nhân, tổ chức có liên quan đến hậu quả của kỳ thi PTTH năm nay, đặc biệt trong đó có trách nhiệm của ngành giáo dục. Cho dù, khi hậu quả ấy vừa xuất lộ ở Hà Giang, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhanh chóng vào cuộc. Và, khi phát hiện ra sự lây lan ở các địa phương khác, Bộ này đã yêu cầu rà soát kết quả ở 63 tỉnh thành, nhưng có thể đó vẫn là điều quá muộn! Liệu có thể tin được nơi đã xảy ra sai phạm, lại có thể tự mình phát hiện ra sai phạm được không, nếu không có các đoàn thanh tra độc lập, khách quan?

Hậu quả của kỳ thi PTTH năm 2018 đã có. Và chính từ hậu quả ấy, ngành giáo dục có rút ra được bài học nào không? Có coi đây là cơ hội để thay đổi căn bản nền giáo dục nước nhà được không? Câu hỏi ấy đang được muôn người hướng về Tư lệnh ngành giáo dục - Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ!

Đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân