Joe Biden sẽ phục hồi ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á ngay sau khi đắc cử?

Thế giới 22/11/2020 - 17:06

Giới quan sát ở Trung Quốc cho rằng việc khôi phục ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương cũng sẽ gặp phải những hạn chế.

Joe Biden sẽ phục hồi ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á ngay sau khi đắc cử? - ảnh 1

Ông Joe Biden.

Song Wei, nghiên cứu viên tại Học viện Chiến lược và Phát triển Quốc gia, giáo sư tại Trường Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Nhân dân Trung Quốc nhận định trên truyền thông nước này rằng:

Chính phủ Mỹ dưới chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump, đã trốn tránh trách nhiệm cung cấp hàng hóa công quốc tế, thậm chí không thực hiện nghĩa vụ đối với các đồng minh. Loại "chủ nghĩa thực tế" thuần túy này đã khiến Hoa Kỳ bị cộng đồng quốc tế chỉ trích rộng rãi, và làm tổn hại đến quyền lực mềm và ảnh hưởng toàn cầu vốn có của Washington.

Chính quyền Trump đã gần như rút khỏi UNESCO, WHO và hiệp định khí hậu Paris, từ bỏ các cơ quan, thỏa thuận đa phương quan trọng và từ bỏ quyền lực, ảnh hưởng hiện có của nước mỹ. Các biện pháp trừng phạt thương mại thường xuyên của chính phủ Mỹ đối với các đồng minh đã khiến Nhật Bản, Hàn Quốc và EU rất khó chịu dù không nói ra.

Ông Donald Trump cũng đã từ bỏ đồng minh Trung Đông lâu đời của Mỹ là người Kurd, khiến nhiều đồng minh quan trọng của ông ngay trong Đảng Cộng hòa bất mãn.

Kết quả là, chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Trump và sự nhấn mạnh vào chủ nghĩa đơn phương đã làm tổn hại đến ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ. Cần có một phân tích cụ thể hơn về tác động của nó đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), theo ông Song Wei là một quyết định thiển cận. Nó không chỉ làm tổn hại quan hệ giữa Mỹ và các nước thành viên tiềm năng khác của TPP, mà còn làm trật bánh một loạt các quy tắc quốc tế mới mà TPP hình dung như một sự kiểm tra và cân bằng đối với Trung Quốc, vốn được chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama hình dung.

Trump nghĩ rằng Trung Quốc có thể buộc phải nhượng bộ trước sức ép của một cuộc chiến thương mại, vốn không đạt được mục tiêu mong đợi. Đồng thời, chính quyền Trump đã mở lại các cuộc đàm phán thương mại với Hàn Quốc và Nhật Bản, áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại đối với một số đối tác và yêu cầu các đồng minh chi tiêu nhiều hơn cho sự hiện diện quân sự ở nước ngoài của Mỹ.

Những động thái này đã làm tổn hại đến quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh và làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trong khi đó, chính quyền Trump đồng thời tiếp tục thúc đẩy Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tăng cường quan hệ chiến lược và an ninh với Nhật Bản, Ấn Độ, Australia... Đã khôi phục Đối thoại An ninh Tứ giác (Quad) của Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ, đồng thời thúc đẩy nó ở cấp bộ.

Nhìn chung, ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã giảm sút nghiêm trọng.

Quyền lực mềm và ảnh hưởng của Hoa Kỳ dựa trên khái niệm về cái gọi là cộng đồng các quốc gia dân chủ. Giới tinh hoa Mỹ luôn tin rằng quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh nên là quan hệ giữa "bạn bè" hoặc "thành viên gia đình", những người thân thiết với nhau, chứ không phải tìm kiếm tư lợi.

Tuy nhiên, các chính sách của chính quyền Trump đã đưa các mối quan hệ của họ đi lùi về tính toán lợi ích thuần túy, và thậm chí là phản bội, do đó gây tổn hại đáng kể đến uy tín chiến lược của Mỹ.

Joe Biden sẽ phục hồi ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á ngay sau khi đắc cử? - ảnh 2

Ông Biden sẽ thay đổi các chính sách của nước Mỹ dưới thời Trump nếu chính thức đắc cử.

Vậy sau khi Joe Biden lên nắm quyền, liệu ông chủ Nhà Trắng mới có thể khôi phục ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương? Ba điểm có thể được xác nhận.

Đầu tiên, Joe Biden đã nói rõ rằng sau khi ông lên nắm quyền, Mỹ sẽ nhanh chóng quay trở lại với WHO và thỏa thuận khí hậu Paris, đồng thời cạnh tranh với các cường quốc khác để giành ảnh hưởng trong các tổ chức quốc tế này.

Mỹ có thể quay trở lại TPP hoặc khởi động lại các cuộc đàm phán Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương với EU. Có thể tưởng tượng rằng các đồng minh của Mỹ sẽ hoan nghênh cách tiếp cận của Biden, vì lợi ích và giá trị chung của họ lớn hơn nhiều so với sự khác biệt.

Thứ hai, ông Joe Biden đề cập rõ ràng rằng Trung Quốc vẫn là đối thủ chính của Mỹ, và Mỹ cần đoàn kết các đồng minh của mình để chống lại Trung Quốc. Trong trường hợp đó, Biden sẽ nhanh chóng giải quyết những xích mích hiện có với các đồng minh của Mỹ và sửa chữa hệ thống đồng minh của Mỹ.

Thứ ba, Joe Biden sẽ tiếp tục thúc đẩy việc thực hiện Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Cốt lõi của chiến lược này đã được đưa ra từ thời Barack Obama. Ông Joe Biden sẽ dựa vào cơ chế "QUAD +" để thiết lập một hệ thống liên minh nhằm kiềm chế Trung Quốc.

Có thể kỳ vọng rằng ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ phục hồi. Tuy nhiên, xu hướng chống toàn cầu hóa và bảo hộ ở Mỹ vẫn còn mạnh mẽ, và lời kêu gọi binh lính Mỹ về nước vẫn ở mức cao. Những xích mích giữa Mỹ và các đồng minh sẽ còn tồn tại trong thời gian dài. Do đó, việc khôi phục ảnh hưởng của Mỹ vẫn gặp nhiều ràng buộc – chuyên gia Song Wei kết luận.

Bình Nguyên