Màn "ăn cắp chất xám" đỉnh cao của Liên Xô trước Mỹ: Cú hích của "siêu pháo đài" làm kinh ngạc thế giới

Chuyện lạ 01/10/2020 - 21:28

Tổng công trình sư về chế tạo máy bay của Liên Xô Andrei Tupolev cũng phải kinh ngạc trước công trình mà đội của mình sao chép được.

Thời thế kỷ 20, siêu pháo đài B-29 (Boeing B-29 Superfortress) của Mỹ là niềm ghen tị của mọi quốc gia. Đây là loại máy bay tiên tiến nhất thời bấy giờ, sở hữu công nghệ hiện đại, như súng điều khiển từ xa, khoang điều áp, bánh càng kép, thiết bị hạ cánh ba bánh, động cơ cực mạnh cùng khả năng chuyên chở bom cực khủng.

Nó có thể chở được khoảng 9 tấn bom và thả chúng xuống mục tiêu cách xa gần 5.000 km. Siêu pháo đài B-29 còn có thể bay với tốc độ cực đại hơn 570 km/giờ ở độ cao hơn 9.100 km - độ cao nằm ngoài tầm với của hầu hết các loại máy bay và súng của Nhật Bản thời bấy giờ.

Đây có thể xem là 'siêu phẩm' của Mỹ. Siêu pháo đài B-29 đi trước một thế hệ so với máy bay ném bom hạng nặng Junkers Ju 290 của Không quân Đức, và thậm chí cả B-17 và B-24 của Boeing. Nhật Bản thậm chí không có máy bay ném bom hạng nặng.

Vậy nhưng, chiếc B-29 này từng bị Liên Xô chiếm lấy một cách tình cờ và bị "ăn cắp chất xám" để tạo ra một phiên bản copy giống đến kinh ngạc. Câu chuyện diễn ra như thế nào?

Màn

Những thông số về siêu pháo đài B-29. Nguồn: Việt Hùng/Quân Sự Soha News.

Trước sức mạnh vượt trội của siêu pháo đài B-29, đã nhiều lần lãnh đạo Liên Xô Stalin (1878-1953) yêu cầu Tổng thống Roosevelt (1882-1945) cung cấp cho Liên Xô những chiếc B-29 theo chương trình viện trợ quân sự của Mỹ - một cách để các quốc gia Đồng minh chia sẻ lương thực, dầu mỏ và nguyên liệu giữa họ thời Thế chiến II.

Theo chương trình, Mỹ đã gửi cho Liên Xô 11 tỷ USD vật tư, bao gồm hơn 400.000 xe jeep và xe tải, 12.000 xe bọc thép, 11.400 máy bay, gần 2.000 đầu máy xe lửa, 2,6 triệu tấn xăng và dầu, và 1,75 triệu tấn lương thực. Mặt hàng duy nhất mà họ từ chối là máy bay ném bom hạng nặng.

Thực ra việc viện trợ này đều có ẩn ý sâu xa. Lý do duy nhất khiến Mỹ và Anh sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của Liên Xô là vì họ đều phải đối mặt với một kẻ thù chung (là Đức Quốc xã). Cả Mỹ và Anh đều gửi cho Liên Xô một lượng lớn viện trợ quân sự để hỗ trợ họ. Họ cần quân đội của Stalin để chống lại Đức Quốc xã ở Mặt trận phía Đông, để kéo chúng ra khỏi cuộc chiến dọc eo biển Anh và ngăn chặn một cuộc xâm lược có thể xảy ra vào Anh.

Vì mục đích này, Mỹ và Anh đã cung cấp cho Stalin các dòng xe tăng hạng trung M3 Lees và M4 Shermans, cũng như các máy bay chiến đấu Airacobra của Mỹ và Hurricanes của Anh. Nhưng máy bay ném bom hạng nặng có khả năng bay qua lục địa và xuyên đại dương, lại là một vấn đề khác. Mỹ không đủ tin tưởng lãnh đạo Liên Xô Stalin để trang bị cho ông một công nghệ có thể dùng để chống lại họ.

C Ơ H Ộ I T R Ờ I C H O

Tuy nhiên, may mắn đã mỉm cười với Stalin và Liên Xô. Mùa hè năm 1944, trong tình huống khẩn cấp xảy ra với 3 chiếc siêu pháo đài B-29 trong hành trình thực hiện một cuộc ném bom xuống Nhật Bản, 3 chiếc máy bay ném bom hạng nặng General H.H. Arnold Special, Ding How và Ramp Tramp buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống thành phố Vladivostok, Liên Xô (điều này đã nằm trong hướng dẫn).

Ngay lập tức, Liên Xô đã đưa cả 3 chiếc B-29 đến một cơ sở ở Moskva. Các phi hành đoàn đã được đưa về nước, nhưng mọi yêu cầu mang 3 chiếc B-29 trở lại Mỹ đều bị Liên Xô bỏ qua.

Đây là lúc các kỹ sư Liên Xô trổ tài. Với 3 chiếc máy bay này, các kỹ sư Liên Xô đã bắt đầu một trong những dự án thiết kế ngược phức tạp và táo bạo nhất từ ​​trước đến nay.

Màn

Siêu pháo đài B-29 (Boeing B-29 Superfortress) của Mỹ là niềm ghen tị của mọi quốc gia. Ảnh: Amusing Planet

Trong số ba chiếc, một chiếc đã bị tháo dỡ. Để theo dõi núi các bộ phận đang phát triển, cái thứ hai được sử dụng làm tài liệu tham khảo. Chiếc thứ ba được sử dụng cho chuyến bay thử nghiệm.

Stalin ra lệnh sao chép chính xác chiếc siêu pháo đài B-29 đến từng chi tiết nhỏ nhất. Nhưng nói thì dễ hơn làm. Liên Xô không có khả năng chế tạo để tái sản xuất nhiều bộ phận. Ví dụ, B-29 sử dụng vỏ nhôm dày 1/16 ″, nhưng Liên Xô sử dụng hệ mét, vì vậy nhôm tấm với độ dày đó không có sẵn cho họ.

Cuối cùng, Liên Xô đã sử dụng nhôm có độ dày khác. Nhiều hợp kim và vật liệu khác của Liên Xô phải được đưa vào sản xuất. Các bộ phận phải được chế tạo lại để bù đắp cho những khác biệt nhỏ và sau đó đảm bảo chúng được lắp và toàn bộ máy bay hoạt động như mong đợi.

Tuy nhiên, các khẩu súng máy hạng nặng sử dụng trong B-29 phải thay thế bằng đại bác. Đối với lốp xe, Liên Xô cũng phải lùng sục khắp nơi.

Thách thức lớn nhất là nhân bản hệ thống điều khiển hỏa lực cực kỳ phức tạp trên chiếc máy bay ném bom hạng nặng của Mỹ. B-29 sử dụng 5 bộ máy tính General Electric để điều khiển 5 thiết bị ngắm bắn đặt ở vị trí mũi và đuôi của máy bay.

Tất cả các loại vũ khí trên máy bay đều được xác định bởi 5 bộ máy tính General Electric. Hệ thống này sẽ xác định mục tiêu thông qua các thông số như tốc độ của máy bay, trọng lực, nhiệt độ và độ ẩm, cùng những thứ khác, cho phép tăng độ ngắm bắn chính xác của vũ khí.

Hệ thống này phức tạp đến nỗi ngay cả Tổng công trình sư về chế tạo máy bay của Liên Xô Andrei Tupolev (1888-1972), kỹ sư trưởng của dự án, cũng phải ngạc nhiên khi các kỹ sư của ông làm được điều không tưởng: Sao chép siêu pháo đài B-29 của Mỹ gần như hoàn hảo!

Màn

Tổng công trình sư về chế tạo máy bay của Liên Xô Andrei Tupolev (1888-1972), kỹ sư trưởng của dự án sao chép siêu pháo đài B-29 của Mỹ. Ảnh: Internet

Andrei Tupolev và nhóm của ông đã rất tỉ mỉ trong nỗ lực sao chép siêu phẩm của Mỹ, đến mức họ đã sao chép mọi chi tiết cuối cùng bao gồm cả miếng dán thân máy bay và bảng màu của B-29. Và tên của dòng máy bay ném bom hạng nặng Liên Xô (sao chép chiếc siêu pháo đài B-29 của Mỹ) lấy chính tên của Tupolev.

Trong vòng chưa đầy 2 năm, năm 1946, chiếc Tupolev Tu-4 Superfortress của Liên Xô đã sẵn sàng. Bất chấp nhiều thách thức, nguyên mẫu Tu-4 chỉ nặng hơn B-29 khoảng 340 kg, chênh lệch chưa đến 1%. Nó trông gần như giống hệt chiếc B-29. Nó có cùng sải cánh và cùng chiều dài thân máy bay. Nó có cùng tốc độ, cùng phạm vi, cùng trọng tải.

  C Ú  H Í C H  L Ị C H  S Ử

Chiếc Tupolev Tu-4 đầu tiên được đưa ra khỏi dây chuyền lắp ráp theo lịch trình vào năm 1947. Siêu pháo đài của Liên Xô cất cánh lần đầu tiên vào ngày 19/5/1947. Sau khi ra đời, các dòng máy bay của Tupolev đã khiến thế giới ngạc nhiên ít nhất qua sự kiện nổi bật sau đây:

Màn

Một chiếc Tupolev Tu-4 tại Bảo tàng Không quân Trung tâm Monino, Moska. Ảnh: Andrey Korchagin / Flickr

(1) Ngày 3/8 cùng năm, Liên Xô tổ chức Ngày Hàng không tại sân bay Tushino phía tây bắc Moskva. Đại diện của tất cả các lực lượng không quân lớn trên thế giới đều có mặt.

Khi các nhà ngoại giao Mỹ đứng quan sát, họ nghe thấy tiếng máy bay quen thuộc. Nhìn lên, họ nhận thấy đó là ba chiếc B-29 mà Liên Xô đã từ chối trao trả nhiều năm trước đó. Chỉ khi chiếc máy bay thứ 4 xuất hiện (Tupolev Tu-4), thế giới mới biết rằng Liên Xô đã sao chép thành công chiếc Boeing B-29 Superfortress của Mỹ.

Tupolev Tu-4 cuối cùng đã được đưa vào sản xuất hàng loạt và đến năm 1952, khi quá trình sản xuất kết thúc, khoảng 847 máy bay ném bom hạng nặng của Liên Xô đã được chế tạo. 

(2) Đến đầu những năm 1960, những chiếc Tu-4 đã được thay thế bằng những chiếc máy bay tiên tiến hơn. Một biến thể của Tu-4, Tu-4A, đã làm nên lịch sử: Tu-4A trở thành máy bay Liên Xô đầu tiên thả thử bom nguyên tử. Ngày 18/10/1951, quả bom nguyên tử RDS-3 Marya 42 kiloton được thả phía trên bãi thử bom Semipalatinsk ở vùng thảo nguyên rộng lớn phía đông bắc Kazakhstan. (Hai quả bom nguyên tử trước đó được thử nghiệm nổ dưới mặt đất - xem chi tiết).

(3) Không lâu sau đó, vào ngày 30/10/1961 lịch sử, "gấu" Tupolev Tu-95 thực hiện sứ mệnh là 'người vận chuyển' của "Big Ivan" - mật danh của quả bom Sa Hoàng mạnh nhất lịch sử. Phi công chính của Tu-95 là Andrei E. Durnovtsev cho nổ quả bom hạt nhân từ độ cao 10.500 mét phía trên quần đảo Novaya Zemlya vùng Bắc Băng Dương (đọc chi tiết).

Bài viết sử dụng nguồn: Amusing Planet, Air & Space Magazine, Nationalinterest

* Đọc bài cùng tác giả Trang Ly tại đây.