Mỹ-Nga-Trung bơm tiền khủng cứu kinh tế: Khó biết hiệu quả

Kinh tế 05/06/2020 - 08:49

( Tài chính ) - Câu chuyện khủng hoảng kinh tế không phải chuyện riêng của mỗi nước mà là câu chuyện toàn cầu.

Nền kinh tế thế giới đang chịu những tác động nặng nề bởi dịch Covid-19 gây ra, nên nhiều quốc gia đồng loạt bơm tiền nhằm hỗ trợ kinh tế nội địa.

Mới đây nhất, ngày 2/6, Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đã trình lên Tổng thống Vladimir Putin kế hoạch khôi phục nền kinh tế quốc gia sau đại dịch Covid-19. Theo đó, Chính phủ dự kiến chi khoảng 5 nghìn tỷ Ruble (tương đương 72 tỷ USD) để phục hồi kinh tế sau thời gian phong tỏa đất nước để chống dịch.

Trước đó, vào cuối tháng 5/2020, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã công bố trước Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc (Quốc hội) về kế hoạch cứu trợ kinh tế lên tới 4.000 tỷ nhân dân tệ (tương đương 559 tỷ USD) nhằm giúp đỡ các nhà máy và doanh nghiệp Trung Quốc gặp khó khăn vì dịch bệnh trong năm 2020 và các năm tới.

Còn Mỹ cũng nhanh chóng tung cùng lúc tất cả các phương tiện để cứu nguy kinh tế. Chính quyền liên bang ban hành 2 kế hoạch hỗ trợ kinh tế trị giá gần 3.000 tỷ USD để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) cũng đã sử dụng đến tất cả các phương tiện đang có trong tay: giảm lãi suất chỉ đạo đang từ 1,25% xuống còn 0%-0,25%, đồng thời mua vào gần 2.500 tỷ USD vừa cổ phiếu, vừa trái phiếu...

Khi các nước sử dụng tất cả các phượng tiện để cứu nền kinh tế, câu hỏi quan trọng nhất được đặt ra là liệu các biện pháp tiêu tốn hàng chục, thậm chí lên tới hàng ngàn tỷ USD này có hiệu quả hay không?

PGS.TS Lê Cao Đoàn, nguyên cán bộ Viện Kinh tế Việt Nam thừa nhận rất khó để trả lời câu hỏi này vì đây là một vấn đề phức tạp và cần có các chỉ số chính xác để căn cứ vào đó mà bơm tiền, tránh tình trạng bơm hỏng và gây hại.

Ông khẳng định bơm tiền là biện pháp rất cần thiết lúc này đối với các nền kinh tế trên toàn cầu, tuy nhiên, cần lưu ý một điểm quan trọng đó là: nền kinh tế lúc này bị tác động của đại dịch Covid-19 làm ngưng trệ cả hệ thống và hệ thống ấy không biết cái nào là nguyên nhân của cái nào, nếu không làm cẩn trọng thì dễ gây ra tác động ngược và gánh tai họa.

"Dường như các nhà kinh tế đến nay vẫn chưa có biện pháp ứng phó với câu chuyện này. Nếu cuộc đại khủng hoảng năm 1933, khủng hoảng tài chính năm 1997-1998, khủng hoảng 2008 chỉ là thiếu hụt tiền, cung ứng tiền ra sẽ tạo ra cầu, từ đó tạo ra việc làm, thu nhập, và như vậy có khi chỉ cần vài tháng đến 1 năm, tình hình kinh tế đã trở lại bình thường, còn lần này là một cuộc khủng hoảng toàn diện", PGS.TS Lê Cao Đoàn nhận xét.

Mỹ-Nga-Trung bơm tiền khủng cứu kinh tế: Khó biết hiệu quả - ảnh 1 Người dân Los Angeles, bang California xếp hàng dưới mưa trước ngân hàng thực phẩm địa phương để nhận thức ăn miễn phí. Ảnh: Business Insider

"Hệ thống tưới tiêu của ngành nông nghiệp Israel vô cùng tinh vi, họ đặt cả hệ thống vi tính để biết được chỗ nào cần nước, cần ở thời điểm nào, cần bao nhiêu... Bơm tiền vào nền kinh tế cũng phải chi tiết, tinh vi như vậy. Phải hết sức cẩn trọng khi bơm, chưa kể trong quá trình bơm, những người bơm có thể có ý đồ khác và trục lợi từ việc đó.

Cũng có thể người bơm rất có thiện chí, muốn làm tốt, nhưng như vậy chưa đủ và không phải cứ có người kêu là bơm", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Cho rằng bơm tiền chỉ là một công cụ, PGS.TS Lê Cao Đoàn lưu ý: Thuế - đối với nền kinh tế là thu nhập, nhưng với người sản xuất là chi phí, nếu miễn thuế cho doanh nghiệp thì nó trở thành thu nhập của doanh nghiệp, chứ không phải của Nhà nước và như vậy, Nhà nước phải có một nguồn dự trữ lớn.

Các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Mỹ có nguồn dự trữ ngoại hối dồi dào nhưng câu chuyện ở đây lại khá phức tạp. Các nước sử dụng tất cả các phương tiện để kích cầu, chẳng hạn như Mỹ cấp tiền và trợ cấp cho người thất nghiệp, khi người dân tiêu pha thì các siêu thị bán được hàng, từ đó tạo ra cầu cho nhà sản xuất... Thế nhưng, vấn đề không đơn giản như vậy.

"Trong khủng hoảng, khủng hoảng hợp đồng là rất đáng sợ, vì hợp đồng không thực hiện được, không bán được hàng. Chỉ khi nào các nước mạnh khôi phục nhanh thì các nước yếu sẽ theo đà đó mà lên.

Các quốc gia lớn như Mỹ, châu Âu, Trung Quốc, Nhật... bị dịch Covid-19 hoành hành như thời gian qua, đặc biệt là Mỹ. Điều này khiến cả thế giới bị hưởng chứ không phải câu chuyện riêng của mỗi nước.Từ xưa đến nay, cung và cầu của Mỹ và các quốc gia lớn khác tạo ra cung và cầu của thế giới", PGS.TS Lê Cao Đoàn phân tích.

Đà phục hồi của các nền kinh tế, theo ông Đoàn, phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà đầu tiên là dịch bệnh sẽ kéo dài trong bao lâu, bao giờ thì chấm dứt, sau đó có nguy cơ tái phát nữa hay không? Chưa kể, cho đến nay vẫn chưa có vắc-xin hoặc thuốc đặc hiệu cho Covid-19.

"Các quốc gia bơm tiền cứu nguy kinh tế, thế nhưng các bên cần có sự hợp tác chứ không phải co cụm lại. Đây không phải cuộc chơi của riêng nước nào hay một vài nước mà là toàn cầu", PGS.TS Lê Cao Đoàn nhấn mạnh.

Thành Luân