Nhu cầu hưởng thụ hẹp hòi, ích kỷ của một số bộ phận là nguyên nhân phát sinh tội phạm

Giáo dục 05/01/2021 - 09:11

Xâm hại trẻ em, người chưa thành niên vi phạm pháp luật, bạo lực gia đình, mua bán người là những vấn đề gây nhức nhối dư luận thời gian qua. Nhìn thẳng thực trạng, tìm hiểu rõ nguyên nhân để tìm giải pháp nhằm hạn chế, phòng ngừa tội phạm là những mặt công tác được Bộ Công an và các Bộ, ngành đặc biệt quan tâm.

Theo số liệu thống kê của Bộ Công an, từ ngày 15-6-2018 đến hết năm 2020, cả nước đã phát hiện 4.795 vụ án xâm hại trẻ em (với 5.384 đối tượng); 477 vụ mua bán người (với 636 đối tượng); tình trạng bạo lực gia đình, bạo lực trẻ em vẫn diễn ra…

Qua công tác rà soát, đấu tranh, Ban chủ nhiệm Dự án 4- Bộ Công an đã nhận diện những nguyên nhân chủ quan, khách quan của tình trạng trên; từ đó đưa ra phương, kế hoạch quyết liệt đấu tranh phòng chống, ngăn ngừa tội phạm.

Theo đó, nguyên nhân khách quan của tình trạng trên, trước hết là thể chất, trí tuệ của trẻ em còn non nớt, khả năng tự vệ phòng tránh các nguy cơ, hành vi xâm hại yếu ớt, hạn chế, do đó các đối tượng tội phạm lợi dụng yếu tố này để xâm hại các em.

Số người chưa thành niên phạm tội đa phần vì thiếu sự tu dưỡng, rèn luyện, ham chơi bời, hưởng thụ đua đòi, học theo các thói hư tật xấu, bị bạn bè lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật.

Mặt khác, các em thiếu sự quản lý giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội; không định hướng tương lai và hành động nhân ái dẫn đến thực hiện các hành vi lệch chuẩn đạo đức, vi phạm pháp luật.

Nhu cầu hưởng thụ hẹp hòi, ích kỷ của một số bộ phận là nguyên nhân phát sinh tội phạm - ảnh 1

Lối sống hưởng thụ, ích kỷ, đua đòi… là nguyên nhân phát sinh tội phạm. (Ảnh: M.C)

Mặt trái của công nghệ hiện đại dẫn đến tình trạng phân hóa giàu nghèo rõ rệt, tạo sự bất bình đẳng về cơ hội được bảo vệ của trẻ em; tác động trực tiếp đến đời sống của từng gia đình, mỗi cá nhân và nhu cầu hưởng thụ; trong đó có những nhu cầu hưởng thụ ích kỷ, hẹp hòi, biến chất (mua bán trẻ em, giao cấu trẻ em, mua bán bào thai…).

Hiện tượng di dân từ nông thôn lên thành thị, qua biên giới đã tạo nguy cơ trẻ em bị xâm hại, bị mua bán. Các điểm vui chơi giải trí cho trẻ em ngày càng thu hẹp do quá trình đô thị hóa; vai trò quản lý, giáo dục của gia đình với trẻ em ở nhiều gia đình chưa được coi trọng, thiếu quan tâm, để trẻ lang thang kiếm sống, trẻ bỏ học gia tăng là nguy cơ cao bị các đối tượng xâm hại.

Về nguyên nhân chủ quan, dễ dàng nhận thấy là lối sống buông thả, lười lao động, thích ăn chơi, đua đòi của một số phần tử thoái hóa, biến chất, suy thoái nhân cách dẫn đến hành vi phạm tội. Một số khác do trình độ văn hóa thấp, thiếu hiểu biết về chính sách pháp luật, mê tín, dị đoan mù quáng dẫn đến thực hiện hành vi phạm tội xâm hại trẻ em.

Một số đối tượng vị thành niên vi phạm pháp luật, phạm tội do hoàn cảnh khó khăn về kinh tế, bố mẹ li dị, li thân.

Một số khác do người trong gia đình chưa hiểu được giai đoạn phát triển của trẻ, chưa có cách quản lý, quan tâm chưa phù hợp; thiếu quan tâm tới trẻ hoặc chiều chuộng trẻ quá mức để trẻ tiếp xúc với phim ảnh độc hại, bạo lực quá sớm dẫn đến trẻ có suy nghĩ và hành vi lệch chuẩn.

Công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân có chỗ, có nơi chưa được tiến hành thường xuyên, liên tục, nhất là ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều hạn chế, mang tính hình thức; chưa tiếp cận được số có nguy cơ cao.

Việc chăm lo cải thiện đời sống tinh thần, tạo ra sân chơi bổ ích thu hút học sinh vẫn còn bất cập. Công tác quản lý, giáo dục học sinh hư, học sinh cá biệt chưa chặt chẽ, còn để số này tham gia vào các hoạt động, tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật.

Công tác phòng chống tội phạm xâm hại trẻ em, người chưa thành niên vi phạm pháp luật, phòng chống bạo lực gia đình, mua bán người mang tình xã hội sâu sắc; cần sự vào cuộc, quan tâm của cấp ủy, Đảng, chính quyền; tuy nhiên đến nay, một số địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm đến công tác chỉ đạo, điều hành các lực lượng, ban, ngành, các tổ chức đoàn thể tăng cường công tác phòng ngừa tội phạm liên quan đến trẻ em và bảo vệ, chăm sóc trẻ em, nhất là trẻ em có nguy cơ bị xâm hại tình dục.

Công tác quản lý, chấn chỉnh các hoạt động tiêu cực trong quán bar, nhà hàng karaoke, vũ trường tại cấp cơ sở chưa thực hiện tốt cơ chế hậu kiểm, nhất là các dịch vụ internet cùng các hiện tượng tiêu cực khác ngoài xã hội đã tác động mạnh đến tư tưởng, lối sống của trẻ em; nhiều trẻ em bị kích động, bắt chước, làm theo đã gây ra một số vụ án đặc biệt nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, một số địa phương, đơn vị, công tác nắm, dự báo tình hình tội phạm chưa sát thực tế, công tác phòng ngừa còn hạn chế. Việc rà soát, lập danh sách, xử lý các đối tượng cò mồi, môi giới hôn nhân có yếu tố nước ngoài, tổ chức xuất cảnh trái phép; gần đây là tình trạng mua bán trẻ sơ sinh, mua bán thận, mang thai hộ chưa triệt để.

Công tác điều tra một số vụ xâm hại trẻ em gặp khó khăn do nạn nhân nhỏ tuổi, chứng cứ bị tiêu hủy nên quá trình giải quyết vụ việc còn chậm, thông tin đến dự luận chưa kịp thời. Nguồn lực, kinh phí hỗ trợ công tác này còn thiếu, hạn hẹp. Công tác phối hợp, trao đổi thông tin giữa các đơn vị, địa phương còn bị động cũng là một trong những nguyên nhân gây khó trong công tác đấu tranh, phòng ngừa các loại tội phạm.

Đứng trước những vấn đề trên, Bộ Công an đã chú trọng công tác tham mưu, chỉ đạo trong đấu tranh, phòng ngừa các loại tội phạm; tổ chức công tác truyền thông phòng ngừa tội phạm với các đơn vị, Bộ, ngành trên cả nước; công tác điều tra, xử lý tội phạm được triển khai nghiêm túc, triệt để; công tác xây dựng, duy trì, nhân rộng mô hình phòng ngừa tội phạm được tiến hành thường xuyên; công tác xây dựng, hoàn thiện và PBGDPL được quan tâm, chú trọng; công tác hợp tác quốc tế được đẩy mạnh.

Nhờ vậy đã hạn chế, phòng ngừa được hoạt động tội phạm thời gian qua. Cụ thể, trong giai đoạn 2018-2020 cả nước đã kéo giảm được 3,13% số vụ xâm hại trẻ em (đạt 62,6%); giảm 10.02% số vụ người chưa thành niên vi phạm pháp luật (đạt 66,8%) so với cùng kỳ giai đoạn 2015-2017.

Trong giai đoạn 2021-2025, kế hoạch phòng chống tội phạm xâm hại trẻ em; phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi, mua bán người, bạo lực gia đình đã được Bộ Công an xây dựng bài bản, coi là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá để kiềm chế, làm giảm các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm.

Nam Du