Suy giảm 90% san hô ở vịnh Nha Trang

Khoa Học 12/05/2021 - 15:24

Vịnh Nha Trang là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới, được đánh giá là có đa dạng sinh học cao so với nhiều vùng ven bờ khác ở Việt Nam.

Suy giảm 90% san hô ở vịnh Nha Trang - ảnh 1

Nỗ lực bảo toàn đa dạng sinh học vịnh biển Nha Trang.

Kết quả nghiên cứu mới nhất của Viện Sinh thái học và tiến hóa - Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga tại Nha Trang và Viện Hải dương học trên tạp chí Marine and Freshwater Research (tháng 3/2021) ghi nhận 90% san hô ở vịnh Nha Trang đã biến mất so với những năm 1980. Trong đó, giai đoạn hiện nay suy giảm mạnh nhất, đáng báo động.

Mức độ suy giảm của san hô ở các điểm khảo sát trên đều nghiêm trọng. Tại đảo Hòn Một, loài san hô này đã mất hoàn toàn hay độ che phủ giảm 4 - 8 lần. Đặc biệt, phía bắc đảo Hòn Tre, độ che phủ san hô mất 98% (giảm 54 lần).

Kết quả quan sát, thu thập mẫu phân tích tại 20 điểm cố định (2013 - 2019), kết hợp công cụ lập bản đồ rạn và phân tích hệ thống thông tin địa lý GIS cho phép so sánh với 4 thập niên trước cho thấy, tổng diện tích rạn san hô phong phú và khỏe mạnh ở vịnh Nha Trang đã giảm từ 6,65km2 trước năm 1980 xuống còn 0,74km2 vào năm 2019.

Điều đó cho thấy, Nha Trang đã mất 90% san hô trong vòng chưa đầy 40 năm. 10% còn lại của quần xã san hô trong hai tình trạng: một số vẫn ổn định và một số tiếp tục suy giảm, mức độ che phủ dao động từ 13 - 50% và tính phong phú đa dạng của loài cũng suy giảm nhiều.

Tiến sĩ Hoàng Xuân Bền - Phó Viện trưởng Viện Hải dương học cho rằng, suy giảm rạn san hô trong vịnh có nhiều nguyên nhân như: khai thác hủy diệt bằng chất nổ, xyanua (hiện nay không còn), ô nhiễm môi trường (các hoạt động du lịch, xả thải, nuôi trồng thủy sản…) làm thay đổi điều kiện sống, xuất hiện san hô bị bệnh, bùng nổ sinh vật ăn san hô (sao biển gai) và hiện tượng ưu dưỡng (phú dưỡng) cục bộ, hiện tượng tẩy trắng san hô và các tai biến thiên nhiên (bão, lũ)...

Tuy nhiên, việc mất rạn san hô lớn nhất là do quá trình san lấp, xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch và dân sinh tại các vùng ven bờ và ven đảo. Việc san lấp không chỉ làm mất diện tích rạn san hô mà còn đưa lượng trầm tích ra biển, gây lắng đọng trên bề mặt rạn làm san hô bị chết.

Thời gian qua, Viện Hải dương học đã thử nghiệm phục hồi san hô ở vịnh Nha Trang, đã xác định 9 loài san hô cứng có khả năng phục hồi với tỷ lệ sống đạt trên 60%, tốc độ tăng trưởng trung bình từ 0,4 - 6,5mm/tháng. Kết quả này mang lại những hiệu quả nhất định, góp phần giảm thiểu những tác động bất lợi đối với rạn san hô, cải thiện các vùng rạn bằng cách làm gia tăng độ phủ của san hô, gia tăng giá bám bền vững cho san hô tái phục hồi và tạo môi trường ổn định cho sự phát triển của quần xã sinh vật rạn.

Các rạn san hô được ví như rừng ở dưới đáy biển, với nhiều tầng và có mức độ che phủ lớn, là nơi trú ngụ, sinh nở của các loài sinh vật đáy và các loài cá. Vì thế, lượng san hô suy giảm nghiêm trọng này sẽ dẫn tới hệ quả là nguồn lợi động vật đáy và cá sẽ suy giảm theo.