Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng?

21/07/2018 - 20:51 - Nguồn: khampha.vn Yêu cầu xóa tin
Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 1
Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 2

Đ ưa 12 phi hành gia đặt chân lên Mặt Trăng là thành tựu lớn nhất không chỉ của riêng NASA mà còn là của cả nhân loại. Nhưng đã hơn 45 năm trôi qua, chưa có một ai quay lại nơi này. Tại sao lại như vậy?


Vào đúng ngày này của 49 năm trước, sứ mệnh Apollo 11 đã lần đầu đưa con người đặt chân lên Mặt Trăng. Phi hành gia Neil Armstrong đã trở thành người đầu tiên của nhân loại dạo bước trên một vật thể khác ở bên ngoài Trái Đất.

Sau Apollo 11, có 6 sứ mệnh Apollo khác đã đưa các phi hành gia lên Mặt Trăng để thu thập đất đá, chụp hình ảnh, thực hiện một số thí nghiệm, đặt quốc kỳ Mỹ rồi mang những mẫu vật thu thập trở về Trái Đất. Tất cả họ đã quay về địa cầu an toàn chứ không sinh sống cố định ở đó.

Sứ mệnh cuối cùng của chương trình này là Apollo 17 đã hoàn thành vào tháng 12 năm 1972. Đã 45 năm trôi qua, mặc dù có rất nhiều lý do chính đáng để con người một lần nữa quay trở lại nơi này, nhưng vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất mãi cho đến nay vẫn chưa được một công dân địa cầu nào ghé qua chào hỏi.

Khi nhân loại đang hướng đến các sứ mệnh trong tương lai xa ở Sao Hỏa, thì Mặt Trăng nổi lên như một trạm trung chuyển của con người cho những nhiệm vụ thám hiểm đó. Các cơ quan khoa học của chính phủ, các nhà nghiên cứu và cả những doanh nghiệp đều nghĩ sẽ xây dựng Mặt Trăng thành một kho cung ứng.

Cụ thể, trên Mặt Trăng sẽ có những kho nhiên liệu dùng để cấp nhiên liệu cho các sứ mệnh thăm dò không gian thời gian dài, thúc đẩy quá trình đổ bộ lên Sao Hỏa trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn, cũng như giải đáp được các bí ẩn về Mặt Trăng lẫn Trái Đất.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 3​​

Ngoài ra, Mặt Trăng còn được vẽ bản thảo sẽ xây dựng các đài quan sát thiên văn hay một điểm tham quan du lịch độc đáo. Mặt Trăng không có bầu khí quyển dày như Trái Đất, là nơi lý tưởng để đặt các kính thiên văn mà quan sát vào không gian sâu thẳm.

“Một trạm nghiên cứu cố định của con người trên Mặt Trăng chính là bước đi tiếp theo rất hợp lý. Chỉ mất ba ngày đường, chúng ta đã có kinh nghiệm trong việc này và sẽ không xảy ra sơ suất hay chết người. Tại Mặt Trăng, chúng ta có thể nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi bắt đầu đi xa hơn vào vũ trụ,” ông Chris Hadfield, phi hành gia đã về hưu người Canada, cho biết.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 4​​

Phi hành gia Buzz Aldrin, sứ mệnh Apollo 11 đang đứng cạnh quốc kỳ Mỹ trên bề mặt Mặt Trăng vào ngày 20 tháng 7 năm 1969. Ảnh: NASA.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 5​​

Hình ảnh Trái Đất được chụp từ sứ mệnh Apollo 17, đây là sứ mệnh đưa con người lên Mặt Trăng cuối cùng cho đến tận ngày nay. Ảnh: NASA.

Quay lại Mặt Trăng là một việc rất đắt đỏ

M ột rào cản lớn và dễ dàng thấy được cho bất cứ sứ mệnh không gian nào, đặc biệt là các sứ mệnh thám hiểm có người lái hay liên quan đến con người, chính là chi phí.

Một đạo luật được ký vào tháng 3 năm 2017 bởi Tổng thống Donald Trump đã trích ngân sách cho NASA với mức 19,5 tỷ USD mỗi năm và sẽ tăng lên thành 19,9 tỷ USD vào năm 2019. Số tiền có vẻ rất lớn nhưng nếu được chia nhỏ và dùng cho các dự án đầy tham vọng của NASA, nó sẽ trở nên thiếu thốn.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 6​​

Tên lửa Saturn V đang trên bệ phóng, chuẩn bị cho sứ mệnh Apollo 4 vào tháng 11 năm 1967. Mỗi sứ mệnh Apollo như tiêu tốn khoảng 120 tỷ USD nếu so với tỷ giá ngày nay. Ảnh: NASA.

NASA đang trong thời gian xây dựng và vận hành các dự án tầm cỡ, như Kính Viễn vọng Không gian James Webb, dự án tên lửa đẩy khổng lồ SLS, cùng các sứ mệnh thám hiểm không gian đến những nơi xa nhất trong Hệ Mặt Trời như Sao Mộc, Vành đai tiểu hành tinh, Vành đai Kuiper và rìa cạnh của Hệ Mặt Trời. Đó là chưa nói mức ngân sách này nhỏ hơn nhiều nếu so sánh với cùng kỳ trong quá khứ.

“Ngân sách liên bang của NASA từng đạt 4% vào năm 1965. Trong suốt 40 năm qua, nó vẫn luôn được giữ ở mức dưới 1% và giảm còn 0,4% trong 15 năm trở lại đây,” phi hành gia Walter Cunningham từng tham gia sứ mệnh Apollo 7 trong buổi trình bày trước Quốc hội Hoa Kỳ vào năm 2015.

Chính quyền của Tổng thống Trump kêu gọi các sứ mệnh quay trở lại Mặt Trăng và thăm dò Sao Hỏa, nhưng việc trích ngân sách nhỏ giọt thậm chí khiến chương trình tên lửa đẩy SLS của NASA khó có thể hoàn thành và Trạm Không gian Quốc tế (ISS) sẽ sớm bị bỏ rơi.

Theo một báo cáo năm 2005 của NASA, ước tính việc quay lại Mặt Trăng sẽ ngốn số tiền lên tới 104 tỷ USD (so với tỷ giá hiện nay thì sẽ là 133 tỷ USD). Các chương trình Apollo vào thập niên 1970 nếu so với tỷ giá hiện tại cũng sẽ tiêu tốn khoản tiền vào khoảng 120 tỷ USD.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 7​​

“Sứ mệnh thám hiểm không gian có người lái vô cùng đắt đỏ và yếu tố quan trọng nhất để thành công là phải được hỗ trợ về mặt tài chính. Trừ khi Chính phủ chịu đổ tiền vào nó, còn không những điều này sẽ chỉ được nói trên miệng và ghi trên giấy,” Cunningham cho biết.

“Các chương trình giám sát Trái Đất và nghiên cứu khoa học đã tiêu tốn quá nhiều tiền, việc quay trở lại Mặt Trăng hay xa hơn là đổ bộ lên Sao Hỏa là bất khả thi với ngân sách hiện có của NASA.”

Vấn đề với các đời tổng thống

M ục tiêu trước mắt của chính quyền Thổng thống Donald Trump là đưa phi hành gia đến vùng cận Mặt Trăng vào khoảng năm 2023. Nếu ông Trump tái đắc cử, thì thời gian này đã gần hết nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông. Vấn đề ở đây chính là các đảng phái liên tục thay đổi chính sách sau mỗi nhiệm kỳ tổng thống.

“Các ngài tổng thống khi nói về những chương trình không gian, đều đặt ra những mốc thời gian xa vời và chỉ xảy ra ở các nhiệm kỳ sau nếu họ tái đắc cử. Điều gì sẽ xảy ra nếu họ không được tiếp tục giữ chức và một tổng thống của đảng phái chính trị khác lên nắm quyền?” Hadfield nói.

Đứng từ quan điểm của phi hành gia, những sứ mệnh không gian là công sức xây dựng, phát triển và vận hành trong suốt nhiều năm, lâu hơn cả một nhiệm kỳ tổng thống. Các đời tổng thống và nhà lập pháp sau rất dễ dàng để hủy bỏ những sứ mệnh không gian đã được phát triển từ thời của nhà lãnh đạo trước.

Trước khi ông Trump nhậm chức, phi hành gia Scott Kelly - người đã có hơn một năm làm việc trong Trạm Không gian Quốc tế - đã chia sẻ rằng, “Tôi mong muốn vị tổng thống tiếp theo sẽ trích phần lớn ngân sách để tiếp tục hoàn thành các sứ mệnh không gian đã có từ trước, bất kể đó là sứ mệnh gì.”

Nhưng dường như các tổng thống không mấy hài lòng với những công trình khoa học mà đời lãnh đạo trước đã làm. Năm 2004, Tổng thống Bush đã giao NASA nhiệm vụ phải thay thế chương trình tàu con thoi và khiến những con tàu này trở thành hoài niệm.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 8​​

Đồ họa vẽ tàu vũ trụ Orion đang bay trong không gian sau khi được phóng lên bởi tên lửa Ares thuộc chương trình Constelltion được NASA phát triển vào thời Tổng thống George W. Bush. Ảnh: NASA.

Lúc bấy giờ, chính quyền của ông Bush cũng từng ấp ủ việc quay lại Mặt Trăng qua việc trích ngân sách để NASA phát triển chương trình Constellation, là sứ mệnh không gian có người lái đổ bộ lên Mặt Trăng, sử dụng tên lửa đẩy Ares và tàu vũ trụ Orion.

NASA được chi 9 tỷ USD và thiết kế xây dựng trong 5 năm, họ đã tiến hành thử nghiệm về động cơ và đưa các phi hành gia vào môi trường giả lập nhằm chuẩn bị cho chuyến bay. Nhưng sau khi Tổng thống Barack Obama nhậm chức, văn phòng chính phủ đã ra thông báo về việc không còn đủ khả năng phát triển chương trình Constellation. Thay vào đó, ông thông qua dự án Hệ thống tên lửa đẩy SLS.

Tổng thống Trump không hủy bỏ chương trình SLS nhưng đã thay đổi mục tiêu thăm dò của Tổng thống Obama, từ đổ bộ lên một tiểu hành tinh thành đặt chân lên Mặt Trăng và Sao Hỏa.

Những thay đổi như vậy qua các đời tổng thống khiến các chương trình không gian cũ bị hủy bỏ, gây lãng phí lớn về cả tiền của lẫn thời gian và công sức. Các chương trình bị hủy bỏ đã tiêu tốn khoảng 20 tỷ USD từ ngân sách của nước này.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 9​​

Tổng thống Barack Obama đã hủy bỏ chương trình Constellation từ thời tổng thống trước mà thay vào đó là Hệ thống tên lửa đẩy SLS mạnh mẽ. Ảnh: NASA.

Áp lực đằng sau cam kết của chính phủ về việc duy trì những sứ mệnh không gian chính là ý chí của người dân Mỹ, những người đã bỏ phiếu cho các chính trị gia và định hình những chính sách ưu tiên của họ. Sự quan tâm của công chúng với Mặt Trăng vẫn còn nồng ấm như nửa thế kỷ trước.

Vào đỉnh cao của sứ mệnh Apollo, khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin đặt chân lên Mặt Trăng, có 53% người dân Mỹ nghĩ rằng việc này đáng tiền. Ngày nay, 44% công dân Mỹ cho biết việc phi hành gia đặt chân lên Mặt Trăng là không có ý nghĩa gì cả. Trong một khảo sát khác, 91% người dân cho biết ưu tiên hàng đầu là việc phát hiện và ngăn chặn các tiểu hành tinh có thể gây hại đến Trái Đất.

Những lý do lớn hơn cả chính trị và tài chính

V ượt ra khỏi cuộc chiến giữa các đảng phái chính trị và những khó khăn về ngân sách eo hẹp, có một số lý do thật sự nguy hiểm khiến NASA cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa con người đổ bộ lên đây một lần nữa. Mặt Trăng là một cái bẫy 4,5 tỷ năm tuổi và ta không thể đánh giá thấp nó được.

Bề mặt của vệ tinh này trải đầy các miệng núi lửa, miệng hố va chạm và những tảng đá chênh vênh đe dọa cho sự đổ bộ của phi hành đoàn. Từ năm 1969, chính phủ Mỹ đã chi hàng tỷ đô la để phóng các vệ tinh lên Mặt Trăng nhằm vẽ bản đồ vật thể này, giúp NASA xác định được vùng an toàn và cho các sứ mệnh Apollo hạ cánh.

Ngoài ra, một nỗi lo ngại lớn không kém của Mặt Trăng là bụi Mặt Trăng, chúng là những mảnh vụn vỡ được tạo ra sau khi bị tác động bởi một thiên thạch đâm vào bề mặt Mặt Trăng trong quá khứ.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 10​​

Bề mặt của vệ tinh này trải đầy các miệng núi lửa, miệng hố va chạm và những tảng đá chênh vênh đe dọa cho sự đổ bộ của phi hành đoàn. Ảnh: NASA.

Madhu Thangavelu, kỹ sư hàng không tại Đại học Nam California, cho biết Mặt Trăng được bao phủ bởi một lớp bụi mịn nhưng rất dày, ở một số nơi nó dày đến gần 10 cm. Lớp bụi này được tích điện thông qua tương tác với gió Mặt Trời, khiến chúng bào mòn nhanh chóng vật thể nào chạm vào, và đó có thể là xe tự hành hay giày của phi hành gia.

“Mặt Trăng có vấn đề lớn với bụi mịn. Nếu muốn sinh sống ở đó lâu dài, chúng ta phải tìm cách làm sạch môi trường ở đây vĩnh viễn. Nhưng hiện tại chúng ta vẫn chưa tìm ra cách triệt để,” Peggy Whitson, nữ phi hành gia đã có 665 ngày trên Trạm Không gian Quốc tế, chia sẻ.

Đó là chưa kể đến vấn đề với ánh sáng Mặt Trời. Cứ mỗi 14,75 ngày một lần, bề mặt Mặt Trăng sẽ trở thành địa ngục sôi sục khi nó bị các tia nắng Mặt Trời chiếu trực tiếp vào mà không có bầu khí quyển bảo vệ. Rồi sau đó là 14,75 ngày chìm trong bóng tối lạnh lẽo hoàn toàn, bề mặt ban đêm của Mặt Trăng là một trong những nơi lạnh lẽo nhất Hệ Mặt Trời.

Một lò phản ứng nhỏ được phát triển bởi NASA có tên gọi là Kilopower, có thể cung cấp điện năng cho các phi hành gia trong những ngày tháng ban đêm, cũng sẽ hữu ích cho các sứ mệnh thăm dò ở những nơi khác như Sao Hỏa.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 11​​

Mặt Trăng cứ mỗi tháng hai lần sẽ lần lượt bị Mặt Trời chiếu thẳng vào rồi chìm vào đêm tối lạnh lẽo. Điều kiện khắc nghiệt trên Mặt Trăng rất khó để sinh sống ổn định lâu dài. Ảnh: StarDate.

“Mặt Trăng là một trong những nơi khắc nghiệt nhất để sinh sống, nhưng vì nó nằm gần Trái Đất nên chúng ta sẽ có cơ hội để tìm hiểu và thích ứng với môi trường sống ở đây trước khi có thể tiến xa hơn vào không gian vũ trụ,” Thangavelu cho biết thêm.

Tín hiệu lạc quan: Thế hệ các tỷ phú hứng thú với không gian

“C ó một thế hệ tỷ phú trẻ tuổi có hứng thú với ngành thám hiểm không gian. Đó là điều tuyệt vời. Sự thay đổi này chỉ mới diễn ra trong 10 năm trở lại đây. Ngành công nghệ vũ trụ của thế giới có lẽ sẽ chẳng xê dịch được nhiều nếu cứ chỉ có NASA đứng ra làm việc,” phi hành gia Jeffrey Hoffman cho biết.

Hoffman đề cập đến Elon Musk và công ty tên lửa của ông là SpaceX, cũng như Jeff Bezos với công ty hàng không vũ trụ Blue Origin. “Đó là vấn đề dễ dàng thấy ngay trước mắt, nếu chúng ta muốn bay xa hơn vào không gian, ta phải có phương tiện mới. Không thể cưỡi cỗ xe ngựa mà bay lên Mặt Trăng được,” Hoffman nói thêm.

Bezos nổi lên như một tỷ phú trẻ với tầm nhìn dài hạn táo bạo. Với tên lửa New Glenn sắp được ra mắt của công ty Blue Origin của mình, ông mong muốn “sẽ quy hoạch lại Trái Đất, đưa các ngành công nghiệp nặng ra khỏi hành tinh và nơi này chỉ còn lại những ngành công nghiệp nhẹ, khu dân cư cùng môi trường trong sạch.”

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 12​​

Blue Origin là một trong những công ty tư nhân phát triển về mảng thăm dò vũ trụ. Với tên lửa New Glenn sắp được ra mắt, công ty này hứa hẹn sẽ quy hoạch lại các ngành công nghiệp trên Trái Đất theo hướng đưa các ngành công nghiệp nặng ra không gian. Ảnh: Blue Origin.

Về phần mình, Elon Musk cũng đang phát triển tên lửa Big Falcon để có thể xây dựng tuyến đường Trái Đất-Mặt Trăng trong tương lai. Ngành du lịch không gian sẽ sớm được mở ra với những chuyến bay thường xuyên và giá cả phải chăng. SpaceX thậm chí được kỳ vọng sẽ chinh phục Mặt Trăng trước Blue Origin và NASA.

Tên lửa Falcon Heavy thế hệ mới được thiết kế để chở theo module Dragon chứa phi hành đoàn. Elon Musk cho biết, đã có hai công dân Mỹ bỏ tiền túi để được trở thành người đầu tiên bay lên Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất trong chuyến tàu này của SpaceX.

Tại sao đã hơn 45 năm nhưng chưa ai quay trở lại Mặt Trăng? - 13​​

SpaceX từ lâu đã nổi tiếng với hệ thống tên lửa Falcon có thể tái sử dụng sau một lần phóng. Không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, công nghệ này của SpaceX còn giúp công ty này có thể đổ bộ lên Mặt Trăng trước cả NASA. Ảnh: SpaceX.

“Ước mơ của tôi là Mặt Trăng một ngày nào đó sẽ trở thành một phần trong nền kinh tế của Trái Đất. Không gian ở quỹ đạo địa tĩnh trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động kinh tế thường nhật và lao động sẽ diễn ra một cách bình thường ở cả Trái Đất lẫn Mặt Trăng,” Hoffman chia sẻ.

Các phi hành gia từng có kinh nghiệm du hành không gian không nghi ngờ về khả năng chúng ta quay trở lại Mặt Trăng hay đặt chân lên Sao Hỏa, mà họ chỉ không rõ là vào thời điểm nào trong tương lai. Có thể sẽ còn rất lâu nữa, nhưng không phải là không bao giờ.

Quang Niên