Tăng cường đào tạo và tìm thị trường mới

Kinh tế 15/04/2013 - 07:05

Sau 4 năm triển khai thực hiện xuất khẩu lao động ở huyện nghèo theo Quyết định 71/QĐ-TTg, phản ánh từ các địa phương là hiệu quả thấp, khó khăn nhiều.

no image
 

Giải pháp nào để tháo gỡ, giúp lao động huyện nghèo có việc làm bềnvững?

Xung quanh vấn đề này, phóng viên NTNN đã phỏng vấn ông Bùi Sĩ Lợi - PhóChủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội.

Ông có nhận định gì về việc thực hiện đưa lao động huyện nghèo đi XKLĐtheo Quyết định 71?

- Theo đánh giá của tôi, đây là quyết định hết sức nhân văn. Cùng vớiChương trình 30A, quyết định này đặt mục tiêu đào tạo, nâng cao chất lượng nhân lực, giải quyếtviệc làm ngoài nước cho lao động nghèo nhằm ổn định an sinh cho bà con vùng đồng bào dân tộc ở cáchuyện nghèo. Về cơ bản, các cơ quan, đoàn thể, chính quyền và các doanh nghiệp cũng đã làm hết sứcquyết liệt. Kết quả cũng đã có một số lao động được hưởng lợi từ chương trình, thực sự vươn lênthoát nghèo.

Tuy nhiên nhìn nhận tổng quan thì hiệu quả còn chưa được như mong đợi, sốlao động đưa đi ít, số bỏ về nhiều. Việc đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài là tốt nhưng phải cótính toán cụ thể, không thể chỉ chạy theo số lượng, đưa lao động đi bằng mọi giá.

Dự thảo báo cáo sơ kết 4 năm thực hiện Quyết định 71 của Cục Quản lýlao động ngoài nước (Bộ LĐTBXH) cho thấy hiệu quả thực hiện thấp. Theo ông, đâu là nguyên nhân dẫntới điều này?

- Nguyên nhân thì có nhiều nhưng trước hết là do chính trình độ văn hóa củalao động còn thấp, khó tiếp cận ngoại ngữ, tay nghề còn non kém. Một nguyên nhân khách quan nữa làmặc dù mục đích của chương trình thì rất nhân văn nhưng việc triển khai thực hiện lại rơi vào đúnglúc kinh tế khủng hoảng, suy thoái nên nhiều nước không nhận lao động của Việt Nam, một số kháctiếp nhận thì gặp nội chiến (như Libya).

Một số thị trường truyền thống như Malaysia, Đài Loan... tuyển dụng laođộng không mấy khắt khe thì cũng bị khủng hoảng, gặp khó khăn. Trong khi đó, tâm lý của người dântộc thiểu số lại ngại đi xa, phong tục tập quán cũng có nhiều khác biệt nên chỉ cần nản chí một tílà họ bỏ về. Tóm lại, lao động của ta còn kém, thị trường lao động lại khủng hoảng, vì thế công tácđưa lao động huyện nghèo đi làm việc ở nước ngoài gặp khó khăn là chuyện đương nhiên.

Là cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Các vấn đề xã hội có những góp ý gì chocác cơ quan quản lý nhà nước về việc thực hiện chính sách này?

- Theo tôi, thời gian sắp tới, Cục Quản lý lao động ngoài nước phải sơ kếtQuyết định 71 xem khó khăn, vướng mắc cụ thể là gì? Thị trường lao động bất lợi như thế nào? Vấn đềcốt lõi hiện nay chính là: Trong khi lao động của ta trình độ thấp, tập quán có nhiều khác biệt nênchỉ đáp ứng được những thị trường cần lao động phổ thông; khi khủng hoảng kinh tế, những nước nàycũng gặp khủng hoảng nên lao động dễ bị mất việc.

Trong khi đó, thị trường lao động bền vững hơn, đòi hỏi nguồn nhân lực chấtlượng cao như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức... thì lao động huyện nghèo chưa thể với tới được. Tôi cũngbiết Bộ LĐTBXH cũng ưu ái lao động huyện nghèo, tạo điều kiện cho họ học tiếng Hàn, xuất cảnh sangHàn Quốc làm các nghề nông nghiệp nhưng số này rất ít.

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, thời điểm tháng 2.2011, hàngngàn lao động huyện nghèo xuất cảnh theo Quyết định 71/QĐ-TTg đi làm việc tại Libya phải về nướctrước hạn vì nội chiến ở nước này. Thời điểm đó, các lao động huyện nghèo cũng được hỗ trợ mức caohơn 50% so với lao động bình thường (mỗi lao động làm việc từ đủ 1 tháng trở xuống được nhận 12triệu đồng; từ 1 tháng đến đủ 2 tháng nhận mức 9 triệu đồng; trên 2 tháng đến đủ 4 tháng là 6 triệuvà trên 4 tháng đến đủ 6 tháng là 3 triệu đồng. Ngân hàng Chính sách xã hội sau đó cũng có cácquyết định dãn nợ cho lao động nghèo. Tuy nhiên, việc phải về nước ồ ạt cũng khiến người dân nghèomất niềm tin.

Lê An

Chính vì thế, thời gian tới nếu muốn làm tốt việc XKLĐ cho huyện nghèo cầnphải tăng cường đào tạo. Mặt khác phải lựa chọn thị trường lao động thuận lợi để giới thiệu laođộng, để lao động có thể thích nghi với điều kiện làm việc ở nước bạn, từ đó muốn gắn bó lâudài.

Ngoài ra cũng cần cần tăng cường vai trò quản lý của cơ quan nhà nước. Nhànước cần phải hỗ trợ cho các doanh nghiệp, đồng thời tạo kênh kết nối với các nước mà mình đưa laođộng đến để mình có cách quản lý tập trung. Người lao động của mình đa phần là người dân tộc, nóitiếng Kinh chưa rõ, giờ sang nước bạn đi làm sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế cần phải trợ giúp họnhiều hơn khi sang nước bạn

Nhiều ý kiến băn khoăn Quyết định 71 đặt ra nhiều mục tiêu, nhưng mụctiêu nào cũng không đạt sẽ dẫn tới lãng phí tiền của, thời gian, vì thế không nên tiếp tục thựchiện chương trình. Quan điểm của ông như thế nào về vấn đề này?

- Cá nhân tôi thì cho rằng, nếu kết quả thực hiện chưa cao thì chúng tacũng cần phải xem xét lại chính sách, cũng nên đặt câu hỏi nên tiếp tục hay dừng lại việc XKLĐ tạicác huyện nghèo? Tuy nhiên, như tôi đã phân tích, việc thực hiện Quyết định 71 phụ thuộc vào nhiềuyếu tố khách quan mà cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp XKLĐ cũng không lường hết được.

Bộ LĐTBXH cùng Cục Quản lý lao động ngoài nước nên sớm sơ kết, đánh giá vàphân tích hoàn cảnh cụ thể để đề ra phương án, cách thức thực hiện phù hợp. Còn nếu xét thấy việcthực hiện chương trình không hiệu quả thì cũng nên chuyển hướng hỗ trợ, đầu tư vào cơ sở hạ tầng,phục vụ sản xuất kinh doanh tại chỗ cho người dân huyện nghèo.

Về lâu dài, theo ông chính sách hỗ trợ việc làm cho lao động huyệnnghèo cần hướng tới cách làm như thế nào?

- Về lâu dài, dù có tiếp tục hay không tiếp tục thực hiện chương trình đưalao động huyện nghèo đi XKLĐ thì cũng cần phải đào tạo nâng cao tay nghề cho lao động. Đặc biệt,cần tăng cường hơn nữa việc nâng cao dân trí cho đồng bào vùng khó khăn. Có vậy, việc triển khaicác chương trình hỗ trợ việc làm, các vấn đề về an sinh xã hội cho người dân nơi đây mới thật sựhiệu quả.

Xin cảm ơn ông!

Minh Nguyệt (thực hiện)