Tăng tự chủ trong thi, tuyển sinh

Giáo dục 29/10/2015 - 07:52

Sáng 28-10, Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng (ĐH, CĐ) tổ chức hội thảo về thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ. Đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục tham dự đã phân tích, đánh giá thực trạng kỳ thi THPT quốc gia vừa qua và đưa ra các giải pháp cho công tác thi, tuyển sinh thời gian tới. Bộ còn ôm đồm? ...

no image

Sáng 28-10, Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng (ĐH, CĐ) tổ chức hội thảo về thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ. Đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục tham dự đã phân tích, đánh giá thực trạng kỳ thi THPT quốc gia vừa qua và đưa ra các giải pháp cho công tác thi, tuyển sinh thời gian tới.

Bộ còn ôm đồm?

Đánh giá về kết quả thực hiện kỳ thi THPT quốc gia năm 2015, phần lớn các chuyên gia, nhà quản lý đều cho rằng, kỳ thi có những cải tiến và tác động tích cực đối với xã hội. GS Trần Hồng Quân, Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ cho rằng: Kỳ thi THPT quốc gia thể hiện sự nỗ lực lớn của cơ quan quản lý giáo dục, giảm sự tốn kém cho thí sinh, gia đình và xã hội. Kỳ thi thể hiện sự nghiêm túc trong thi cử, đồng thời tạo cơ hội thuận lợi cho việc lựa chọn ngành nghề của thí sinh. PGS, TS Bùi Thiện Dụ (Trường ĐH Phương Đông, Hà Nội) nhìn nhận, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) tổ chức kỳ thi THPT quốc gia ngay từ năm 2015, sớm hơn dự định hai năm, cho thấy sự quyết tâm trong đổi mới căn bản GD và ĐT. Kỳ thi đã mở rộng, đa dạng hóa cách tuyển sinh..., được xã hội hoan nghênh, ủng hộ.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giáo dục cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của kỳ thi THPT quốc gia và cho rằng, để kỳ thi thật sự hiệu quả, cần tránh việc “ôm đồm” từ cơ quan quản lý là Bộ GD và ĐT. GS Trần Phương (Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) cho rằng: Bộ GD và ĐT không nên đứng ra tổ chức đến cả gần trăm cụm thi mà nên giao cho các sở GD và ĐT để thí sinh đỡ phải di chuyển quá nhiều. Bộ chỉ giữ vai trò thiết kế, cải tiến đề thi. Đi vào cụ thể, PGS Văn Như Cương (Trường THPT dân lập Lương Thế Vinh, Hà Nội) thẳng thắn nhìn nhận: “Bộ GD và ĐT đánh giá thi cử, tuyển sinh chỉ là một khâu rất nhỏ trong đổi mới giáo dục nhưng toàn bộ đội ngũ của bộ, trường ĐH, các sở GD và ĐT phải tập trung sức lực mà thực hiện vẫn không ổn thì liệu có đủ năng lực để đổi mới giáo dục? Nguyên nhân chính của những bất cập trong kỳ thi THPT quốc gia vừa qua là do Bộ vẫn còn ôm đồm quá nhiều việc vào mình”. Trong khi đó, PGS, TS Bùi Thiện Dụ cho rằng: Có nhiều nguyên nhân, cả chủ quan lẫn khách quan, nhưng chủ yếu là do Bộ GD và ĐT vẫn quá cầu toàn, đặt yêu cầu quá cao, quá toàn diện, trong khi lại thiếu tin tưởng vào các địa phương, các trường cho nên ra sức làm thay các cơ sở đó và không làm xuể. GS, TSKH Lâm Quang Thiệp, nguyên Vụ trưởng Giáo dục ĐH cho rằng, muốn làm tốt và giảm gánh nặng, Bộ GD và ĐT không nên ôm việc như hiện nay mà chỉ nên cải tiến thi bằng cách tổ chức tất cả các môn thi theo hình thức trắc nghiệm. “Chất lượng thi theo hình thức trắc nghiệm phụ thuộc vào đề thi, còn chất lượng thi theo hình thức tự luận phụ thuộc nhiều vào người chấm thi. Về đề thi, Bộ GD và ĐT có đủ chuyên gia và năng lực để đổi mới, nâng cao chất lượng nhanh, hiệu quả hơn là nâng cao chất lượng cả đội ngũ chấm thi khá lớn như hiện nay” - GS Thiệp khẳng định.

Một số trường chưa đủ năng lực tự chủ

Cùng với vấn đề đổi mới kỳ thi THPT quốc gia, việc tự chủ trong tuyển sinh của các trường là vấn đề có nhiều ý kiến trái chiều nhau. TS Võ Thế Quân, Trường phổ thông Đông Đô (Hà Nội) cho rằng, cần thực hiện cao nhất việc tự chủ của các trường cũng như các địa phương; có thể tách việc thi tốt nghiệp THPT trả về các địa phương và tuyển sinh về các trường ĐH, CĐ. Trong đó, các trường ĐH, CĐ tự quyết định việc tuyển sinh; Bộ GD và ĐT giữ vai trò quản lý nhà nước thông qua việc ban hành quy chế, tổ chức thanh tra, kiểm tra, giám sát. PGS, TS Bùi Thiện Dụ kiến nghị, cần để các trường tự chủ bằng cách tự chọn phương pháp tuyển sinh. Vì vậy, không cần ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn) duy nhất như hiện nay nữa. Vì trên thực tế, các trường đặc thù như công an, quân đội, khối văn hóa - nghệ thuật đã có những “sàn” riêng, khác với quy định chung.

Tuy nhiên, theo TS Lê Trường Tùng (Trường đại học FPT) thì, bản thân các trường muốn tự chủ và phần lớn cơ chế chính sách đã cho các trường tự chủ. Các trường ĐH luôn tuyển đủ được chỉ tiêu, thường không có ý kiến gì. Những trường, vì lý do nào đó không tuyển được thí sinh, mới có ý kiến. Vì vậy, vẫn cần giữ lại điểm sàn tối thiểu để các trường không tuyển bằng mọi giá trong bối cảnh khó khăn. Hiện nay Bộ GD và ĐT đưa ra hai “sàn”. “Sàn” thứ nhất là điểm thi của kỳ thi THPT quốc gia quy định cho tổ hợp ba môn xét tuyển cũng chỉ có 15 điểm. Như vậy, trung bình mỗi môn chỉ năm điểm, ngang bằng điều kiện xét tốt nghiệp phổ thông, cho thấy Bộ GD và ĐT đã “thả” rồi. “Sàn” thứ hai với các trường tự chủ, chỉ xét học bạ phổ thông trung bình điểm môn xét tuyển là sáu điểm cũng rất thấp. “Như vậy, vẫn cần có “sàn”, nếu không trường nào đó tuyển quá thấp, dưới mức trung bình (dưới sàn) sẽ tạo ra các hiệu ứng xã hội không tốt. Mặt khác, kêu gọi tự chủ là một chuyện, nhưng thực tế nhiều trường chưa ở thế sẵn sàng để tự mình thực hiện tuyển sinh” - TS Lê Trường Tùng nhìn nhận.

Trước nhiều ý kiến khác nhau về tự chủ tuyển sinh, PGS, TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Khảo thí và Kiểm định chất lượng (Bộ GD và ĐT) cho biết, từ năm 2013, việc tuyển sinh của các trường ĐH, CĐ đã tiến hành trên cơ sở hoàn toàn tự chủ. Bộ GD và ĐT không ép buộc các trường ĐH, CĐ, phải lấy kết quả của kỳ thi THPT quốc gia để tuyển sinh. Việc sử dụng kết quả kỳ thi chung hay không, sử dụng đến đâu, mức độ nào, hoàn toàn do các trường xác định. Năm 2015 có gần 200 trường ĐH, CĐ, ngoài việc dựa một phần vào kết quả kỳ thi THPT quốc gia để tuyển sinh còn đưa ra các hình thức tuyển sinh riêng như tuyển sinh năng khiếu và kiểm tra năng lực theo yêu cầu của trường. Theo PGS, TS Mai Văn Trinh, Bộ GD và ĐT mong muốn các trường ĐH, CĐ tự lực trong công tác tuyển sinh của mình để tiến tới Bộ không phải vất vả về tuyển sinh như hiện nay. Tuy nhiên, trong thực tế, có một số trường ĐH, CĐ chưa sẵn sàng và một số trường chưa đủ năng lực để tự chủ tuyển sinh. Hy vọng năm 2016 sẽ có nhiều trường tự chủ tuyển sinh hơn để kỳ thi, tuyển sinh sẽ bớt gánh nặng cho thí sinh, phụ huynh và toàn xã hội.

Kỳ thi THPT quốc gia năm 2015 cơ bản hoàn tất. Các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục đã đánh giá tốt những mặt được của kỳ thi vừa qua. Có được kết quả tốt là công sức, sự vào cuộc của toàn xã hội. Bên cạnh những mặt được cũng có những hạn chế đã được điều chỉnh kịp thời để khắc phục hệ lụy có thể xảy ra. Bộ GD và ĐT sẽ cầu thị, lắng nghe, tiếp thu ý kiến các chuyên gia, nhà quản lý để có những chỉnh sửa, bổ sung trong thực hiện năm 2016.

Phạm Mạnh Hùng

Thứ trưởng Bộ GD và ĐT

Mạnh Xuân