''Thắt lưng buộc bụng'' sau đại dịch

Đời sống 09/04/2020 - 17:48

Trung Quốc Chloe Ni có thói quen cứ hai ngày đi cà phê một lần. Giờ đây, cô pha cà phê tại nhà, thậm chí còn không bỏ tiền mua dụng cụ pha chế.

"Tôi làm việc trong ngành dịch vụ. Chúng tôi gần như không có việc làm trong hai tháng qua. Tôi đang cắt giảm chi tiêu trong hầu hết mọi khía cạnh đời sống, bởi virus đã làm tiêu tan niềm đam mê mua sắm của tôi", cô Ni, 34 tuổi, điều hành một studio chụp ảnh ở Bắc Kinh nói. Trước khi đại dịch nổ ra, khách hàng của cô chủ yếu là các khách sạn và các nhà kinh doanh bất động sản.

Ngoài cắt giảm các buổi cà phê của bản thân, Ni cho biết công ty của cô cũng bắt đầu tìm mua thiết bị cũ trên Xianyu, một "chợ trời" trực tuyến, thay vì mua sắm các mặt hàng mới. Đó là một xu hướng mà Ni nói rằng có thể kéo dài tới hai năm tới, bởi cô rất bi quan về sự phục hồi kinh tế của Trung Quốc.

''Thắt lưng buộc bụng'' sau đại dịch - ảnh 1

Người dân Trung Quốc giờ đây rất dè dặt trong chi tiêu, thậm chí cắt giảm đến mức tối đa. Ảnh: QZ

Tại một thành phố phía tây nam Trung Quốc, Rocky Chen, người điều hành một địa điểm nhạc sống nói anh dự đoán mình sẽ thua lỗ trong năm nay. Chen vừa phải đóng cửa tiệm của mình một lần nữa trong tuần này, sau khi chính phủ mới cho phép mở cửa được 6 ngày, do mối lo ngại rằng Covid-19 có thể trở lại đợt thứ hai.  

"Dân tình cũng đã ra ngoài sinh hoạt trở lại, nhưng tôi không nghĩ là họ sẽ chi tiêu nhiều. Chỉ có một điều tôi có thể chắc chắn rằng đây sẽ là một giai đoạn vô cùng khó khăn, bởi phải mất ít nhất là nửa năm nữa, tác động của virus tới việc chi tiêu và nhu cầu ra ngoài của mọi người mới dừng lại", anh nói.

Chia sẻ của Ni và Chen có thể đặt ra những khó khăn cho niềm hy vọng của chính phủ Trung Quốc rằng công dân của họ sẽ tham gia vào một cuộc "mua sắm trả thù" để tái khởi động lại nền kinh tế, khi Covid-19 dường như đang lắng xuống. Là thuật ngữ, xu hướng trên các phương tiện truyền thông xã hội Trung Quốc gần đây, cụm từ "tiêu thụ trả đũa" được dùng để mô tả sự gia tăng chi tiêu, ví dụ như khi Cách mạng Văn hóa kết thúc năm 1976.  

Tuy nhiên, dữ liệu thống kê cho thấy Trung Quốc có thể sẽ phải đối mặt với sự suy thoái kinh tế nghiêm trọng, khi doanh số bán lẻ tháng 1 và 2 giảm xuống 20,5% so với năm trước. Tháng 2/2020, doanh số bán xe của Trung Quốc giảm 79% so với một năm trước đó, đây cũng là mức giảm hàng tháng lớn nhất từ trước tới nay. Tăng trưởng GDP trong quý đầu tiên có thể chuyển sang mức tiêu cực. Ngay cả trước khi dịch Covid-19 bùng phát, nền kinh tế Trung Quốc đã công bố tốc độ tăng trưởng chậm nhất trong gần 30 năm. Trong một số lĩnh vực, ví dụ như công nghệ, việc sa thải hàng loạt nhân công đã rục rịch được tiến hành.  

Một khảo sát được thực hiện gần đây do Cefuture, một đơn vị tư vấn của Trung Quốc tập trung vào Logistics và vận chuyển cho thấy, 41% trong số gần 1.000 người tham gia khảo sát cho biết họ cắt giảm chi tiêu để chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng trong tương lai, trong khi 51% cho biết họ sẽ làm việc chăm chỉ hơn để kiếm thêm được nhiều tiền. Chỉ 8% cho biết họ sẽ mua sắm nhiều hơn sau khi dịch bệnh bùng phát. Trong một khảo sát khác được thực hiện bởi ngân hàng China Renaissance với 949 người tham gia, 68% người tham gia khảo sát cho rằng thu nhập của họ năm nay sẽ thấp hơn.

Các quan chức Trung Quốc trước nay luôn nhấn mạnh rằng tiêu dùng là động lực quan trọng nhất cho tăng trưởng kinh tế, nhất là trong bối cảnh đất nước nỗ lực thay đổi sức mạnh nền kinh tế vốn dựa chính vào xuất khẩu và hạ tầng. Chi tiêu tiêu dùng chiếm khoảng 58% tăng trưởng GDP của đất nước năm 2019. Một biện pháp được các quan chức địa phương thực hiện để tăng chi tiêu là phát hành các phiếu giảm giá điện tử (digital coupons) có giá trị thấp, có thể sử dụng cho du lịch, ăn uống.

Jason Yu, tổng giám đốc Kantar Worldpanel, một hãng tư vấn tiêu dùng có trụ sở tại Thượng Hải cho biết: "Người tiêu dùng Trung Quốc vẫn lạc quan hơn so với những người ở châu Âu hay Mỹ, vì họ ít nhiều đã trụ được qua giai đoạn khó khăn nhất của đại dịch, nhưng đó là về tương lai". Yu nói rằng mọi người đang lo lắng về một làn sóng thứ hai tiềm tàng của đại dịch, trong khi nhu cầu toàn cầu suy yếu cũng khiến mọi người lo ngại. Một số khách hàng quốc tế đã hủy đơn đặt hàng tại nhà máy ở Trung Quốc.

''Thắt lưng buộc bụng'' sau đại dịch - ảnh 2

Mỗi khoản chi luôn là bài toán khó với người nội trợ Trung Quốc sau đại dịch. Ảnh: QZ

Shirley Xie, quản trị viên tại một trường đại học ở Trung Khánh vừa sinh đứa con thứ hai vào tháng 1 hiện gặp khó khăn trong việc trả khoản vay thế chấp, do chồng cô không có thu nhập trong hai tháng từ công việc xây dựng. Cô cho biết bản thân đã cắt giảm tất cả các chi tiêu không thiết yếu, thậm chí chuyển sang ở với bố mẹ để được giúp đỡ về tài chính. Cô cho biết sẽ tiếp tục cắt giảm chi tiêu cho trang phục, mỹ phẩm...

Xu hướng chi dùng tiết kiệm thậm chí sẽ còn tiếp tục kéo dài, bởi sự dè dặt về tài chính đã ăn sâu vào tâm trí của nhiều người từng đi qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Thuật ngữ "duansheli", một cụm từ mượn tiếng Nhật, có nghĩa là cắt bỏ những thứ vụn vặt đời thường cũng đang là xu hướng ở Trung Quốc lúc này.

Một người sử dụng Zhihu - một trang web hỏi đáp phiên bản Quora của Trung Quốc đã khởi xướng một cuộc thảo luận về "chi tiêu trả thù", trong đó cho biết bản thân đã dành thời gian cách ly tại nhà nhằm dọn dẹp căn hộ của mình và "duansheli" rất nhiều quần áo, đồ hết hạn. Tôi đã quyết định không mua thêm bất cứ trang phục hay sản phẩm chăm sóc da trong năm nay".

Thùy Linh (Theo QZ)