Thị trường chứng khoán Việt Nam sắp được nâng hạng?

Kinh tế 24/09/2020 - 17:50

VNDIRECT kỳ vọng, sau nhiều nỗ lực thay đổi, nhất là gỡ nút thắt về room ngoại..., thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ sớm được nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Thị trường chứng khoán Việt Nam sắp được nâng hạng? - ảnh 1

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Vướng mắc nâng hạng thị trường

Morgan Stanley Capital International (MSCI) hiện vẫn duy trì xếp hạng thị trường cận biên đối với thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam trong đợt đánh giá phân loại thị trường hàng năm vào tháng 5/2020, và Việt Nam không được thêm vào danh sách theo dõi được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.

Thị trường chứng khoán Việt Nam sắp được nâng hạng? - ảnh 2

TTCK Việt Nam đã đáp ứng được các tiêu chí định lượng, nhưng còn thiếu các tiêu chí định tính.

Hiện Việt Nam đã đáp ứng tất các tiêu chí định lượng, nhưng lại chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí định tính, như độ mở của thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài còn hạn chế (thể hiện chủ yếu qua giới hạn sở hữu nước ngoài); Các hạn chế trong công bố thông tin bằng tiếng Anh (tin tức, báo cáo của doanh nghiệp hay các quy định của Chính phủ). Bên cạnh đó, việc thiếu thị trường giao dịch ngoại hối tại nước ngoài (offshore currency market) gây khó khăn trong việc chuyển đổi từ VND sang ngoại tệ khác, trong khi thị trường ngoại hối trong nước (onshore currency market) vẫn còn nhiều hạn chế. Ngoài ra, Việt Nam cũng chưa thỏa mãn một số tiêu chí khác về giao dịch, thanh toán, chuyển nhượng chứng khoán, sản phẩm phái sinh...

Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng không được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp tại kỳ đánh giá phân loại thị trường hàng năm vào tháng 3/2020. Việt Nam tiếp tục không đáp ứng một số tiêu chí định tính bao gồm: Tiêu chí về “thanh toán bù trừ giao dịch chứng khoán” bị đánh giá là “hạn chế” do trong thực tế đòi hỏi tiến hành kiểm tra trước giao dịch để đảm bảo tài khoản có đủ tiền trước khi thực hiện giao dịch. Tiêu chí “giao dịch – tỷ lệ giao dịch thất bại” bị đánh giá là “chưa đáp ứng”. Thủ tục đăng ký giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài còn nhiều phức tạp...

VNDIRECT cho rằng, có hai điểm nghẽn chính cần được giải quyết để nâng hạng TTCK Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi của MSCI và FTSE: Thứ nhất là giới hạn sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership Limit- FOL); Thứ hai, đáp ứng tiêu chí về thanh toán bù trừ (đặc biệt là giải quyết được vấn đề yêu cầu phải có đủ tiền trước khi giao dịch).

Triển vọng tích cực

Luật Chứng khoán sửa đổi, Luật Doanh nghiệp sửa đổi và Luật Đầu tư sửa đổi đã được Quốc hội thông qua và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021. VNDIRECT cho rằng, những thay đổi trong các dự luật trên sẽ góp phần gỡ nút thắt về vấn đề room ngoại. Cụ thể, Luật hiện hành quy định tỷ lệ FOL của công ty đại chúng tham gia các ngành kinh doanh không có điều kiện ở mức 49%, nhưng tỷ lệ này có thể được nới lỏng lên mức 100% sau khi được ĐHCĐ thông qua và trình lên cơ quan quản lý phê duyệt.

Thị trường chứng khoán Việt Nam sắp được nâng hạng? - ảnh 3

Việt Nam đang phối hợp với đối tác Hàn Quốc để triển khai hệ thống giao dịch chứng khoán mới dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2021.

Tuy nhiên, cho đến nay mới chỉ có gần 40 công ty niêm yết đã nâng FOL lên 100% do thủ tục thực hiện còn tương đối phức tạp. Luật mới đã giải quyết nút thắt này bằng cách tự động áp dụng FOL 100% cho các công ty đại chúng, trừ khi các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc luật chuyên ngành có các quy định cụ thể thấp hơn. Một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện vẫn có giới hạn chặt chẽ hơn, ví dụ: ngành ngân hàng có FOL ở mức 30%.

Luật Chứng khoán mới cũng mở rộng định nghĩa về chứng khoán. Theo đó, định nghĩa về chứng khoán bao gồm thêm chứng chỉ lưu ký (DR) và các quy định về chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) được quy định cụ thể trong Luật Doanh nghiệp. Đây là tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp chưa được nới room ngoại do hoạt động trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Theo đó, các nhà đầu tư nước ngoài không bị giới hạn sở hữu đối với NVDR tại các doanh nghiệp đó. Điều này sẽ thu hút thêm vốn ngoại đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ngoài ra, việc nhiều quỹ ETF mới được thành lập trong nửa đầu năm 2020, đặc biệt là quỹ VFMVN Diamond ETF (quỹ này tập trung đầu tư vào các cố phiếu đã hết “room ngoại”), đã mở ra một kênh đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào các cổ phiếu đã kín room, từ đó khơi thông hơn nữa dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Về việc đáp ứng tiêu chí thanh toán bù trừ, Việt Nam đang phối hợp với đối tác Hàn Quốc để triển khai hệ thống giao dịch chứng khoán mới dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2021. Việt Nam cũng dự kiến thành lập Trung tâm thanh toán bù trừ theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm (Central counter Party - CCP).

Với việc áp dụng mô hình thanh toán bù trừ mới này, Việt Nam hy vọng sẽ giải quyết được vấn đề “yêu cầu kiểm tra phải có đủ tiền trước khi giao dịch” như tại thời điểm hiện tại, từ đó gỡ được “nút thắt” quan trọng trong quá trình nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và FTSE.

Hệ thống giao dịch chứng khoán mới cũng được kỳ vọng sẽ góp phần triển khai thành công các sản phẩm mới như giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về, và các sản phẩm phái sinh mới, từ đó thu hút thêm dòng tiền trong và ngoài nước đổ vào TTCK Việt Nam trong thời gian tới.

VNDIRECT cho rằng TTCK Việt Nam có thể được thông báo nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE trong kỳ đánh giá thị trường vào tháng 9/2021.

Nếu Việt Nam hoàn thành triển khai hệ thống giao dịch chứng khoán mới trong nửa đầu năm 2021, VNDIRECT cho rằng Việt Nam có thể được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi của MSCI trong kỳ đánh giá thị trường thường niên vào tháng 5/2021. Sau đó, Việt Nam có thể được thông báo nâng hạng lên thị trường mới nổi trong kỳ xem xét thường niên của MSCI vào tháng 5/2022, và việc nâng hạng sẽ chính thức có hiệu lực một năm sau đó vào tháng 6/2023.

Theo Nguyễn Long/enternews.vn