Thứ Năm 6:32 18/04/2013

Xã hội 18/04/2013 - 06:27

Đang có nhiều ý kiến về phương án xây cầu vượt tại nút giao thông Ô Chợ Dừa. Trong phương án được đệ trình cấp có thẩm quyền thẩm định, cây cầu vượt dự kiến có trụ nằm ngoài khu vực bảo vệ của Đàn Xã Tắc - một di tích quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, ác nỗi thân cầu trên không có đoạn nằm ở phía trên di tích này.

Những ngày qua, truyền thông dẫn lời của nhiều nhà nghiên cứu vănhóa, lịch sử, khảo cổ, một số ngỏ ý nên dừng phương án nói trên, tìm kiếm một giải pháp khác.

Có ý kiến cho rằng cần kết hợp hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn và phát triển, tùy điều kiện, hoàncảnh, nhu cầu, mục tiêu phát triển và bảo tồn để có quyết sách hợp lý trên cơ sở không gây hại chodi tích. Trong quá trình làm cầu vượt, cũng như khi thực hiện các công trình xây dựng khác trướcđây, nếu có phát hiện di vật, di chỉ liên quan đến những công trình kiến trúc xưa thì kịp thời báocáo với cơ quan có trách nhiệm, bảo đảm sự an toàn của di tích.

Cũng cần phải nói là phương án xây dựng cầu vượt nói trên - có sự tham gia của nhiều đơn vị, có sựtư vấn của cơ quan quản lý văn hóa cấp trên - cũng đã tính tới yếu tố bảo tồn di tích Đàn Xã Tắc,tức là đã tính toán ảnh hưởng của việc xây cất đối với di tích này.

Dõi theo hai luồng ý kiến, có thể thông cảm với lý lẽ mà các bên đưa ra. Dấu tích Đàn Xã Tắc nằmgiữa trục giao thông sôi động bậc nhất Thủ đô, cả quá trình khai quật (năm 2006) và quyết địnhphương án bảo vệ trước mắt (lấp cát, đặt bia…) đều diễn ra trong bối cảnh ít nhiều có sự gấp gáp,chưa thể làm rõ bộ mặt toàn thể của di tích; giờ muốn làm công trình lớn ở sát đó, không thể khônglo về sự ảnh hưởng tới di tích. Tuy thế, sự vận động của Thủ đô đặt ra nhu cầu cấp bách (chínhđáng) về sự cần có của một cây cầu vượt ở nút giao thông Ô Chợ Dừa. Chọn xây cầu ở đâu khi có ýkiến cho rằng khu di tích khảo cổ học (nghĩa là phần đã khai quật) không trùng với di tích Đàn XãTắc và mép phía bắc hồ Xã Đàn (được cho là thành phần không thể thiếu của di tích) cách tấm bia ghinhận di tích đàn tế tới vài trăm mét theo đường chim bay? Tránh xa Đàn Xã Tắc thì lấy đâu ra "núitiền" đền bù giải phóng mặt bằng? Mà xây cầu cách xa bao nhiêu mới là đủ, là đúng, là không phạmluật trong khi phạm vi di tích trải rộng cỡ nào trong thực tế vẫn còn tồn nghi?...

Từ chuyện trên, cộng với bao lần giới khảo cổ học lâm vào cảnh khai quật "chữa cháy", mới thấy rõsự hạn chế do thiếu quy hoạch khảo cổ học tổng thể ở Hà Nội. Có quy hoạch là có thông tin cho cácphía tham gia xây dựng dự án phát triển Thủ đô. Muốn làm đường, xây cầu, cao ốc… thì cũng có căncứ, ít nhiều biết chỗ này chỗ kia cần phải tham vấn chuyên ngành trước khi đổ tiền xây dựng dự án.Bản quy hoạch ấy còn giúp cho việc bảo tồn chủ động, đúng hướng, tránh được rủi ro "mất bò" mớinghĩ việc "làm chuồng".

Ở một nơi mà "nhìn đâu cũng thấy di tích", lại đứng trước nhu cầu mở mang, xây cất lớn như Hà Nội,mục tiêu bảo tồn và phát triển cần có sự cân nhắc hài hòa. Bởi vậy, việc xây dựng cơ chế phối hợpchặt chẽ hơn giữa các nhà khảo cổ học và chính quyền địa phương, nhằm tạo thế chủ động trong việctìm phương án phục vụ phát triển mà không làm hại tới di sản, đang đặt ra một yêu cầu cấp bách.